Nie wytrzymuję już kaprysów teściowej przy noworocznym stole i odchodzę do przyjaciółki.
Kto tak sieka sałatkę? Patrz, kostki wielkie jak dla świni! Nie mieszczą się w buzi. Mówiłam ci setki razy, że drobne cięcie ma uwolnić smak, a nie jak toporem rębany ryczy głos Tamary Iwanowskiej, zagłuszając szum telewizora, gdzie Janusz wciąż planuje iść do sauny.
Jagoda trzyma nóż nad miską z gotowaną marchewką. Zegar wskazuje cztery po południu, 31 grudnia. Plecy bolą, jakby już rozładowała wagon węgla, a nie stała przy kuchni od świtu. Stopy opuchnięte w domowych kapciach, a na palcu świeży skaleczenie.
Tamaro Iwanowska wciąga głęboki oddech Jagoda, starając się nie drżeć od narastającej frustracji to normalne kostki, standardowe. Zawsze tak siekamy. Jeśli nie smakują, możecie nie jeść tej sałatki. Mamy jeszcze trzy inne rodzaje.
Nie jeść? wybucha teściowa, niemal przewracając sosownicę. Co to za rozmowa z matką męża? Przyleciałam, by świętować, jednoczyć rodzinę, a ty mi podajesz kromkę chleba? Witek! Słyszysz, jak twoja żona ze mną rozmawia?
Wiktor, mąż Jagody, siedzący w salonie i walczący z lampkami choinkowymi, wzdycha. Unika konfliktów, więc przyjmuje strategię strusia: głowa w piasek, czeka, aż burza przepłynie.
Ojcze, mamo woła z kanapy. Siekaj trochę mniejsze, co cię boli? Mama chce najlepiej. Była kucharką, wie co robi.
Byłam szefową stołówki! dumni się Tamara Iwanowska, poprawiając masywną broszę na piersi. Miałam własne normy sanitarne. A ty, Jagodo, w kuchni bałagan. Ręcznik już poplamiony, a ty go używasz do wycierania rąk. Anty-sanitarne!
Jagoda odkłada nóż. Wewnątrz powoli gotuje się gniew, który zwykle prowadzi do nieodwracalnych konsekwencji. To nie pierwszy nowy rok z teściową, ale chyba najcięższy. Tamara przyjechała dwa dni temu pod pretekstem pomocy, a w rzeczywistości prześwietla każdy kąt i wydaje werdykt: syn niedożywiony, synowa nieporządna, wnuków brak, mieszkanie bez gustu.
Ręcznik jest czysty, rano go wziąłem, po prostu sok z buraka na niego spadł odpowiada spokojnie Jagoda. Tamaro Iwanowska, czy nie mogłaby pani wyjść z kuchni? Muszę upiec gęś, jest tu gorąco i ciasno.
Gęś? zmrużyła się teściowa. Jak ją zamarynowałaś? W majonezie, jak w zeszłym roku? To wulgarne! Gęś trzeba moczyć w sosie żurawinowym z jałowcem dwa dni. Wysłałam ci przepis na portalu. Nie czytałaś?
Zrobiłam własny przepis z jabłkami i miodem. Witek tak lubi.
Witek lubi to, co ty mu wpojona! Zniszczyłaś mu żołądek swoją kuchnią. Ma już zapewne wrzód, patrz jak blady siedzi. A ja w dzieciństwie robiłam mu parowe kotleciki, rosół …
Jagoda czuje, że za sekundę gęś zamiast trafić do piekarnika, poleci przez okno lub w głowę drugiej mamy.
Dobra, wszystko wyciera ręce w fartuchu. Gęś do piekarnika. Sałatki gotowe. Teraz nakryjmy stół i uporządkujmy się.
Uporządkować się? przygląda się teściowa, oceniając wnuczkę. Twoje włosy jak włócznia, pod oczami cienie. Przynajmniej maseczkę ogórkową weź. Bo jak Witek cię zobaczy, apetyt zgaśnie. Mężczyzna powinien widzieć królową, nie zmywarkę.
Jagoda połyka ten cios. Dla męża, dla święta, dla tego, by nie zaczynać nowego roku od kłótni. Cicho wkłada ciężką blachę do piekarnika, uruchamia timer i idzie do łazienki.
Włączając wodę, w końcu pozwala łzom popłynąć. Przez pięć minut siedzi na brzegu wanny, krzyczy, rozmazując makijaż. Ma trzydzieści pięć lat, jest kierownikiem działu w dużej firmie logistycznej, zarządza dwudziestoma ludźmi. Kupiła mieszkanie z Wiktorem, wpłacając własny wkład. Dlaczego ma znosić upokorzenia w własnym domu?
