I gdzie mam wstawić tę miskę z galaretą? W lodówce nie ma za grosz miejsca, wszystko zawalone twoimi… no właśnie, co to było… carpaccio i awokado, no po prostu język można połamać! burknęła niezadowolona kobieta, usiłując wcisnąć ogromny emaliowany gar na dolną półkę, przesuwając starannie poustawiane pudełka z jedzeniem.
Zofia, stojąca właśnie przy kuchence i mieszająca sos do dania głównego, westchnęła głęboko, licząc w myślach do dziesięciu. To przecież dopiero początek. Goście pojawili się ledwie dwadzieścia minut temu, a mieszkanie już przypominało rozgadany, wiejski jarmark, który postanowił całkowicie zdominować życie domowników.
Ciociu Halino, proszę, postawcie na balkonie, tam teraz mróz, a przecież jest zabudowany i galareta nie ucierpi odpowiedziała jak najłagodniej Zofia, starając się nie podnosić głosu. W lodówce mam warzywa do sałatek, nie można ich przemrażać.
Na balkon?! oburzyła się ciocia Halina, kobieta tęga, z trwałą ondulacją i w nieznośnie kolorowym szlafroku, który przywiozła ze sobą i włożyła od razu w przedpokoju. Tam przecież kurz z miasta leci! I w ogóle, produkty na podłodze się nie trzyma. Dobrze, usunę te twoje pudełka z zieleniną. I tak nikt tego nie ruszy. Mężczyznom trzeba mięso, a nie jakieś siano.
Zofia rzuciła błagalne spojrzenie mężowi. Marek, wysoki, raczej opanowany gość, siedział przy kuchennym stole, kroił chleb i usiłował być przezroczysty. Znał dobrze temperament Haliny i jej córki, Moniki, kuzynki Zofii, która właśnie głośno komentowała w łazience kafelki na ścianie.
Marek, pomóż cioci Halinie zanieść galaretę na balkon powiedziała stanowczo Zofia. Zrobiłam tam specjalnie trochę miejsca i wszystko wytarłam. Żadnego kurzu.
Marek posłusznie wstał, zabrał ciężką miskę od protestującej cioci, zniknął w korytarzu. Halina, pozbawiona ładunku, natychmiast skupiła się na samej Zofii.
Czemuś taka blada, Zosiu? Pewnie znowu jakieś diety wymyślasz? Skóra i kości tylko. A moja Monika to aż miło popatrzeć rumiana jak jabłko! Ty całkiem mizerniejesz. A ten wasz remont… jak w szpitalu. Wszystko białe, szare. Nuda. Dałabyś tapety ze złotem teraz takie piękne są w sklepach, od razu bogactwo widać!
Nam z Markiem podoba się minimalizm, ciociu Halino odparła krótko Zofia, kosztując sos. Każdy ma inny gust.
W tym momencie do kuchni weszła Monika. Starsza od Zofii o trzy lata, a zawsze zachowywała się, jakby miała przewagę co najmniej piętnastu i mogła uczyć młodszą kuzynkę życia. Za Moniką pędem wbiegali jej dwaj synowie pięcio- i sześcioletni, już ubrudzeni gdzieś czekoladą.
Zosia, wy naprawdę macie w łazience tylko prysznic? rozczarowany ton, zasiadła na taborecie i założyła nogę na nogę. Myślałam, że wanna będzie. Jak ja chłopaków wieczorem wykąpię? Oni lubią się pluskać.
Monika, remont robiliśmy pod siebie. Lubimy prysznic. Chłopaków można opłukać pod natryskiem nie są już niemowlakami przecież odparła Zofia, czując w środku napór irytacji.
Planowane od dawna spotkanie rodzinne w stolicy miało swoje ale, Zofia długo żywiła nadzieję, że goście z Torunia zmienią zamiary. Ciocia Halina i Monika z dziećmi optowały za świętowaniem w Warszawie, tłumacząc że rodzina powinna się spotkać i pojedziemy pooglądać piękną Warszawę. Zofia, nauczona gościnności, nie odmówiła, choć pamiętała ich wizytę sprzed trzech lat, po której przez tydzień odżywała psychicznie i szorowała mieszkanie.
Wtedy mieszkali jeszcze w starej dwupokojowej, z przetartą wykładziną. Teraz, po przeprowadzce do wymarzonego trzy pokojowego mieszkania z świeżym designerskim remontem, wszystko było ich dumą, ich gniazdem, każdy szczegół dopieszczony po wielu dyskusjach z wykonawcami.
