Nie jadę do tej przeklętej wsi, żeby pochować twoją mamę rzuca jej mąż, Tomasz. Gdy jednak usłyszy o koncie bankowym, przychodzi z bukietem kwiatów.
Bogumiła budzi się przy uporczywym dzwonieniu telefonu. Na dworze jeszcze ciemno, a budzik pokazuje, że minęło zaledwie osiem minut sierpnia poniedziałkowy poranek. Obok niej Marek (Tomasz) wzdycha z irytacją i zsuwa poduszkę na oczy, próbując zagłuszyć irytujący dźwięk.
Halo? drży jej głos, szorstki od snu.
Bogumiło, tu Helena Nowak, sąsiadka twojej mamy słyszy zaniepokojona starsza kobieta. Kochana, przygotuj się twoja mama wczoraj wieczorem serce jej odmówiło. Wezwaliśmy karetkę, ale nie zdążyła.
Telefon wypada z dłoni. Pokój wiruje. Mama odszedła. Jeszcze trzy tygodnie temu rozmawiały Jadwiga wolała się skarżyć na upał, opowiadając o jabłoniach i zebranym plonach
Co się stało? mruczy Marek, wciąż z zamkniętymi oczami.
Mama nie żyje wyszeptuje Bogumiła. Słowa brzmią obco, jakby nie należały do niej.
Mąż podpierając się łokciami przygląda się jej krótko. Zero współczucia, jedynie lekka irytacja.
To straszne. Moje kondolencje przygryza, po czym odwraca się w stronę ściany.
Bogumiła wstaje powoli. Nogi zdają się być jak galareta, ale musi działać. Pogrzeb, papierkowa robota, pakowanie Głowa kręci się od myśli. Otwiera szafę, wyciąga torbę podróżną i zaczyna pakować: czarna sukienka, buty, dowód osobisty.
Marek podnosi się, sięga po telefon i bezwiednie otwiera portal informacyjny.
Dokąd jedziesz? pyta obojętnie, wpatrzony w ekran.
Do wsi, na pogrzeb.
Jakiej wsi? Tego przeklętego miejsca, 300 kilometrów stąd?
Marek, moja mama nie żyje. Nie rozumiesz?
Marek marszczy brwi, jakby usłyszał coś nieprzyjemnego.
Mam ważną prezentację w tym tygodniu. Zarząd przyjeżdża z Krakowa. Nie mogę po prostu zrezygnować i wyjechać do tej dziury.
Bogumiła zastyga, trzymając koszulę, i powoli się odwraca.
Nie proszę cię o rezygnację ze wszystkiego. To jednak pogrzeb mojej mamy.
I co? Martwi się, kto przyjdzie? Muszę myśleć o karierze. Mamy kredyt hipoteczny, pamiętasz?
Ona kontynuuje pakowanie w milczeniu. Po piętnastu latach małżeństwa znosił jej temperament, skąpstwo i obojętność wobec domowych spraw. Coś w niej pęka. Ostatnia nitka łącząca ich razem się przerywa.
Jak długo zostajesz? pyta Marek, kierując się do kuchni.
Trzy lub cztery dni. Muszę wszystko załatwić, załatwić papierki.
Nie wydawaj za dużo. Mamy już wystarczająco wydatków.
Bogumiła zaciska szczękę. O jakich wydatkach on mówi? Jego nowy smartfon za 400 zł? Niekończące się wyprawy na ryby?
Po dwóch godzinach stoi na dworcu autobusowym z torbą. Marek nawet nie zaproponował podwózki powiedział, że jedzie w drugą stronę. Żadnego przytulenia, żadnych słów wsparcia.
Niech miejscowi kopią grób rzucił na pożegnanie. Nie jadę tam.
W autobusie Bogumiła siada przy oknie. Pola przemykają wzdłuż, złote kłosy pod sierpniowym słońcem. Mama uwielbiała tę porę roku. Zawsze mawiała, że sierpień to hojny miesiąc, kiedy ziemia oddaje to, co się w nią włożyło.
Obok niej zasiada pulchna kobieta z życzliwą twarzą i pyta łagodnie:
Jedziesz na wakacje?
Na pogrzeb. Mama nie żyje.
Niech jej dusza odpoczywa Grzebanie rodzica to najtrudniejsze.
Bogumiła kiwa głową. Nie ma ochoty rozmawiać. Słowa męża wciąż odbijają się w głowie: nie jadę. Jak ktoś może być tak obojętny? Jadwiga zawsze go lubiła wysyłała domowe konfitury, dziergała skarpety, opiekowała się nim, kiedy złamał nogę. Troszczyła się o niego miesiąc.
