Mamo, to na następny semestr dla Agatki.
Maria położyła kopertę na zniszczonej ceracie kuchennego stołu. Sto tysięcy złotych. Przeliczyła je trzy razy w domu, w tramwaju, pod klatką schodową. Za każdym razem wychodziło tyle, ile trzeba.
Helena odłożyła szydełko i spojrzała na córkę nad okularami.
Marysiu, jakaś blada jesteś. Herbaty zaparzyć?
Nie trzeba, mamo. Wpadłam tylko na chwilkę, muszę jeszcze zdążyć do drugiej pracy.
Kuchnia pachniała gotowanymi ziemniakami i czymś aptecznym może maścią na stawy, może kroplami, które Maria kupowała matce co miesiąc. Cztery tysiące złotych za buteleczkę, starczało na trzy tygodnie. Do tego leki na ciśnienie, do tego badania kwartalne.
Agatka taka była szczęśliwa, jak się dowiedziała o praktykach w banku Helena wzięła kopertę delikatnie, jakby była z cienkiego szkła. Mówiła, że są tam porządne perspektywy.
Maria zamilkła.
Powiedz jej, że to ostatnie pieniądze na naukę.
Ostatni semestr. Przez pięć lat Maria dźwigała ten ciężar. Co miesiąc koperta dla matki, przelew dla siostry. Co miesiąc kalkulator w ręce i bez końca odejmowane sumy: czynsz, leki, jedzenie dla mamy, studia Agatki. Co zostawało? Wynajmowany pokój w bloku, płaszcz zimowy, który miał już sześć lat, i dawno zapomniane marzenia o własnym mieszkaniu.
Kiedyś Maria chciała pojechać do Krakowa. Tak po prostu, na weekend. Poszwendać się po starych uliczkach, zobaczyć Wawel, wejść do Sukiennic. Nawet zaczęła odkładać a potem mama miała pierwszy poważny atak i wszystkie zaoszczędzone pieniądze poszły na lekarzy.
Odpoczęłabyś kiedyś, córeczko Helena pogłaskała ją po dłoni. Nie wyglądasz najlepiej.
Odpocznę. Już niedługo.
Niedługo to miało być wtedy, gdy Agatka znajdzie pracę. Gdy mama się ustabilizuje. Gdy będzie można odetchnąć i pomyśleć o sobie. Maria powtarzała to niedługo już od pięciu lat.
Dyplom magistra ekonomii Agata odebrała w czerwcu. Czerwony dyplom, swoją drogą Maria specjalnie wzięła wolne, by być na uroczystości. Patrzyła, jak młodsza siostra w nowej sukience jej prezent, oczywiście wchodzi na scenę i myślała: to już. Teraz wszystko się zmieni. Agatka pójdzie do pracy, zacznie zarabiać, będzie można przestać liczyć każdy grosz.
Minęły cztery miesiące.
Marysiu, nie rozumiesz Agata siedziała na kanapie, zwinięta w kłębek w puchatych skarpetach. Nie po to studiowałam pięć lat, żeby harować za grosze.
Pięć tysięcy złotych to nie są grosze.
Może dla ciebie nie
Maria zacisnęła zęby. Na etacie dostawała cztery tysiące dwieście. Zlecenia zyskiwała jeszcze dwa tysiące, jak się udało. Sześć tysięcy dwieście złotych z czego dla siebie zostawało może tysiąc pięćset.
Agata, masz dwadzieścia dwa lata. Czas zacząć gdzieś pracować.
Zacznę. Ale nie w byle jakiej firemce za pięć tysięcy.
Helena krzątała się po kuchni, stukając talerzami udawała, że nie słyszy. Zawsze tak robiła, gdy córki się kłóciły. Uciekała, chowała się, a potem, gdy Maria wychodziła, szeptała: Nie gniewaj się na Agatkę, ona młoda, nie rozumie.
Nie rozumie. Dwadzieścia dwa lata i nie rozumie.
Ja nie będę wieczna, Agata.
Przestań dramatyzować. Przecież nie proszę cię o pieniądze? Po prostu szukam jeszcze odpowiedniego miejsca.
Nie prosi. Technicznie rzecz biorąc nie prosi. Prosi mama. Marysiu, Agatce przydałby się kurs języka angielskiego. Marysiu, Agatce telefon się popsuł, a musi rozsyłać CV. Marysiu, Agatka chciałaby nowe palto, w końcu zimno.