Najbardziej Zofia była dumna ze swojej sypialni. To była strefa specjalna, sanktuarium ciszy i odpoczynku. Ściany granatowe, grube zasłony typu blackout, ogromne łoże z ortopedycznym materacem za bajońską sumę i mięciutki dywan, w którym tonęły stopy. Z Markiem ustalili: gości do sypialni nie wpuszczać, drzwi trzymać zamknięte. Dla gości był salon z szeroką rozkładaną sofą, w ostateczności także gabinet Marka z wygodną leżanką.
Mamo, chce mi się pić! jęknął młodszy syn Moniki, szarpiąc ją za rękaw.
Idź do Zosi, poproś o sok odburknęła Monika. Zosiu, daj im coś do picia, umęczeni po podróży.
Zofia wyciągnęła z lodówki karton soku jabłkowego i nalała do dwóch szklanek.
Tylko ostrożnie, na podłogę nie rozlewajcie, tu jest naturalny parkiet przestrzegła.
Oj, nie panikuj z tym swoim parkietem zarechotała ciocia Halina. Sprzęty są dla ludzi, nie ludzie dla sprzętów. Chłopcy raz rozleją, wytrzesz. Zosia, odkąd w Warszawie mieszkasz, cała spięta wyżej się nosisz!
Marek wrócił z balkonu i wychwytując napięcie, zaproponował:
Może powoli siadamy do stołu? Już piąta, zaraz się Nowy Rok zacznie.
Kolacja rozpoczęła się chaotycznie. Dzieci krążyły wokół stołu, podkradały kiełbasę i ser. Monika głośno rozmawiała przez telefon z koleżanką o tym, jak dotarli, a Halina krytykowała każde danie.
Sałatka z krewetkami? podniosła widelec z owocem morza i obejrzała jak eksponat. Nie rozumiem tego. Śledź pod pierzynką to jest to! A tu jakieś wymysły, trawa i guma. Zosiu, nie mogłaś ugotować normalnych ziemniaków z koperkiem? Albo to twoje puree z oliwą truflową pachnie, jakby się zepsuło!
To przysmak, mamo mruknęła Monika, odkładając telefon. Ale zwykłe jedzenie też lubię. Zosia, podaj grzybki. Sama marynowałaś, czy kupne?
Kupne, od ekologicznego rolnika odpowiedziała Zofia.
No właśnie, smażyć ci się nie chciało oznajmiła ciocia Halina. A ja swoje przywiozłam, zaraz otworzę, zobaczycie co to są prawdziwe grzyby!
Zosia milczała, patrząc w talerz. Marek pod stołem ścisnął jej dłoń, dodając otuchy. W jego oczach czytała jedno: Wytrzymaj, tylko trzy dni.
Około ósmej wieczorem, kiedy elegancki Prosecco był już opróżniony, a dzieci zatopiły się w tablecie, zaczęła się rozmowa o noclegu.
Boże, padam z nóg, kręgosłup mi już się łamie! westchnęła Halina, masując plecy. Pociąg trząsł, przez całą drogę umęczyłam się. Gdzie mogę się położyć, tak się rozciągnąć…
No właśnie, mama musi się wyspać porządnie powtórzyła za nią Monika. Zosia, gdzie nas położyliście?
Zosia się wyprostowała. Miała to przemyślane.
Salon przygotowany, sofa rozkładana, szeroka dwie dorosłe osoby spokojnie się zmieszczą. Dla Moniki z chłopcami leżanka w gabinecie, też wygodna i rozkładana. Jakby było ciasno, jest jeszcze materac dmuchany, komfortowy.
Zapanowała cisza. Ciocia Halina przestała jeść, Monika uniosła brwi.
Sugerujesz… kanapę? zapytała, patrząc na Zosię jak na wariatkę. Ale ja mam chory kręgosłup, nie dam rady na kanapie! Potrzebuję normalne łóżko. Miękkie, wygodne.
Kanapa jest ortopedyczna, specjalnie ją kupiliśmy dla gości, nie ma żadnych łączeń zaczęła tłumaczyć Zosia.
Kanapa to kanapa! przerwała Halina. Dla młodych. Ja jestem starsza, chora. Myślałam, że oddacie nam swoją sypialnię. Słyszałam, że macie jakiś cudowny materac.
Zosia zamarła. Spodziewała się narzekania, ale nie tak bezpośredniego żądania zająć ich prywatną przestrzeń.
Sypialnię? Marek, zmarszczył czoło. Pani Halino, sypialnia to nasz pokój. Tam śpimy.
I co z tego? odparła niewzruszona Monika. Wy młodzi, zdrowi. Dwa dni na kanapie czy podłodze, nic się nie stanie. A mama potrzebuje wygody. Nawet dla mnie z chłopcami będzie lepiej w jednym pokoju z mamą. Chłopcy w nocy się budzą, a w sypialni drzwi się zamykają, cisza.
Chcecie, żebyśmy z Markiem wyszli z własnej sypialni, oddali wam łóżko, a sami spali w salonie? zapytała Zofia, czując narastający stres.
