Marzena Kowalik przeliczyła w portfelu resztę monet i wiedziała, że do wypłaty zostały jeszcze cztery dni. Miała pięćdziesiąt trzy lata, pracowała jako kierowniczka zmiany w markecie budowlanym na obrzeżach Bydgoszczy i od dwudziestu lat wstawała o piątej trzydzieści, żeby zdążyć na autobus linii 68. Nigdy nie chorowała. To znaczy — nie pozwalała sobie na chorowanie. Grypę przechodziła w pracy, popijając rumianek z termosu, a na ból pleców brała ibuprofen kupiony hurtowo w aptece przy Focha, bo tak wychodziło taniej.
Tamtego wtorku w kwietniu bolało ją inaczej. Nie plecy. Coś głębiej, po lewej stronie klatki piersiowej, jakby ktoś zacisnął pięść i nie chciał puścić. Powiedziała koleżance z kasy, że to pewnie zgaga, bo rano zjadła bigos odgrzewany trzeci dzień z rzędu. Dopracowała zmianę do końca, bo klient z Castoramy naprzeciwko akurat robił reklamację na płytki, a takich rzeczy nie zostawia się na następny dzień.
Do domu wróciła po dziewiętnastej. Mąż, Tadeusz, siedział przy stole i oglądał mecz Zawiszy Bydgoszcz, ledwo podniósł na nią wzrok znad talerza z kanapkami. Syn, Kuba, dwudziestoczteroletni, mieszkał jeszcze z nimi, bo raty za mieszkanie w bloku na Wyżynach pochłaniały prawie całą jego pensję z magazynu Amazona w Kunowicach. Nikt z nich nie zauważył, że matka jadła kolację, trzymając widelec w drżącej ręce.
W nocy obudziła się, bo nie mogła złapać oddechu. Nie krzyczała — po prostu wstała, usiadła na brzegu wanny w łazience i czekała, aż minie. Nie minęło. Zapukała do drzwi sypialni Kuby, bo Tadeusz spał twardo po piwie, a ona nie chciała go budzić o pierwszej w nocy „o nic takiego".
To Kuba zawiózł ją na SOR do Szpitala Wojewódzkiego przy Ujejskiego. W poczekalni siedziało jeszcze sześć osób, ale pielęgniarka spojrzała na EKG i od razu przewiozła ją na wózku do sali zabiegowej, mijając kolejkę. Zawał. Nie duży, jak powiedział potem kardiolog, ale wystarczający, żeby zamknąć jedną z tętnic w siedemdziesięciu procentach. Założyli stent następnego dnia rano. Marzena leżała pod kroplówką i patrzyła w sufit pomalowany na blady zielony kolor, licząc płytki akustyczne, żeby nie myśleć o tym, ile to będzie kosztować w dniach wolnych, których nie ma.
Tadeusz przyjechał dopiero po południu, bo — jak tłumaczył — musiał najpierw nakarmić kota i „ogarnąć dom". Usiadł przy łóżku, popatrzył na kroplówkę, na monitor pikający obok, i powiedział: „No i po co ci to było, żeby aż tak się zajeżdżać w tym markecie". Marzena nic nie odpowiedziała. Za oknem akurat jechała śmieciarka, robiąc hałas na cały oddział, i to był jedyny dźwięk, który wypełnił ciszę po jego słowach.
Kuba przychodził codziennie po pracy, przynosił jej sok pomarańczowy w kartonie i szarą piżamę zamiast tej szpitalnej, bo powiedziała mu, że koszula rozchyla się z tyłu i czuje się w niej jak stara krowa na targu. Siedział przy łóżku, sprawdzał telefon, ale zostawał, dopóki nie wyprosiła go na ostatni autobus.
Ósmego dnia wypisali ją do domu z listą leków na kartce formatu A4, zapisaną drobnym drukiem: klopidogrel, atorwastatyna, bisoprolol, kwas acetylosalicylowy. Farmaceutka w aptece przy Gdańskiej policzyła to na kalkulatorze i podała sumę: osiemset dwadzieścia cztery złote na miesiąc, część refundowana, część nie, bo NFZ nie pokrywał wszystkiego od razu.
Marzena stała przy ladzie, trzymając receptę w ręku, i po raz pierwszy od zawału naprawdę się przestraszyła. Nie śmierci — tej ceny. Tadeusz zarabiał na budowie, ale większość szła na kredyt samochodowy za jego audi A4 kombi, kupione dwa lata wcześniej, mimo że mieli już jedno auto, stary passat, którym jeździła ona. Kuba oddawał im pięćset złotych miesięcznie na wspólne rachunki, reszta znikała w racie mieszkania.
Wieczorem, kiedy siedzieli przy stole, Marzena położyła receptę obok talerza z ziemniakami.
— Osiemset złotych. Miesięcznie. Do końca życia, jak powiedział kardiolog.
Tadeusz odłożył widelec.
— No to co, mamy nie jeść?
— Możemy sprzedać audi.
Zapadła cisza, w której słychać było tylko, jak sąsiad z góry przesuwa krzesło po podłodze — ten dźwięk, znajomy jak własny oddech, bo słyszała go codziennie od ośmiu lat i nigdy wcześniej nie zwróciła na niego uwagi tak jak teraz.
— Audi to moje auto. Zarobione. Nie będę go sprzedawał, bo ty się rozchorowałaś.
Powiedział to bez podniesionego głosu, jakby tłumaczył coś oczywistego dziecku. Kuba, siedzący naprzeciwko, przestał jeść.
— Tato, ona miała zawał.
— Wiem, że miała zawał, nie musisz mi tłumaczyć. Ale leki to nie mój problem, ona ma swoją pensję.
