Oczy minionej przyjaźni
Nagły szarpnięcie autobusu omal nie przewrócił kobiety w wytartym niebieskim płaszczu – ledwo zdążyła chwycić się poręczy, zanim upadłaby na kolana sąsiadce. W ostatniej chwili, spłoniona wstydem, podniosła wzrok – i zamarła.
– Walusia? – wyszeptała, wpatrując się w znane rysy.
Kobieta, na którą prawie się zwaliła, na sekundę spotkała się z jej spojrzeniem… i natychmiast odwróciła głowę. Udawała, że nie rozpoznaje.
Ale jej dłoń zadrżała, ściskając rączkę starej torby, a twarz zbladła, jakby krew z niej odpłynęła. Powieki drżały.
Lidia Stanisławówna (tak nazywała się ta w niebieskim płaszczu) wpatrywała się w nią, nie wierząc własnym oczom.
Przecież to była ta sama Wala! Weronika Kazimierzówna, z którą przez niemal dekadę handlowały ramię w ramię na targowisku w Łodzi, w ciężkich latach dziewięćdziesiątych.
Tak, zmieniła się. Zniknęły bujne czarne włosy, siwe pasma spięte w surowy kok. Twarz postarzała, zniknął dawny blask w oczach… Ale dołeczki w policzkach i blizna nad brwią pozostały takie same.
– Wala, no nie udawaj! To ja, Lidka! – nie wytrzymała Lidia. – Przecież my razem na „Retkini” stoiska mieliśmy! Pamiętasz, jak w dziewięćdziesiątym ósmym…
– Przepraszam, myli się pani – przerwała Weronika niespodziewanie lodowatym tonem, nawet nie patrząc.
– Jak to mylę? Przecież byłyśmy jak siostry… – zawołała głośno Lidia, nie wierząc w to, co słyszy.
– Nie znam pani. Proszę mnie zostawić – ostro odcięła Weronika, a jej głos zadrżał.
Wokół zrobiło się cicho. Starsza pani z wózkiem, siedząca z przodu, odwróciła się, wpatrując się w nie.
Lidia Stanisławówna zamilkła. Jej wzrok pobiegł w stronę mężczyzny siedzącego obok Weroniki. Był ponury, z tłustymi włosami, w wytartej skórzanej kurtce. I wtedy zauważyła – pod warstwą podkładu starannie zamalowany siniak na jej policzku.
Serce Lidii ścisnęło się.
– Och, rzeczywiście, przepraszam – szepnęła cicho. – Pomyliłam się. Wiek, no wie pani…
Po kilku przystankach Weronika i jej towarzysz wysiedli. Lidia patrzyła, jak on, znalazłszy się na ulicy, zaczął jej coś gwałtownie wyrzucać, a ona stała tylko ze spuszczoną głową, jak skarcona uczennica.
W domu Lidia Stanisławówna długo siedziała przy oknie, wspominając.
Jak z Walą zaczynały handlować, jak razem nosiły torby z Bazaru Różyckiego, jak ratowały się nawzajem przed chuliganami, jak Weronika z kijem rzuciła się na dwóch drabów, by ocalić ją – Lidię – przed napadem. Właśnie wtedy dostała tę bliznę nad brwią.
Otworzyła stary album.
Zdjęcie przy straganie. Na odwrocie napis: „Lidka i Wala. 1998. Wszystko będzie dobrze!”
– Jak to możliwe, Waluś? – szepnęła. – Przecież byłyśmy jak rodzina… Co oni z tobą zrobili?
Po tygodniu znów zobaczyła Weronikę.
Siedziała z tyłu autobusu. Obok ten sam mężczyzna. Lidia przyjrzała mu się uważniej – i krew jej ścięła się w żyłach.
To był Wiktor Szymański. Witek. Jeden z tych bandziorów z targowiska. On i jego kumple kiedyś rzucili się na nią z nożem. „Portfel dawaj” – krzyczeli. A ta sama Wala z kijem wtedy ją ocaliła.
I oto on teraz obok niej. Z tą samą Walą. Cichą, zgaszoną…
– Nie teraz… – szepnęła do siebie Lidia. – Znów się wyprze. Trzeba inaczej.
Następnym razem wsiadła do autobusu za nimi i, gdy Wiktor płacił za bilet, wsunęła Weronice do dłoni złożony w ćwiartkę kawałek papieru.
Tamta drgnęła. Spojrzała na Lidię – i ledwo zauważalnie dwa razy zacisnęła usta.
A to był ich stary znak. Sygnał: niebezpieczeństwo blisko.
Lidia skinęła głową i przeszła dalej.
W sercu pulsowała jedna myśl: to ona. To moja Wala. I ja ją ocalę, tak jak ona kiedyś ocaliła mnie.
Minął prawie rok. Telefon milczał. Ale Lidia wiedziała: zadzwoni. Prędzej czy później. I nie myliła się.
– Lidko, ty ślicznotko! – usłyszała w słuchawce. – Jutro o trzeciej. Tam, gdzie zawsze.
Lidia Stanisławówna przyszła do kawiarni pół godziny wcześniej. Z nerwów nie spała całą noc. Zamówiła kawę, dłonie jej drżały.
I nagle… weszła ona. Wala.
Nie ta – zgaszona, stłamszona. Nie. Prawdziwa.
Dżinsy. Biała koszula. Krótkie włosy. Śmiejące się oczy. Dołeczki.
– WALUŚ! – zerwała się Lidia.
– LIDKO! – krzyknęła w odpowiedź Weronika.
Przytuliły się. Długo. W milczeniu.
– Słuchaj, ty jesteś po prostu niesamowita! – wykrztusiła Lidia, gdy usiadły. – Rok temu przecież…
– Rok temu mnie nie było. Wtedy umarłam. Ale ty… – Weronika chwyciła ją za rękę – ty wyciągnęłaś mnie. Ty i ta kartka.
– Ja? Przecież ja tylko…
– Właśnie, tylko. Bez wielkich słów, bez imion. Bez ryzyka. Zrozumiałam. Że jesteś blisko. A ja… przypomniałam sobie, kim byłam. I kim się stałam. Spojrzałam w lustro… i powiedziałam: dość.
Okazało się, że mąż, Marek, to nie tylko tyran. Zniszczył w niej wszystko. Po stracie dziecka pogrążyła się w poczuciu winy. Skazała siebie na cierpienie. Poddana. Złamana.
– Myślałam: skoro straciłam, to zasłużyłam. Że muszę cierpieć. I cierpiałam. Lata… A potem twoja kartka. Jeden mały świstek przywrócił mnie do życia. Przywrócił mnie – mnie samej.
Rozwiodła się. Wyjechała. Zaczęła od nowa.
– Do Wrocławia. Tam wszystko zaczęłam od początku. I nikt mnie nie szuka.
– A ja, Waluś, jestem obok. Tylko powiedz – przyjadę do ciebie do każdego miasta. Jak w dziewięćdziesiąte – torba w rękę i w drogę!
ObI teraz, gdy słońce zachodzi nad Odrą, śmieją się razem, jakby tamte ciężkie dni były tylko snem.