Bo rodzina szepcze wewnętrzny głos, brzmiący jak matka trzeba być mądrą, trzeba wytrwać. Lepszy pokój niż dobra kłótnia.
Oliwia myje twarz, nakłada plastry, próbuje się uśmiechnąć w lustrze. Dobrze. Zostało sześć godzin. Posiedzimy przy dzwonkach, zjemy i ona zaśnie. A jutro zabiorę Wita na choinkę, a sama położę się z książką.
Wychodzi z łazienki, licząc na rozejm. W mieszkaniu pachnie choinką i pieczonym mięsem. Wydaje się, że wszystko się układa.
W sypialni leży jej sukienka ciemnoniebieska, aksamitna, z pięknym wycięciem z tyłu. Kupiła ją na święta, wydając połowę premii.
Ojej, Jagodo, naprawdę chcesz to nosić? głos teściowej rozlega się nad uchem. Tamara wchodzi do sypialni bez pukania.
Tak, to moja sukienka świąteczna.
No i co ty, co! zaciska wargi. Aksamit połyskuje jak baran w stodole. Będziesz wyglądać jak babka przy herbacie. Kolor taki żałobny. Nowy rok to radość, blask! Potrzebujesz czegoś jasnego, lekkiego. Mam sweter z brokatem, mogę pożyczyć, jeśli się zmieścisz.
Dzięki, nie. Podoba mi się ta sukienka. I Witek ją lubi.
Witek nie dba, ważne, żebyś nie wciągała go w swoje kłopoty. A ja mówię ci szczere: nie pasuje. Podkreśla wszystkie wady sylwetki. Lepiej na siłownię chodź, a nie bułeczki na noc jedz.
Jagoda zaczyna się ubierać w ciszy. Ręce drżą, suwak w sukni zacina się.
Pomogę, bo inaczej rozerwiesz tę drogą rzecz teściowa szarpie suwak tak, że Jagoda prawie upada. Oto tak. Patrz. Ostrzegłam. Nie narzekaj później, że mąż patrzy na młodsze.
Do dziesiątej wieczorem stół jest gotowy. Kryształ lśni, świece migoczą, gęś, soczysta i aromatyczna, pośrodku stołu. Witek ma na sobie koszulę, Tamara w tym samym świątecznym swetrze z brokatem, okryta złotą biżuterią, wygląda jak choinka.
Jagoda czuje się jak wyciśnięta cytryna. Nie ma ani humoru, ani apetytu. Chce tylko, żeby wieczór się skończył.
No, wznosimy toast za stary rok! głośno wznosi kieliszek Witek, wlewając szampana. Rok był trudny, ale daliśmy radę. Najważniejsze, że jesteśmy razem!
Rzeczywiście trudny doda teściowa, wznosząc kieliszek. Zwłaszcza dla mnie. Zdrowie me nie dopisuje, ciśnienie szaleje. Brak pomocy. Syn pracuje, synowa ciągle w pracy. Nie ma wnuków. Samotność
Mamo, dzwonimy, przyjeżdżamy próbuje się tłumaczyć Witek.
Dzwonicie raz w tygodniu na pokaz. Dobrze, nie będziemy o smutkach. Wypijmy za to, żeby w nowym roku niektóre z nas stały się lepszymi gospodyniami i pamiętały o swoim kobiecym przeznaczeniu.
Jagoda bierze łyk, czując gorzki smak szampana.
Spróbujcie sałatki proponuje, podsuwa wigilijną śledziową sałatkę. Zrobiona domowym majonezem, jak lubicie.
Tamara chwyta widelec, wącha, marszczy brwi i wkłada do ust. Żuje długo, demonstracyjnie, przewracając oczami.
Co mogę powiedzieć w końcu mówi. Śledź przesolony, burak niedogotowany, chrupie w zębach. A majonez Jagodo, przyznać się, wlałaś tam ocet? To kwaśne jak litr.
To sok z cytryny, jak w przepisie szepcze Jagoda.
Sok z cytryny w śledziowej! Boże, kto cię uczył? Twoja matka, choć nie była kucharką, nie karmiła nas półfabrykatami. Dlatego wychowałaś się na białej ręce.
To był cios w serce. Matka Jagody zmarła trzy lata temu i wciąż nie da się pogodzić z jej stratą. Była najdroższą kobietą, pracowała na dwa etaty, podnosiła córkę, nie miała czasu na żurawiny, ale w domu zawsze panował ciepły klimat.