Zosia, czemu dramatyzujesz? Halina rozłożyła ramiona. Oddaliście, wyszliście. Przecież nie na zawsze. To święta! Gościom zawsze należy się to, co najlepsze. Tak nas uczono oddawać gościom wszystko. Widać już całkiem warszawianka się zrobiłaś i tradycji nie szanujesz.
Tradycja to nakarmić i ugościć podkreśliła Zosia. Ale łóżko to intymność i higiena. Spimy na nim. Nie dam sypialni. Przepraszam, wykluczone.
Monika ostentacyjnie odstawiła kieliszek. Szkło zadźwięczało.
Zosiu, poważnie? Żal ci własnej ciotki i dzieci rajskiego łóżka? Jechaliśmy do ciebie trzysta kilometrów, z prezentami, a ty chcesz nas na kanapę jak psy?
Przepraszam, jak psy? wtrącił Marek. Kanapa kosztowała 8 tysięcy złotych, jest super wygodna. Sam czasem na niej zasypiam przy meczu.
Nie chodzi o cenę! zawyła ciocia Halina. Tu chodzi o szacunek! Twoja matka, niech spoczywa w pokoju, ze wstydu by się spaliła, widząc jak traktujesz rodzinę. Samolubka! Cała w ojca!
Wzmianka o matce była ciosem poniżej pasa. Zofia nigdy nie zapomniała, jak jej mama cicha, ugodowa całe życie ustępowała siostrze Halinie, oddając pieniądze, opiekując się dziećmi. Halina zawsze przyjeżdżała, zgarniała najlepsze kąski, krytykowała, wyjeżdżała, a biedna mama zostawała z bólem głowy i pustym portfelem.
Proszę nie mówić o mamie odezwała się Zofia cicho, ale ostro. Mama była święta, a wy ją wykorzystywaliście. Ja nie jestem mamą. Znam swoje granice. Sypialnia zamknięta. Koniec tematu. Jak ktoś nie chce spać na kanapie w pobliżu są hotele, mogę zarezerwować.
Hotel?! Monika aż się zakrztusiła. Wyrzucasz nas? Do hotelu? Za pieniądze? Mamusi słyszysz?
Słyszę, skarbie, słyszę! Halina teatralnie chwyciła się za serce. Oj, niedobrze mi… Ciśnienie skoczyło. Wody, szybko!
Monika podbiegła do dzbanka, nalała wodę, podała tabletki. Dzieci zamilkły, z wyczekiwaniem patrzyły na awanturę.
Słuchaj! oświadczyła twardo Monika, gdy Halina trochę ochłonęła. Albo śpimy po ludzku w waszej sypialni, albo od razu wychodzimy. Nigdy tu już nie wrócimy, a wszystkim opowiem jak się zachowywałaś. Wybieraj.
Zofia spojrzała na Marka. On miał twarz jak ze skały, ale pełne wsparcie w oczach. On też już nie miał siły zmęczyła go bezczelność i zmuszanie do oddania domu.
Dziwny wybór, Monika odpowiedziała spokojnie Zofia, podnosząc się z krzesła. Proponuję ciepło, wygodny stół, spanie w komfortowych warunkach. Wy żądacie mojego łóżka i stawiacie żądania. Jeśli najważniejsze dla was jest posłanie na moim materacu, a nie rodzinne święta, to rzeczywiście chyba nie powinniśmy być razem.
Tak?! Halina wstała gwałtownie, zapominając o kręgosłupie. Monika, pakujemy się! Ubieraj dzieci! Nigdzie tu nie zostajemy! Wolę spać na dworcu niż u takich ludzi!
Mamo, o tej porze dokąd? Ostatnie pociągi odjechały! zmartwiła się Monika, chyba nie spodziewając się, że błąd z odejściem nie zadziała. Miała nadzieję na zastraszenie Zofii i ustępstwo.
Weźmiemy taksówkę! Pojedziemy do Krysi na Targówek! Tam ciasno, ale człowiek uczynny, ostatnią koszulę odda! A wy się tu krztuście truflami!
Zaczęło się pakowanie. Monika z wściekłością upychała do walizek ubrania. Halina krążyła po mieszkaniu i głośno opłakiwała swój los.
Oddawajcie nasze prezenty! nagle zawołała ciocia zatrzymując się w korytarzu. Przyniosłam wam zestaw lnianych ręczników! Nie zasłużyliście! Krysi dam.
Zofia bez słowa poszła do pokoju, wzięła paczkę z twardymi ręcznikami, których wcale nie chciała używać, i podała w korytarzu.
Proszę bardzo. I słoik z grzybami też niech pani nie zapomni.
Oczywiście, że zabiorę! wrzasnęła Monika, chwytając paczkę. I cukierki, które dzieciom przywieźliśmy, też!