Marzena wstała od stołu, zebrała talerze, mimo że jeszcze nie skończyli, i wyszła do kuchni. Stała tam przy zlewie, patrząc przez okno na parking, gdzie stało to audi — czarne, wypastowane w niedzielę, z dodatkami za które Tadeusz przepłacił, żeby „miało klimat". Passat, jej samochód, stał obok, z wgnieceniem na zderzaku, którego nikt nigdy nie naprawił, bo „to tylko passat".
Minęły trzy tygodnie. Marzena wróciła do pracy na pół etatu, bo kardiolog kategorycznie zabronił pełnych zmian przez najbliższe pół roku. Pensja spadła. Leki kupowała sama, dokładając z oszczędności, które odkładała po cichu od lat na wypadek, gdyby Kubie kiedyś przydały się na wkład własny do mieszkania. Te oszczędności — trzydzieści osiem tysięcy złotych zbierane przez jedenaście lat, po sto pięćdziesiąt, dwieście złotych miesięcznie odkładane z premii i nadgodzin — leżały na koncie oszczędnościowym w PKO, o którym Tadeusz nawet nie wiedział, że istnieje.
Zaczęła je topić po osiemset złotych miesięcznie. W maju. W czerwcu. W lipcu Tadeusz kupił nowe opony zimowe do audi za tysiąc sto złotych, mówiąc, że „bezpieczeństwo jest najważniejsze".
To była sobota w sierpniu, upalna, kiedy sąsiadka z bloku, pani Krystyna, zapytała Marzenę na klatce schodowej, czy dobrze się czuje, bo „strasznie pani schudła". Marzena spojrzała na siebie w lustrze windy, kiedy jechała na dół po zakupy, i zobaczyła kobietę, której nie rozpoznawała — twarz zapadnięta, obojczyki wystające spod bluzki. Nie chodziło o dietę. Chodziło o to, że zaczęła jeść mniej, żeby starczyło na resztę.
Tego samego dnia wieczorem, kiedy Tadeusz wrócił z myjni, gdzie znowu polerował audi, Marzena siedziała przy stole z dwiema teczkami. W jednej były wyciągi z konta oszczędnościowego. W drugiej — dokumenty, które przygotowała w ciągu tygodnia u notariusza przy placu Wolności: wniosek o rozdzielność majątkową i pełnomocnictwo do sprzedaży passata, którego jedyną właścicielką była ona, bo kupiła go jeszcze przed ślubem za pieniądze po babci.
— Siadaj — powiedziała.
Tadeusz usiadł, zdziwiony tonem, jakiego u niej nie słyszał od lat.
— Od maja wydałam dwa tysiące czterysta złotych z moich oszczędności na leki. Miałam odłożone trzydzieści osiem tysięcy dla Kuby na mieszkanie. Zostało trzydzieści pięć i sześćset.
— A co ja mam z tym…
— Zamykam ten temat inaczej. Sprzedaję passata. Kupię sobie tani samochód, może stare punto, żeby dojeżdżać na rehabilitację kardiologiczną do Kliniki przy Skłodowskiej-Curie, bo autobusem to czterdzieści minut w jedną stronę, a lekarz mówił, że stres mi szkodzi. Resztę pieniędzy zostawiam na oszczędnościowym, tylko na moje leki, i nikt więcej z tego konta nie skorzysta. Ani na opony, ani na nic.
— A audi?
— Audi jest twoje. Sam to powiedziałeś. Więc sam za nie płać, łącznie z ratami, bo od tego miesiąca przestaję dokładać do wspólnych rachunków to, co dotąd dokładałam z myślą, że oszczędzam dla syna. Kuba — spojrzała na niego — wiesz już, że tamte pieniądze topniały. Przepraszam, że nie powiedziałam wcześniej. Ale wolę, żebyś wiedział prawdę, niż żebym dalej milczała i chudła.
Kuba odłożył widelec, popatrzył na ojca, potem na matkę, i powiedział tylko:
— Ja się dokładam do leków. Od jutra. Pięćset złotych, które ci daję na rachunki, zostaw sobie na to.
Tadeusz otworzył usta, jakby chciał coś powiedzieć, ale nie powiedział nic. Wstał, wziął kluczyki do audi ze stolika w przedpokoju i wyszedł, trzaskając drzwiami tak, że framuga zadrżała. Wrócił dwie godziny później, cuchnąc piwem z osiedlowego baru, i położył się spać na kanapie w salonie, nie mówiąc nikomu ani słowa.
Passata Marzena sprzedała trzy tygodnie później mężczyźnie z Torunia za jedenaście tysięcy złotych — mniej, niż był wart, ale chciała mieć to z głowy przed jesienią. Za dwa tysiące pięćset kupiła używane fiat punto, srebrne, z osiemdziesięcioma tysiącami kilometrów przebiegu. Resztę, osiem i pół tysiąca, dołożyła do konta oszczędnościowego, tego samego, o którym teraz wiedzieli już wszyscy w domu, ale do którego nikt poza nią nie miał dostępu.
We wrześniu, na kontrolnej wizycie u kardiologa, lekarz spojrzał na wyniki i powiedział, że cholesterol się ustabilizował, że stres najwyraźniej spadł. Marzena, siedząc na fotelu w gabinecie przy Skłodowskiej-Curie, pomyślała, że to nie dieta ani leki tak naprawdę pomogły. To była teczka na stole notariusza i podpis pod dokumentem, który dał jej z powrotem coś, czego nie umiała nazwać wcześniej — chyba spokój, tylko że to słowo brzmiało zbyt małe na to, co naprawdę czuła, kiedy wsiadała do swojego punto na parkingu przy klinice i jechała do domu, sama, bez pytania nikogo o pozwolenie.
