Dzisiaj wpuściłam do swojej galerii bezdomną kobietę, którą wszyscy pogardzali. Wskazała na jeden z obrazów i powiedziała: To moje.
Otwarcie galerii było dla mnie sposobem, by pozostać blisko niej, nie dając się pochłonąć żałobie. Większość dni spędzam tu sama wybieram prace lokalnych artystów, rozmawiam ze stałymi bywalcami i próbuję zachować równowagę.
Miejsce to jest przytulne i ciepłe. Cichy jazz sączy się z głośników. Polakowana podłoga z dębu skrzypi ledwo dostrzegalnie, przypominając o rzeczywistości ciszy. Złote ramy obrazów łapią migoczące promienie słońca.
To miejsce, gdzie ludzie mówią półgłosem i udają, że rozumieją każdy pociągnięcie pędzla co, szczerze mówiąc, wcale mi nie przeszkadza. Ten spokojny, wyważony klimat trzyma z dala chaos zewnętrznego świata.
Aż przyszła Ona.
Był czwartkowy wieczór, wilgotny i pochmurny jak zwykle. Stałam przy wejściu, poprawiając lekko przekrzywioną grafikę, gdy zobaczyłam kogoś stojącego na zewnątrz.
Starsza kobieta, może pod siedemdziesiątkę, której cała postawa zdradzała, że świat o niej dawno zapomniał. Stała pod okapem, próbując powstrzymać drżenie.
Jej płaszcz wyglądał, jakby pochodził z innej epoki cienki, wytarty, przylegający do niej, jakby dawno zapomniał, jak kogoś ogrzać. Siwe włosy splątały się, a deszcz je przytłoczył. Stała tak, jakby chciała wtopić się w ceglaną ścianę za nią.
Zamarłam. Nie wiedziałam, co zrobić.
Wtedy przyszli stali bywalcy. Punktualnie, jak zawsze. Były ich trzy eleganckie, pachnące drogimi perfumami, z aroganckimi komentarzami. Starsze panie w dopasowanych płaszczach, jedwabnych apaszkach, ich obcaski stukały jak interpunkcja.
Gdy tylko ją zobaczyły, powietrze zastygło.
Boże, ten zapach! szepnęła jedna, pochylając się do przyjaciółki.
Woda kapie mi na buty! warknęła druga.
Proszę pana, pan to toleruje? Niech ją pan wyrzuci! rzuciła trzecia, patrząc na mnie wyczekująco.
Znów spojrzałam na kobietę. Wciąż stała na zewnątrz, jakby ważąc, czy bezpieczniej zostać, czy uciec.
Znowu w tym samym płaszczu? ktoś zauważył za moimi plecami. Chyba nie był prany od czasów Gierka.
Nawet porządnych butów nie ma. prychnęła inna.
Po co w ogóle ją wpuścić? padło ostatnie, zmęczone osądem.
Przez szybę widziałam, jak jej ramiona opadają. Nie ze wstydu raczej jakby słyszała to już tyle razy, że stało się to tłem, ale wciąż bolało.
Kamila, moja asystentka dwudziestokilkuletnia studentka historii sztuki nerwowo na mnie spojrzała. Miała łagodne oczy i tak cichy głos, że często ginął w szmerze galerii.
Chcesz, żebym zaczęła, ale przerwałam.
Nie, powiedziałam stanowczo. Niech zostanie.
Kamila zawahała się, skinęła głową i odsunęła się.
Kobieta weszła powoli, ostrożnie. Dzwonek nad drzwiami zadźwięczał cicho, jakby sam nie wiedział, jak ją ogłosić. Woda kapała z jej butów, zostawiając ciemne plamy na drewnianej podłodze. Płaszcz zwisał na niej, przerzedzony i przemoczony, spod którego wyzierała wyblakła bluzka.
Słyszałam, jak szepty wokół stają się ostrzejsze.
Tu nie pasuje.
Pewnie nawet nie potrafi przeliterować słowa «galeria».
Rujnuje całą atmosferę.
Nie odezwałam się. Zaciśnięte pięści schowałam w kieszeniach, ale głos miałam spokojny, twarz neutralną. Patrzyłam, jak przemierza salę, jakby każdy obraz był fragmentem jej historii. Niepewna, niezgrabna tylko skupiona. Jakby widziała coś, czego my nie dostrzegamy.
Podeszłam bliżej. Jej oczy nie były przygaszone, jak sądzili inni. Były ostre pomimo zmarszczek i zmęczenia. Zatrzymała się przed małym impresjonistycznym obrazem kobieta pod wiśnią i przechyliła lekko głowę, jakby coś sobie przypominała.
Potem poszła dalej. Minęła abstrakcje i portrety, aż dotarła do tylnej ściany.
Tam stanęła jak wryta.
To był jeden z największych obrazów w galerii miejski pejzaż o wschodzie słońca. Żywe pomarańcze topiły
