Zacznę od tego, że wcale nie uważam się za potwora. Przez jedenaście lat małżeństwa ani razu nie podniosłem na Ninę głosu — no, może poza tą jedną awanturą przy lodówce, ale to było zmęczenie, nie złość. Pracowałem na pełen etat w warsztacie w Gdańsku, wracałem po dziesięciu godzinach, a tam zimny schabowy i ziemniaki z przedwczoraj. Każdy by się wkurzył.
Tyle że Nina miała rację. Ja po prostu nie chciałem tego przyznać, bo wtedy musiałbym spojrzeć na to, co zrobiłem z naszym życiem.
Moja matka nigdy jej nie lubiła. Od pierwszego spotkania, gdy Nina przyszła do nas na obiad w tej swojej za dużej sukience po starszej siostrze, matka zmierzyła ją od stóp do głów i powiedziała: „No, ładna to ona nie jest, ale może chociaż gotować umie”. Nina oczywiście usłyszała. Zawsze wszystko słyszała.
A ja? Udawałem, że nie ma sprawy. Że matka po prostu martwi się o syna. Że to normalne, że teściowe tak mają. Przez lata wmawiałem sobie, że robię dobrze, że pomagam matce po śmierci ojca, że moja siostra Julia potrzebuje wsparcia po rozwodzie, że dzieciaki Julii nie mogą chodzić głodne. Tylko jakoś nigdy nie pomyślałem, że moja własna córka, Ola, chodzi do przedszkola w butach, z których wyrastała pół roku temu, a Nina na obiad je suchą bułkę, żeby starczyło na mleko.
Wszystko przez to, że matka powtarzała jedno: „Paweł, ty zarabiasz, ty decydujesz. Nie pozwól, żeby kobieta cię doiła”. I ja, dorosły facet po czterdziestce, wierzyłem w to jak w ewangelię.
Pierwszy rok po ślubie był jeszcze normalny. Składaliśmy się na czynsz, Nina kupowała ubrania dla Oli, ja tankowałem auto i płaciłem rachunki. Ale potem ojciec umarł i matka zaczęła dzwonić co drugi dzień. Że samotna, że ją krew zalewa, że Julia znowu wpadła w długi. Zacząłem jej przelewać najpierw dwieście złotych, potem pięćset, potem całą pensję. Nina pytała, co się dzieje, a ja warczałem, że nie jej interes.
A potem przyszła ta cholerna sobota.
Wróciłem z warsztatu, w kuchni pachniało kapustą. Nina stała przy kuchence, mieszała coś w garnku, na blacie leżały rozwinięte dokumenty z jej pracy. Była księgową w firmie transportowej na Przymorzu — zarabiała może o trzysta złotych mniej ode mnie, ale pracowała też w soboty, żeby było na wakacje.
Otworzyłem lodówkę. Ser, masło, jajka. Żadnego piwa, żadnej wędliny, której bym nie musiał sam kroić.
— To ma być obiad? — rzuciłem, zanim zdążyłem ugryźć się w język.
— Jest kapuśniak i kotlety mielone. Zaraz podgrzeję — powiedziała, nie odrywając wzroku od papierów.
— Kotlety? Z czego, z trocin?
Zacisnęła palce na długopisie. Ale nie odpowiedziała od razu. Tylko odłożyła papiery na parapet, wyprostowała się i powiedziała cicho:
— Z mięsa mielonego z Biedronki. Na promocji. Następnym razem kup ty, to zrobisz z polędwicy.
— Nie bądź złośliwa.
— Nie jestem. Po prostu od czterech miesięcy nie dałeś ani złotówki na dom. Wszystko jest na mojej głowie.
— Pomagam matce! — huknąłem, jakby to wszystko tłumaczyło.
— Twoja matka ma emeryturę i pracuje na pół etatu. A twoja siostra ma męża, który jej nie zostawił, tylko z nim nie chce żyć, bo wygodniej jej na garnuszku u ciebie.
Wtedy powiedziałem coś, czego do dziś nie potrafię sobie wybaczyć. Że moja matka zawsze mówiła, że Nina jest zimna i materialistyczna. Że nic nie rozumie. Że rodzina jest najważniejsza.
Nina popatrzyła na mnie tak, jak patrzy się na obcego człowieka. Bez złości, bez łez. Tylko zmęczenie.