Maria przelewała, kupowała, płaciła. W milczeniu. Bo tak było zawsze: ona dźwiga, reszta przyjmuje to jako coś oczywistego.
Muszę już iść podniosła się. Wieczorem jeszcze dorabiam.
Czekaj, dam ci parę pasztecików na drogę! zawołała mama z kuchni.
Paszteciki były z kapustą. Maria wzięła torbę i wyszła na chłodną klatkę pachnącą wilgocią i kotami. Dziesięć minut szybkiego marszu do przystanku. Potem godzina w autobusie. Potem osiem godzin na nogach. Potem jeszcze cztery przy komputerze, jeśli zdąży z pracą.
A Agatka będzie siedzieć w domu, przeglądać ogłoszenia i czekać, aż wszechświat podrzuci jej idealną posadę za osiem tysięcy, z możliwością pracy z kanapy.
Pierwsza poważna kłótnia wybuchła w listopadzie.
Robisz coś w ogóle? Maria w końcu nie wytrzymała, widząc siostrę w tej samej pozycji na kanapie, co tydzień wcześniej. Wysłałaś jakieś CV?
Wysłałam. Trzy.
Przez cały miesiąc trzy CV?
Agata wywróciła oczami i ostentacyjnie poklikała w telefon.
Nie rozumiesz, jak teraz wygląda rynek pracy. Konkurencja jest szalona, trzeba starannie wybierać ogłoszenia.
Starannie, czyli takie, gdzie płacą za leżenie na kanapie?
Helena wychyliła się z kuchni, nerwowo wycierając ręce ścierką.
Dziewczyny, może herbatki? Upiekłam szarlotkę…
Mamo, nie trzeba Maria potarła skronie. Od trzech dni głowa jej pękała. Po prostu, niech mi ktoś wytłumaczy, czemu ja mam pracować na dwóch etatach, a ona na żadnym?
Marysiu, Agatka jeszcze młoda, znajdzie swoje miejsce…
Kiedy? Za rok? Za pięć? Ja w jej wieku już pracowałam!
Agata gwałtownie się poruszyła.
Przepraszam, że nie chcę być taka jak ty! Zajechana klacz, która zna tylko pracę!
Cisza. Maria zabrała torbę i wyszła. W tramwaju patrzyła w brudną szybę i myślała: zajechana klacz. Tak to wygląda z boku.
Helena zadzwoniła następnego dnia, prosiła, żeby się nie gniewać.
Agatka nie chciała źle. Po prostu się denerwuje, jest jej ciężko. Wytrzymaj jeszcze trochę, na pewno znajdzie pracę.
Wytrzymaj. Ulubione słowo mamy. Wytrzymaj, aż tata dojdzie do siebie. Wytrzymaj, aż Agatka dorośnie. Wytrzymaj, aż się polepszy. Maria wytrzymywała całe życie.
Kłótnie stały się rutyną. Każda wizyta u matki kończyła się tak samo: Maria próbowała przemówić siostrze do rozsądku, Agata warczała, Helena latała pomiędzy nimi, błagając o zgodę. Potem Maria wychodziła, Helena dzwoniła z przeprosinami i wszystko powtarzało się od nowa.
Musisz rozumieć, to twoja siostra mówiła mama.
A ona musi zrozumieć, że nie jestem bankomatem.
Marysiu
W styczniu Agata zadzwoniła sama. W jej głosie brzmiało radosne podniecenie.
Marysia! Marysia, wychodzę za mąż!
Słucham? Za kogo?
Michał ma na imię. Znamy się trzy tygodnie. Jest Marysia, on jest idealny!
Trzy tygodnie. Trzy tygodnie i ślub. Maria chciała powiedzieć, że to szaleństwo, że trzeba lepiej go poznać, ale zamilkła. Może to nawet dobrze. Wyjdzie za mąż, mąż ją utrzyma, będzie można wreszcie odetchnąć.
Naivna nadzieja rozbiła się podczas rodzinnej kolacji.
Mam już wszystko zaplanowane! Agata promieniała. Restauracja na sto osób, orkiestra, sukienka ze ślubnego atelier przy Nowym Świecie
Maria powoli odłożyła widelec.
I ile to wszystko kosztuje?
No Agata wzruszyła ramionami z rozbrajającym uśmiechem. Koło pięciuset tysięcy. Może sześciuset. Ale ślub jest raz w życiu!
A kto za to zapłaci?
