Trzydzieści osiem tysięcy złotych — tyle Bogdan Okoń pożyczył od teścia na start warsztatu wulkanizacyjnego przy Puławskiej. Osiem lat później, gdy Ryszard Wilk zmarł na zawał w kolejce do kardiologa w szpitalu na Banacha, Bogdan przyszedł na stypę z żałobną miną, a trzy dni później — z notariuszem.
Halina Wilk, wdowa po Ryszardzie, dowiedziała się o wszystkim od sąsiadki, pani Grażyny, która sprzedawała warzywa na targowisku przy Bakalarskiej.
— Haniu, a wiesz, że twój zięć wystawił warsztat na sprzedaż? Ogłoszenie wisi na słupie przy przystanku.
Halina akurat niosła siatkę z ziemniakami, upuściła ją na chodnik. Trzy bulwy potoczyły się pod zaparkowany fiat.
W domu, w kredensie po matce, trzymała teczkę z papierami po mężu — Ryszard, technik po fachu, wszystko zapisywał w zeszycie w kratkę: kto ile winien, kiedy oddał, ile zostało. Dla Bogdana było jasno napisane: pożyczka, nie darowizna. Termin spłaty — pięć lat. Minęło osiem, nie oddał ani grosza.
Warsztat stał na działce, którą Ryszard kupił jeszcze w latach dziewięćdziesiątych za oszczędności z pracy na kolei. Budynek postawił własnymi rękami, z bratem, przez dwa lata weekendowej harówki. Bogdanowi dał tylko wjazd i szansę.
Na stypie, przy stole zastawionym pierogami i śledziem, córka Haliny, Marta, żona Bogdana, powiedziała cicho:
— Mamo, on się boi, że nie udźwignie sam. Chce sprzedać i otworzyć coś mniejszego, bliżej domu.
— To niech mnie zapyta. Papiery są na tatę, nie na niego.
Marta zaczęła składać serwetkę na coraz mniejsze kwadraty, aż zrobiła z niej twardą kulkę. Nie broniła męża głośno, ale też nie stanęła po stronie matki.
Trzy dni po pogrzebie Bogdan zjawił się z teczką od notariusza z Mokotowa. Twierdził, że ojciec obiecał mu warsztat ustnie, że to była "forma spadku za pracę", że osiem lat inwestował w to miejsce czas i nerwy. Nie wspomniał, że przez te lata trzy razy zawieszał działalność, że dwukrotnie Ryszard spłacał za niego zaległości w ZUS-ie, żeby nie stracił koncesji.
Halina wysłuchała, zaparzyła herbatę w dzbanku po babci, postawiła przed zięciem bez cukru — wiedziała, że pije gorzką, kiedy jest zdenerwowany.
— Pokaż mi tę obietnicę na papierze.
Nie miał. Miał tylko przekonanie, że tak powinno być, i termin u komornika sądowego za zaległy czynsz dzierżawy gruntu pod stację paliw, którą prowadził jego brat — dług, o którym Halina nie wiedziała, dopóki nie zobaczyła koperty z pieczęcią sądu leżącej na desce rozdzielczej jego auta, gdy podwoził ją kiedyś do przychodni.
Sprawa trafiła do sądu rejonowego na Grójeckiej. Bogdan liczył, że teściowa, siedemdziesięcioletnia emerytka z rentą po mężu, nie będzie miała siły na proces. Pomylił się — Halina poszła do kancelarii adwokackiej przy Marszałkowskiej, wyjęła z torebki zeszyt w kratkę i teczkę z dowodami przelewów.
Rozprawa trwała czterdzieści minut. Sędzia spytał Bogdana o dokument potwierdzający darowiznę. Milczał. Spytał o zeszyt Ryszarda — czy kwestionuje autentyczność zapisków. Nie kwestionował, bo rozpoznał własnoręczny podpis pod dwiema pożyczkami.
Wyrok: warsztat wraca do masy spadkowej, dzielonej między Halinę i Martę po połowie, Bogdan ma czternaście dni na opuszczenie lokalu.
Tego samego wieczoru, gdy Halina wróciła z sądu autobusem linii 194, zastała pod drzwiami Martę z walizką i oczami czerwonymi od płaczu.
— Mamo, on się wyprowadził. Powiedział, że go poniżyłam, stając po twojej stronie.
Halina otworzyła drzwi, wpuściła córkę, postawiła czajnik.
— Nie stanęłaś po niczyjej stronie, Marta. Po prostu nie skłamałaś w sądzie, kiedy cię pytali o zeszyt ojca.
Tydzień później Halina podpisała u notariusza pełnomocnictwo — warsztat przechodzi na firmę zarządzającą nieruchomościami, ta wynajmie go nowemu mechanikowi z Ursynowa, który już płaci zadatek. Pieniądze z czynszu mają iść w połowie na spłatę hipoteki Marty za mieszkanie na Woli, w połowie na rachunek oszczędnościowy Haliny w PKO.
Bogdan zadzwonił raz, zapytał, czy to na pewno ostateczna decyzja. Halina odpowiedziała krótko, że papiery już podpisane, odłożyła słuchawkę i wróciła do krzyżówki rozłożonej na kuchennym stole, obok kubka z niedopitą, wystygłą kawą.