— Rodzina? Twoja córka jutro nie ma co zjeść na śniadanie, Paweł. Ale ty jedź do matki. Zawieź jej tę całą swoją miłość.
Trzasnąłem drzwiami. Nie wracałem przez trzy dni. A kiedy wróciłem, myślałem, że znowu jakoś to będzie, jak przez ostatnie lata. Nina po cichu zapłaci rachunki, ja się wyciszę i wróci normalność.
Tyle że normalność wróciła inna.
Nina zaczęła mówić. To było najgorsze — bo jej spokój był nie do zniesienia. Zaproponowała mi rozwód w środę wieczorem, przy zupie pomidorowej. Odłożyłem łyżkę i zrozumiałem, że to nie jest kłótnia, po której się godzimy. To była decyzja.
Potem wszystko potoczyło się szybko. Wyprowadziłem się do matki, która po tygodniu powiedziała, że nie ma miejsca, bo Julia z dziećmi znowu się wprowadziła. Wylądowałem u kolegi z warsztatu. Zacząłem pić więcej, niż powinienem. Aż pewnego wieczoru przy barze w Oliwie poznałem Kasię.
Kasia była młoda, roześmiana, z kolczykiem w nosie i opowieścią o tym, że mieszka kątem w hostelu. Mówiła, że jej się podobam. Mówiła, że jestem za dobry dla tej szarej księgowej. Mówiła to, co chciałem słyszeć.
Kiedy Nina pojechała z Olą nad morze, Kasia zaproponowała, żebyśmy pomieszkali w „naszym” mieszkaniu, bo przecież to też moje, prawda? Jak mogłem być tak głupi? W dodatku jeszcze chodziłem do tego mieszkania po ciuchy i zostawiałem na stole pieniądze „na życie”, które potem szły na wino i fryzjera.
A potem Nina wróciła tydzień wcześniej. Pamiętam każdą sekundę tego wieczoru. Stałem w przedpokoju, zasłaniając drzwi do sypialni, jakbym mógł zasłonić tych jedenaście lat swojego małżeństwa. Kasia wyszła w jedwabnym szlafroku Niny — zielonym, kupionym jej przez matkę na czterdzieste urodziny, cholera, i to w tym momencie zrozumiałem, że jestem skończony.
— Jestem w ciąży — oznajmiła Kasia, wkładając dłoń w moją dłoń, jakby to miało coś zmienić.
Nina nawet nie drgnęła. Podniosła walizkę i postawiła ją przy ścianie, powoli, jakby ważyła każdy ruch.
— Wyprowadźcie się. Oboje. Teraz — powiedziała.
— Nina, posłuchaj…
— Nie. Ty posłuchaj mnie. Jutro składam pozew. I zabieram mieszkanie, bo to ja spłacam kredyt od sześciu lat, podczas gdy ty bawiłeś się w dobrego syna i kochanka. A teraz wyjdźcie, zanim wezwę policję.
Kasia zaczęła krzyczeć, że ją oszukałem, że mówiłem, że jestem po rozwodzie, że nie miała gdzie się podziać. Nina patrzyła na nią z politowaniem, a potem powiedziała coś, czego nigdy nie zapomnę:
— Wybrałaś go? To teraz masz.
Wyszliśmy na deszcz. Kasia dzwoniła do matki, która kazała jej nie wracać. Skończyło się na nocnym autobusie do jej koleżanki w Rumi. Ja stałem na przystanku, przemoczony do suchej nitki, z jedną torbą, i myślałem tylko o tym, jak bardzo nie chcę być sobą.
Rozwód był formalnością. Nina dostała mieszkanie, bo sąd nie miał wątpliwości, kto je utrzymywał. Zostały mi alimenty i wynajęta kawalerka na Wrzeszczu, w której pachniało starymi papierosami poprzedniego lokatora.
Przez pierwszy rok chciałem umrzeć. Serio. Byłem tak blisko rezygnacji, że bałem się własnych rąk. Ale potem Kasia urodziła, a ja patrzyłem na ten mały, ryczący zawinięty koc i czułem tylko pustkę. Test DNA potwierdził, że to nie moje dziecko, a Kasia ulotniła się w siną dal. Zostałem z długami, zniszczoną twarzą i córką, którą widywałem co drugi weekend.