Nie dotykaj mojej mamy szepcze Jagoda. Krew spływa w twarz.
Co ja powiedziałam? Mówię prawdę, nie grzech. Witek, podaj mi chleb, bo tej sałatki nie da się zjeść.
Witek podaje chleb, nie patrząc na żonę. Jego wzrok wciąż przy talerzu, jakby chciał zniknąć.
Nagle w Jagodę wpada przełącznik. Gniew, żal, zmęczenie znikają, zostaje lodowate spokój. Patrzy na męża. Na tego człowieka, który obiecał być przy niej w smutku i radości, a teraz cicho pozwala matce deptać pamięć o jej matce i poniżać jej trud.
Witek, smakuje? pyta.
Co? zadrżył. No w porządku. Jagodo, nie kłótnijmy się przy stole. Mama po prostu wyraziła opinię.
Opinia, tak. W porządku.
Jagoda wstaje powoli.
Gdzie idziesz? Po gorące? Jeszcze wcześnie, usiądź rozkazuje teściowa.
Nie, nie idę po gorące.
Jagoda wychodzi z salonu. W sypialni zdejmuje aksamitną suknię, starannie wiesza ją w szafę. Zakłada dżinsy, ciepły sweter. Zabiera małą sportową torbę, wkłada kosmetyczkę, bieliznę, piżamę, ładowarkę.
W korytarzu zakłada płaszcz puchowy, czapkę, kozaki.
Z salonu dochodzi głos teściowej:
mówię sąsiadce, po co ci ten wolnowar? Jedzenie w nim martwe! Lepiej garnek w tradycyjnej stąd… Witek, gdzie Jagoda? Coś się dłuży. Czy zła? Nerwowa się zachowuje, chyba trzeba ją do lekarza.
Jagoda zagląda w drzwi salonu.
Nie jestem obrażona, Tamaro Iwanowska. Po prostu wyciągnęłam wnioski.
Witek upuszcza widelec.
Jagodo, co? Dokąd zmierzasz w dżinsach?
Idę, Witek.
Do sklepu? Czegoś brak? Biegnę!
Nie. Wychodzę z domu. Świętujcie. Jedzcie gęś, z jabłkami, nie z jałowcem, więc przepraszam. Sałatki wyrzućcie, bo takie obrzydliwe.
Jagodo, przestań robić cyrk! wściekła się teściowa. Goście za godzinę, a ty wciąż przy stole!
Nie mam gości odpowiada spokojnie Jagoda. Mam w domu dwa obce osoby. Jedną, co mnie nienawidzi, i drugą, której mnie wleży. Szczęśliwego nowego roku.
Odwraca się i idzie do drzwi wejściowych.
Jagodo! Jagodo, stań! Witek wskakuje, przewracając krzesło, i rusza za nią. Czy ty zwariowałaś? Noc na dworze! Gdzie pójdziesz?
Do kogoś, kto mnie doceni.
Otwiera drzwi.
Jeśli teraz wyjdziesz krzyczy Witek, w głosie lęk i złość mama się w końcu obrazi! Rozwalasz rodzinę!
To ty rozbiłeś rodzinę, kiedy pozwoliłeś jej wycierać po mnie nogi mówi Jagoda i zamyka drzwi.
Na zewnątrz miękki, puszysty śnieg. Cisza, w oddali słychać petardy. Jagoda wdycha mroźne powietrze. Nie jest zimno, a lekkość wypełnia ją.
Sięga po telefon i dzwoni:
Zuzia, śpisz?
Jagodo? Co się stało? Jesteśmy w środku imprezy! Masz przyjść?
Zuzia, mogę przyjechać już teraz.
Po chwili Zuzia odpowiada poważnie:
Co się dzieje? Witek cię uraził?
Wyszłam. Chyba na zawsze. Stoję przy wejściu z torbą.
Czekam! Biegaj, przyjdź! Mamy plov, szampan! Kod domofonu pamiętasz?
Pamiętam.
Jagoda zamawia taksówkę. Cena astronomiczna noworoczna noc ale nie obchodzi ją to. Gdy żółta furgonetka podjeżdża, wsiada na tylną kanapę i po raz pierwszy od rana się uśmiecha.
U Zuzii w mieszkaniu gwarno, ciasno i przytulnie. W przedpokoju pachnie mandarynkamiWśród śmiechu i dźwięków przytulnego przyjęcia Jagoda wreszcie czuje, że nowy początek już rozświetla jej serce.