Wieś wita ją ciszą i zapachem świeżo skoszonej trawy. Dom na skraju wsi bielony, z niebieskimi okiennicami. Mama co roku odnawiała białe tynki: Dom ma być piękny, jak święto.
Helena wita ją przy bramie.
Bogumiło, moja droga Jadwiga nie narzekała, pracowała w ogródku, wyglądała pogodnie
Gdzie jest?
W domu. Przygotowaliśmy ją z sąsiadami. W niebieskiej sukience jej ulubionej. Trumnę zrobił nasz lokalny cieśla, pan Stanisław.
Bogumiła wchodzi do salonu. Trumna leży na stole przykrytym białą tkaniną. Mama leży spokojnie, jakby spała. Jej twarz wygląda młodziej, gładziej. Bogumiła pada na kolana i płacze po raz pierwszy tego dnia.
Pogrzeb ma się odbyć jutro. Dzwoni do krewnych kuzynki, siostrzenicy. Wszyscy obiecują przyjść.
Wieczorem przychodzi pan Stanisław, przewodniczący rady wsi. Szary, brodaty, zna wszystkich w okolicy.
Bogumila Siergiejewna, proszę przyjąć moje najgłębsze wyrazy współczucia. Jadwiga była wyjątkową duszą. Wszyscy ją szanowali.
Dziękuję.
Przyszedłem w sprawie urzędowej. Twoja mama przyjechała do mnie rok temu, poprosiła o poświadczenie kopii swojej książeczki oszczędnościowej. Depozyt był na twoje imię.
Bogumiła przyjmuje dokument ze zdziwieniem. Mama nigdy o tym nie wspominała. Żyła skromnie, oszczędzała na wszystko.
To niemała suma kontynuuje przewodniczący. Około czterdziestu tysięcy złotych. Oszczędzała latami, a z odsetkami to się piętrzyło.
Serce Bogumiły ściska się. Czterdzieści tysięcy może odmienić ich życie. Spłacić część kredytu, kupić auto, odświeżyć mieszkanie
I dom Ci zostawiła. Testament leży u notariusza w powiatowym urzędzie. Myślała o wszystkim, mądra była.
Po wyjściu pana Stanisława Bogumiła siedzi na werandzie. Niebo płonie różowymi barwami. Krowy muczą w oddali, wracając z pastwiska. Mama kochała te wieczory siedziała z herbatą, patrząc na zachód.
Telefon milczy. Marek nie dzwonił. Ani razu przez cały dzień. Bogumiła dzwoni do niego.
Tak? brzmi jego podenerwowany głos.
Pogrzeb jutro o drugiej.
Co? Mówiłam, że nie jadę.
Nie dzwonię o to. Mama zostawiła depozyt. Na moje imię. Czterdzieści tysięcy.
Cisza. Potem lekki kaszel.
Czterdzieści tysięcy? Mówisz serio?
Tak. I dom też.
To to świetnie! Jego głos nagle się ociepla. Może jednak przyjadę? Pomogę z papierami?
Nie ma potrzeby. Dam radę sama.
Bogumiło, chodź. Jestem twoim mężem. Powinienem być przy tobie.
Uśmiecha się gorzko. Gdy płakała, on odwrócił się plecami. Gdy usłyszał o pieniądzach, przypomniał sobie obowiązek.
Przyjedź, jak chcesz. Jeśli nie zostań, gdzie jesteś.
Marek nie przyjechał. Na pogrzeb przyszli tylko krewni i sąsiedzi. Jadwiga została pochowana z szacunkiem ciche przemowy, wspomnienia, łzy ludzi, którzy znali ją jako dobrą, pracowitą kobietę, oddaną dzieciom i ziemi.
Cztery dni później Bogumiła wraca do miasta. Klucz ledwo wpada w zamek Marek znów zapomniał nasmarować zawiasy. Brudne trampki leżą w korytarzu, kurtka niechlujnie na wieszaku. Salon wygląda, jakby przeszła burza puszki po piwie na stole, poduszki na podłodze, popielniczka pełna niedopałków. Kuchnia gorsza: góra brudnych naczyń, zaschnięte resztki jedzenia, kosz na śmieci przepełniony. Cztery dni, a mieszkanie przypomina dom kogoś, komu nie zależy.
W sypialni Marek leży w pomarszczonej koszulce, wpatrzony w tablet. Gdy słyszy kroki, podnosi wzrok, ale nie wstaje.
Więc wróciłaś? Jestem głodny.