Nina nie chciała mnie znać. I miała rację. Ale w tych wszystkich miesiącach mieszkania samemu, w ciszy, która dzwoniła w uszach, powtarzałem sobie w kółko rozmowę przy lodówce, przy zupie pomidorowej, przy walizce postawionej pod ścianą. Wracałem do tych scen jak do filmu, którego nie mogę przewinąć.
Dwa lata po rozwodzie zadzwoniła do mnie Ola, płacząc, że babcia jest w szpitalu. Sepsa po operacji woreczka żółciowego. Stan ciężki. Wsiadłem w auto w piżamie pod kurtką i pojechałem do szpitala na Zaspie. W poczekalni siedziała Ola, a obok niej, z telefonem przy uchu, stała Nina — to ona zadzwoniła po karetkę, kiedy matka nie odbierała telefonu przez dwa dni, i to ona teraz tłumaczyła pielęgniarce, że jestem ojcem dziecka, które siedzi na krześle, i że mam prawo tu być. Pielęgniarka skinęła głową i wpuściła mnie bez dalszych pytań.
Siedziałem przy łóżku matki dziesięć dni. Potem wziąłem urlop bezpłatny i przeniosłem się do niej, do tego samego mieszkania, w którym mieszkałem kiedyś jak ślepiec. Gotowałem, sprzątałem, woziłem Olę na basen, a w nocy pracowałem zdalnie przy ubezpieczeniach. Nina na początku nie chciała na mnie patrzeć. Po miesiącu już ze mną rozmawiała. Po trzech — sama prosiła o herbatę.
Pojawił się rytm. Któregoś wieczoru, po zmywaniu, usiadłem przy jej fotelu i powiedziałem:
— Nie musisz mi wybaczać. Ja już dawno przestałem prosić o wybaczenie. Po prostu chcę tu być.
A ona odłożyła robótkę na kolana i powiedziała:
— Zostań na razie.
Mijały tygodnie. Nie pytałem o nic. Starałem się nie stać w drzwiach zbyt głośno, nie komentować, nie doradzać. Ola patrzyła na nas z nadzieją, a Nina powoli wracała do życia. Prawie nie chodziła, ale zaczęła sama robić zakupy. Wracałem z nią z osiedlowego sklepu, niosłem siatkę z bułkami i jogurtem, a w głowie miałem tylko jedno: jak bardzo się cieszę, że mogę nieść tę siatkę.
W końcu, po pół roku, powiedziała, że jest gotowa wrócić do pracy. Stałem w kuchni, parzyłem jej melisę, i usłyszałem:
— Nie musisz się już mną opiekować.
— Wiem. Ale chcę.
— Paweł… — zaczęła, a potem dodała coś, co zmieniło wszystko. — Możemy spróbować. Ale musisz wiedzieć jedno: nigdy więcej nie pozwolę, żeby twoja matka stanęła między nami.
Odwróciłem się. Twarz miała spokojną, ale w dłoniach trzymała moją starą bluzę, tę, w której chodziłem po mieszkaniu w najgorszych latach. Złożyła ją w kostkę i wcisnęła mi w ręce.
— Masz. Czysta. I przestań wreszcie zostawiać skarpetki pod stołem.
Nie wiem, czemu to właśnie ta scena mnie złamała. Bo w tym jednym zdaniu było więcej niż we wszystkich słowach, które kiedykolwiek wypowiedziałem.
Dwa tygodnie później sprzedałem swoje auto — srebrnego opla, którego trzymałem jak talizman dawnych czasów. Za niecałe osiemnaście tysięcy spłaciłem swoje długi wobec Niny, co do złotówki. Podałem jej umowę do podpisania, a ona tylko uniosła brew.
— To ma być romantyczne?
— To ma być uczciwe.
Potem wziąłem jej twarz w dłonie i pocałowałem tak, jakbyśmy mieli przed sobą wszystko od nowa. Zostałem. I zaczęliśmy lepić pierogi.
Matka dzwoniła jeszcze przez jakiś czas. Potem przestała, bo dowiedziała się, że nie ma już kogo doić. Julia wyszła za mąż po raz trzeci i wyjechała do Anglii.
Teraz wieczorami siedzimy z Niną w kuchni, Ola odrabia lekcje w pokoju, a ja lepię pierogi z wiśniami — krzywe, niedoskonałe, ale pachnące. Nina bierze jeden z nich, poprawia palcem zawinięty brzeg ciasta i mówi:
— Krzywy jak wszystko, co robisz. Ale zostaje na talerzu.
I sięga po następny.