Marek milczał, patrząc jak na scenę w teatrze. Wstyd mu było dorośli jak rozwydrzone dzieci.
Cały proces trwał kwadrans. Przez ten czas Halina nie ucichła na chwilę wyciągała stare urazy i wróżyła Zofii i Markowi samotność, w której nikt kubka wody nie przyniesie.
Zamówiliście im taksówkę? zapytał Marek, gdy już się ubierali.
Nie trzeba waszych łask! Sami zamówimy! warknęła Monika, stukając w ekran. Mama, wychodzimy, samochód podjedzie zaraz.
Wyszli z mieszkania wściekłą gromadą. Halina na odchodne trzasnęła drzwiami tak mocno, że z sufitu sypnął się tynk.
W domu nastała cisza. Słychać było tylko szum lodówki i tykanie zegara. Na stole zostały resztki sałatki z krewetkami, rozrzucone serwetki, plamy po soku.
Zofia bez słowa usiadła na krześle, skrywając twarz w dłoniach. Jej ramiona drżały.
Marek podszedł, objął ją i pocałował w czubek głowy.
Już, już Zosiu. Spokojnie. Poszli.
Zofia podniosła głowę. Zamiast łez, na jej twarzy był śmiech nerwowy, ale lekki.
Marek, słyszałeś? Lepiej na dworcu niż u was! Jezu, jakie to szczęście!
Rzeczywiście, szczęście! Marek się uśmiechnął. Wiesz, galaretę zapomnieli na balkonie! Cały gar się ostał!
Zofia roześmiała się głośno.
Galareta! Rzeczywiście! Ich największy skarb zostawili! Ciekawe, jak się Krysia ucieszy w tę noc, gdy cała familia się zje w jej ciasnym pokoiku z mężem pijakiem…
To już nie nasza sprawa zauważył filozoficznie Marek i nalał sobie kieliszek Prosecco. Na początku było mi niezręcznie, ale kiedy zaczęli porównywać cię z mamą… Ledwo się powstrzymałem. Jesteś dzielna. Naprawdę.
Ja po prostu kocham naszą sypialnię wyznała Zofia, popijając z jego kieliszka. I ciebie. I nasz spokój. Wiesz, chyba to będzie najwspanialszy Sylwester. W dwójkę, jedzenia jak dla plutonu, i nikt nie marudzi że sałatka nie taka.
Rozpoczęli sprzątanie. Zofia zgarnęła naczynia, Marek włożył je do zmywarki. Powietrze w mieszkaniu jakby się oczyściło. Zniknęły zarzuty i zawiść.
Zofia podeszła do okna. Na dworze padał gęsty, biały śnieg. Miasto pulsowało światłami. Gdzieś tam, w wirze śniegu, jechała jej rodzina, taszcząc złość i niezadowolenie. Zofii zrobiło się ich przez chwilę żal. Z takim bagażem życiowym trudniej niż spać na kanapie.
Marek zawołała. Włączmy muzykę i zapalmy świece. Przecież mamy święto.
Napewno, już podgrzewam kaczkę odpowiedział z kuchni. Tę samą, której nie dojedli.
Godzinę później siedzieli przy odświeżonym stole. Płonęły świece, cicho grał jazz. Kaczka z jabłkami wyszła przepyszna skórka chrupiąca, mięso soczyste.
Za nas! Marek wzniósł toast. Za nasz dom. I za to, by miejsce w nim mieli tylko ci, którzy nas szanują.
I za granice dodała Zofia, stukając się kieliszkiem. Których nauczyliśmy się bronić.
Tej nocy, już w ukochanej sypialni, na spornym materacu, Zofia czuła błogość. Cisza, pościel pachnąca świeżością i lawendą, żadnych cudzych perfum. Wiedziała, że krewni pewnie koczują u odległej Krysi, albo siedzą na dworcu, narzekając na rozpuszczoną Zofię. Ale nie czuła wyrzutów sumienia.
Zrozumiała: nie da się być dobrym dla wszystkich, jeśli trzeba poświęcać siebie. Jeśli ceną spokoju jest uraza bezczelnych krewnych to dość uczciwa cena.
Rano telefon Zofii dzwonił bez przerwy. Pisała dalsza rodzina, do której już dotarła zniekształcona wersja wydarzeń, że Zofia wygnała chorą ciotkę na mróz. Zofia nie czytała niczego i nikomu nie odpisała. Przełączyła telefon na tryb samolotowy, przeciągnęła się w łóżku i powitała nowy dzień z uśmiechem.
Galaretę zjadły potem z Markiem okoliczne psy. Były wdzięczne i nie narzekały na ilość czosnku ani konsystencję. W przeciwieństwie do ludzi, zwierzęta potrafią docenić życzliwość.
