Miałam sześćdziesiąt cztery lata, kiedy Wiesiek po czterdziestu latach małżeństwa kupił sobie skórzane mokasyny w kolorze koniaku za dziewięćset złotych i zaczął biegać o szóstej rano po parku Saskim.
Nasze dzieci dawno wyprowadziły się za granicę. Syn z rodziną siedzi w Paderborn, córka w Leeds. Zostaliśmy we dwójkę w dużym mieszkaniu na Starym Mokotowie, naprzeciwko piekarni, gdzie chleb żytni na zakwasie kosztuje jedenaście złotych i zawsze pachnie tak, że człowiek głupieje. Wiesiek nigdy nie biegał. Przez czterdzieści lat jedyną aktywnością, jaką uprawiał, było wyciąganie piwa z lodówki podczas meczów Legii.
Zmiana zaczęła się w lutym, od fryzjera. Wrócił do domu i śmierdział wodą kolońską, jakiej nie używał nigdy w życiu. Owszem, w aptece na Puławskiej stała takie flakony przy kasie — dla mężczyzn po sześćdziesiątce, którzy nagle odkrywają, że chcą pachnieć jak młodzi. Powiedziałam mu, że przesadza z intensywnością, a on burknął coś o „dbaniu o formę na emeryturze”.
Potem zaczął chować telefon pod poduszkę. Biegać rano. Wracać z siłowni z butelką wody z filtrem za siedem złotych. W marcu znalazłam w kieszeni jego kurtki rachunek z restauracji na Nowym Świecie. Dwa zestawy, tatar z polędwicy, butelka prosecco, deser z pistacjami. Czterysta osiemdziesiąt złotych.
— Byłem z Markiem. Stary kumpel ze szkoły — WIESIEK nie odrywał wzroku od telewizora, kiedy pytania wisiały nad nami jak czarne chmury. W telewizji leciał program o remontach starych kamienic.
Nie powiedziałam mu, że Marek od trzech lat leży na Bródnie, sparaliżowany po wylewie. Po co. Po co miałam się kłócić, skoro już wtedy wiedziałam, że coś się święci.
Któregoś razu usłyszałam, jak rozmawia na balkonie przy zamkniętych drzwiach. Sąsiedzi z naprzeciwka wietrzyli akurat po obiedzie. Wiesiek stał plecami do ulicy i mówił tak cicho, że musiałam wyjść do kuchni i udawać, że układam naczynia, żeby cokolwiek zrozumieć.
— Wszystko będzie załatwione, tylko nie naciskaj. Pieniądze będą w tym tygodniu.
Poczekałam, aż wróci do pokoju. Włączyłam radio, żeby zagłuszyć ciszę, i dalej ścierałam blat kuchenny, który był już suchy do czysta.
Trzy dni później siedziałam u notariusza.
Nie byłam naiwna. Po czterdziestu latach małżeństwa z człowiekiem, który rzadko patrzył dalej niż ekran telewizora, wiedziałam, że „pieniądze” oznaczają nasze wspólne konto. To, na którym leżało osiemset tysięcy złotych — moje i jego oszczędności z całego życia. Moja mama sprzedała mieszkanie po swojej matce i oddała mi te pieniądze rok przed śmiercią, żebym nie musiała martwić się o starość. Wiesiek złożył obietnicę przy jej łóżku w szpitalu na Lindleya, że będzie dbał o mnie do końca.
Notariusz nazywał się Malinowski i miał tak stary zegarek, że słychać było, jak tyka. Kazano mi podpisać dwadzieścia trzy dokumenty. Kiedy wychodziłam, w tym tykaniu słyszałam tylko jedno: że od teraz osiemset tysięcy nie leży już na wspólnym koncie. Dwieście zostało na moim nazwisku, sześćset wróciło do mnie w formie renty strukturalnej z wypłatą co miesiąc.