Marysia, no przecież wiesz Rodzice Michała nie pomogą, mają kredyt hipoteczny. A mama jest prawie na emeryturze. Ty chyba będziesz musiała wziąć kredyt.
Maria spojrzała na siostrę. Potem na matkę. Helena spuściła wzrok.
Mówicie poważnie?
Marysiu, to przecież ślub zagadała mama tym słodkim tonem jak z dzieciństwa. Takie rzeczy są tylko raz. Nie można oszczędzać
Mam wziąć kredyt na pół miliona, żeby opłacić wesele komuś, kto nawet nie szukał pracy?
Jesteś moją siostrą! Agata uderzyła otwartą dłonią w stół. Masz obowiązek!
Obowiązek?
Maria wstała. W głowie zrobiło się dziwnie cicho i przejrzyście.
Pięć lat. Pięć lat płaciłam za twoje studia. Za leki dla mamy. Za wasze jedzenie, ubrania, mieszkanie. Pracuję na dwóch etatach. Nie mam własnego mieszkania, ani samochodu, ani urlopu. Mam dwadzieścia osiem lat i ostatni raz kupiłam sobie coś nowego półtora roku temu.
Marysia, uspokój się zaczęła Helena.
Nie! Dość! Całe życie was utrzymuję, a wy mi opowiadacie o obowiązkach? Koniec! Od dziś żyję dla siebie!
Wyszła, zdążyła chwycić płaszcz z wieszaka. Na dworze minus dwadzieścia, ale Maria nie czuła chłodu. W środku rozlewało się dziwne ciepło jakby zrzuciła z ramion worek z kamieniami, który nosiła przez całe życie.
Telefon dzwonił bez przerwy. Maria odrzuciła połączenia i zablokowała oba numery.
Minęło pół roku. Maria przeprowadziła się do małej kawalerki, na którą wreszcie było ją stać. Latem pojechała do Krakowa cztery dni, Wawel, Wisła, kwiaciarni na Rynku, białe noce. Kupiła nową sukienkę. I jeszcze jedną. I buty.
O rodzinie usłyszała przypadkiem od koleżanki ze szkoły, która pracowała w tej samej dzielnicy, co matka.
Słyszałam, że twojej siostrze ślub nie wyszedł?
Maria zastygła z kubkiem kawy w dłoni.
Słucham?
No podobno narzeczony zostawił ją przed ślubem. Podobno, jak się dowiedział, że nie ma pieniędzy, to uciekł.
Maria upiła łyk kawy. Była gorzka, dziwnie smaczna.
Nie wiem. Nie rozmawiamy.
Wieczorem patrzyła przez okno swojej nowej kawalerki i myślała o tym, że wcale nie czuje satysfakcji. Ani odrobiny. Tylko ciche, spokojne zadowolenie człowieka, który przestał już być zajechaną klacząKilka dni później wieczorem mail. Marysiu, przepraszam. Krótkie zdanie, podpis: Agata. Nic więcej. Maria patrzyła przez chwilę na ekran, palce zawieszone nad klawiaturą. Przepraszam za co? Za te wszystkie koperty, za oczekiwania, za ciężar, który nie miał nigdy opaść?
Nie odpisała. Zamknęła laptop i przez chwilę słuchała ciszy swojego mieszkania. Spojrzała na sukienkę powieszoną na krześle, na kwiaty w wazonie, które sama sobie kupiła. Czuła pod skórą miękką ulgę i bolesną pustkę, jak po wielkiej bitwie.
Ubrała kurtkę i wyszła na balkon. Nad dachami bloków zawisł letni zmierzch niebo płonęło różem, podczas gdy miasto nuciło cichą, codzienną pieśń. Przez pierwszy raz od wielu lat nie miała żadnego telefonu do odebrania, żadnej listy do przeliczenia. Samotność była spokojna, spokojniejsza niż wszystkie rodzinne stoły i herbaty razem wzięte.
Westchnęła, zamykając oczy. Było jej żal młodszej siostry, żal mamy ale to już nie jej żal do niesienia. Pozwoliła, by odpłynęły razem z ciepłym wieczornym powietrzem. Oparła się o balustradę, oddychając głęboko.
Po raz pierwszy nie planowała, co będzie jutro. Ale miała pewność: cokolwiek się stanie, to będzie już naprawdę jej życie.
A potem uśmiechnęła się do siebie tak szczerze i lekko, aż przez usta przeszło ciche, chrapliwe nareszcie.