Bogumiła stoi w progu, patrząc na niego nieogolony twarz, tłusta włosy, postura bardziej leniwa niż zmęczona. Piętnaście lat z tym człowiekiem Jak tak to doszło?
Czy kiedyś umyłeś naczynia, kiedy mnie nie było?
Brak czasu. Praca.
Dziś jest niedziela.
Co? Ja też potrzebuję odpoczynku.
Wchodzi do kuchni w milczeniu i zaczyna sprzątać. Ręce działają automatycznie, ale myśli są daleko. Myśli o mamie, która latami odkładała każdy złoty, by dać córce lepsze życie. O mężczyźnie, który nie wyrzucał śmieci, gdy żona grzebie matkę. O życiu, które miało stać się łatwiejsze, a stało się ciężarem.
Wieczorem zdarza się niespodzianka. Marek wraca z ogromnym bukietem czerwonych róż i torbą z cukierni jej ulubione eklerki.
Kochanie, myślałem zachowałem się okropnie. Twoja mama umarła, a ja nie byłem przy tobie. To było złe.
Układa kwiaty w wazon, starannie układa ciastka na talerzu, parzy herbatę. Jego twarz jest napięta, jakby wymuszał skruchę.
Wybacz, Bogumiło. Powinienem był być. Pamiętasz, jak się poznaliśmy? Na jarmarku, gdzie sprzedawałaś ogórki i cukinie. Twoja mama uśmiechała się do mnie, jak do rodziny.
Bogumiła kiwa głową. Tak, pamięta. Dawno temu Marek był inny żywy, uważny, troskliwy. Gdzie się podział?
Myślałem o pieniądzach Musimy to załatwić dobrze. Mogę wziąć dzień wolny, iść z tobą do banku, do notariusza. Jest tyle oszustów Chcę cię chronić.
Dziękuję, ale dam radę sama.
Ale my jesteśmy rodziną! Decyzje o inwestycjach powinny być wspólne. Znam faceta, który się tym zajmuje, może pomóc.
To moje dziedziczenie. Samodzielnie podejmę decyzje.
Marek marszczy brwi, po czym szybko się uspokaja.
Oczywiście, kochanie. W rodzinie wszystko się dzieli. Płaciliśmy kredyt razem
Ten, który jest na twoje imię przypomina jej Bogumiła cicho, lecz stanowczo.
To tylko formalność! Mieszkanie jest nasze, jesteś w nim zameldowana
Zameldowanie nie znaczy własności. A spadek to nie majątek wspólny.
Marek wstaje gwałtownie. Maskę żałującego męża zrywa.
Co mówisz? Że nie podzielisz się?
Mówię, że nie rzucę się na to od razu. Mama zmarła tydzień temu. Potrzebuję czasu.
Czas? Kiedy potrzebowałam auta, nie prosiłaś o czas! Mówiłaś, że nie stać nas!
Bo naprawdę nie stać nas. Ledwo wiązaliśmy koniec z końcem.
A teraz mamy czterdzieści tysięcy! Możemy kupić porządną furę, wyjechać do Europy nie do tego schochowego spa, które mnie tu przywiodło!
To spa było jedyne, na które nas stać. Oszczędzałam na nie sześć miesięcy.
Dość! wali stolik. Wazon z różami drży. Jestem twoim mężem! Mam prawo do połowy!
Nie, nie masz. Prawo mówi, że spadek jest majątkiem osobistym.
Skąd to wiesz?
Czytałam. Na autobusie. I wiem, że mogę wnieść pozew o rozwód bez twojej zgody.
Marek zastyga. Potem powoli osiada w krześle.
Chcesz rozwód?
Rozważam. Bogumiło, przyznaj się. Nie przyszedłeś na pogrzeb, bo nie zależało ci na mamie. Teraz zależy ci na koncie.
Naprawdę żałuję! To tylko praca, stres
Nie kłam. Nie obchodzi cię, że straciłam mamę. Liczy się konto.
Jak śmiało! Pracowałem dla nas piętnaście lat!
Pracowałeś? Kiedy ostatnio gotowałeś? Prasowałeś pranie? Pytasz, jak się masz? Ja pracuję równie mocno, ale prowadzę dom sam!
To kobiece zajęcie!
A męskie? Bycie niegrzecznym, żądanie, nic nie robienie? Gdzie byłeś, gdy potrzebowałam wsparcia?
Marek rzuca wazon w ścianę. Róże rozpryskują się, szkło trzeszczy.
Niewdzięczna! Wyciągnąłem cię z tej wsi i dałem ci porządnBogumiła zamknęła drzwi na klucz i ruszyła w stronę nowego, samodzielnego życia.