Wiesiek nie mógł tego ruszyć palcem. Renta była zapisana na mnie i tylko na dożywotnią wypłatę w złotówkach. Nawet gdybym chciała, nie dało się jej zerwać bez mojego własnoręcznego wniosku, a ten wymagałby dwóch podpisów poświadczonych notarialnie.
Przyszedł wieczorem tego samego dnia. Pachniał tą wodą jak cała drogeria. Położył teczkę z dokumentami na stole i przez chwilę wyglądał, jakby ktoś wyłączył mu w głowie prąd.
— Słyszałem, że zmieniłaś coś w banku — powiedział wreszcie. Teczka leżała otwarta. — To nie gra żadnej roli. Ja nie jestem dzieckiem. Wiem, co robię.
Nie odpowiedziałam. Zdjęłam kapcie i patrzyłam, jak na przeciwległej ścianie odbija się światło przejeżdżającego tramwaju.
— Oszczędności są wspólne — dodał głośniej. — To jest kradzież.
— Wspólne to były do czasu, aż przestałeś je szanować — powiedziałam do ściany. — Teraz są moje.
Tego samego wieczoru wyniósł się z domu. Wziął samochód, skórzaną torbę i pudełko z dokumentami. Nie wziął nawet szczoteczki do zębów. Na stole w kuchni zostawił klucze.
Miesiąc później dowiedziałam się od sąsiadki, że Wiesiek wynajął kawalerkę w bloku przy stacji metra Wierzbno. Miał tam podobno widywać kobietę w fioletowym płaszczu, taką po pięćdziesiątce, mocno ufarbowaną, z włosami w kolorze marchewki. Ta kobieta czekała na niego wtedy w parku, tamtego lutowego poranka, po jego pierwszym biegu.
Nie śledziłam ich. Nie musiałam. Wystarczyło, że z bloków po drugiej stronie ulicy wieści rozchodzą się szybciej niż tramwaj na Puławskiej.
Nie dostałam rozwodu od razu. Poczekałam, aż wynajęta kawalerka pochłonie pierwszych dwadzieścia tysięcy z jego osobistej kieszeni, aż dziewięćset złotych za mokasyny zamieni się w osiemset za buty ortopedyczne, bo kolano mu wysiadło po tym porannym bieganiu. Wtedy dopiero złożyłam papiery w sądzie na Nowym Świecie.
Wiesiek przyszedł na sprawę ubrany w garnitur, którego nie widziałam od ślubu syna. Kobieta w fioletowym płaszczu nie przyszła. Pewnie nie chciała świadkować.
Nie walczył o nic. Sąd przyznał mi mieszkanie, a jemu śmieszną część tego, co sam odłożył w ciągu czterdziestu lat. Sędzina nie była surowa — była po prostu dokładna. Zajrzała do moich wyliczeń, do historii wypłat, do tego, że to ja opłacałam czynsz przez ostatnich dwadzieścia lat, i zamknęła teczkę z takim hukiem, że Wiesiek drgnął na krześle.
— Nie widzę powodu, żeby ciągnąć to dłużej — powiedziała. — Orzekam rozwód bez winy.
Trzy miesiące temu Wiesiek napisał do mnie esemes. Długi, poskręcany tekst o tym, jak bardzo zmieniło się jego życie, jak ma „nową perspektywę” i jak kobieta w fioletowym płaszczu okazała się zupełnie inna, niż mu się wydawało. Że może mógłby wrócić, że starych drzew się nie przesadza. Odpisałam mu jedno zdanie:
„Twoje rzeczy czekają w piwnicy przy skrzynce na listy, do piątku.”
W sobotę piwnica była pusta.
A ja poszłam rano do piekarni, kupiłam chleb żytni na zakwasie za jedenaście złotych, wróciłam do pustego mieszkania i zrobiłam sobie kawę. Na parapecie stała skarbonka, którą dostałam od mamy na piętnaste urodziny. Była pusta od lat. Wrzuciłam do niej jedną złotówkę i policzyłam do dziesięciu, aż przestała dzwonić.
