Przemek, skończył się olej rzepakowy i proszku do prania mamy najwyżej na jedno pranie powiedziała Justyna, stojąc w drzwiach pokoju i wycierając mokre ręce o fartuch. Trzeba pójść do sklepu, zebrała się już długa lista zakupów.
Przemek nie oderwał wzroku od telewizora, gdzie właśnie trwał zacięty mecz ekstraklasy. Tylko niecierpliwie wzruszył ramionami.
Jusia, przecież znasz sytuację wyciągnął słowa, nawet nie patrząc w jej stronę. W fabryce znów opóźnienia. Kierownik mówił, że w tym miesiącu nici z premii. Oddałem ci przedwczoraj ostatnie czterysta złotych. Musisz jakoś gospodarować.
Justyna ciężko westchnęła. To jakoś gospodarować słyszała od pół roku prawie codziennie. Jakby budżet domowy był z gumy i można go było naciągać bez końca. Bez słowa wróciła do kuchni, otworzyła lodówkę i spojrzała ponuro na samotny słoik ogórków kiszonych i garnek z resztkami wczorajszej zupy. Zupa była chuda na kurze i warzywach, bo na porządne mięso nie pozwoliła sobie już od trzech tygodni.
Justyna pracuje jako starsza pielęgniarka w miejskiej przychodni. Ma wypłatę stałą, niezbyt wysoką, ale przewidywalną. Kiedy Przemek przynosił do domu dobre pieniądze, żyło się im przyzwoicie raz w roku byli nad morzem, na ubrania nie żałowali, lodówka nigdy nie była pusta. Ale potem, według męża, w zakładzie zaczął się kryzys. Zmniejszyli wypłaty, zlikwidowali premie, i wszystko, co dawał żona, ledwie starczało na opłaty i jego benzynę.
Cała reszta jedzenie, środki czystości, rachunki została na barkach Justyny. Brała dodatkowe zmiany, dyżurowała w weekendy, żeby choć trochę dorobić. A Przemek Przemek wracał z pracy zmęczony, kładł się na kanapie i narzekał na cały świat, oczekując przy tym porządnej, dwudaniowej kolacji.
Gospodaruj… szepnęła Justyna, patrząc na pustą butelkę po oleju. Ile jeszcze można?
Następnego dnia po pracy, jak zwykle, zajechała do marketu. Długo patrzyła na soczyste kawałki karkówki, ale ostatecznie wybrała tackę żołądków drobiowych. Tanio i da się zjeść, jak długo się dusi. Przy kasie wygrzebała z portfela wszystkie drobniaki. Do wypłaty zostały trzy dni, a portfel pusty.
Wieczorem, gdy żołądki pyrkały w garnku, Justyna postanowiła przetrzeć kurz w przedpokoju. Przemek spał, suty po kolacji i dwóch piwach, które jak mówił kupił za resztę drobnych.
Justyna wzięła kurtkę męża, żeby powiesić ją równo, i poczuła w kieszeni coś grubszego. Nie zamierzała szperać, ale odruchowo sprawdziła wnętrze zawsze wypiera rzeczy z kieszeni przed praniem. Natrafiła na złożoną karteczkę.
To był wydruk z bankomatu. Nie z marketu, z bankomatu, zrobiony tego samego wieczoru o 18:45. Justyna rozwinęła świstek i aż przysiadła na tapczanie.
Stan środków: 31 000 zł.
Mrugnęła. Może coś źle odczytała? Nie, cyferki były wyraźne. Co więcej, wyżej widniała ostatnia operacja: Wpłata wynagrodzenia: 7 000 zł.
Siedem tysięcy. A do domu przyniósł czterysta. Mówił, że to już wszystko.
Justyna ciężko osiadła na pufie. W głowie szumiało. Przypomniała sobie, jak miesiąc temu chodziła w dziurawych zimowych butach, bo Przemek mówił: Jusia, jeszcze poczekaj, nie mamy pieniędzy. Przypomniała sobie, jak tabletki tłumiły ból zęba zamiast dentysty. Przypomniała sobie żołądki, kurze szyjki i odkładanie na wszystkim.
Gniew ogarnął ją jak żrący kwas. To już nie rozczarowanie, to zdrada. Ona oszczędza na herbacie i podpaskach, a on odkłada tysiące. Na co? Na nowy samochód? Na inną kobietę? Czy by po prostu trzymać, bo żona powinna sama wszystko ogarniać?
Włożyła cicho wydruk do kieszeni. Miała ochotę obudzić męża, rzucić mu ten świstek w twarz, rozkręcić awanturę, powybijać talerze i kazać wynosić się natychmiast. Ale powstrzymała się. Awantura nic nie zmieni. Będzie się tłumaczył, kłamał, zwalał winę na bank albo wymyśli o niespodziance.
Nie. Trzeba inaczej.
Wróciła do kuchni i wyłączyła gaz pod gulaszem z żołądków. Przelała jedzenie do plastikowego pojemnika, ale schowała go nie do lodówki, tylko do torby, z którą chodzi do pracy.
Jak nie ma pieniędzy, to nie ma…, pomyślała.
Rano wyszła wcześniej, niż zwykle. Nie przygotowała mężowi śniadania. Na stole leżał pusty talerz i kartka: Przepraszam, skończyły się produkty, nie mam pieniędzy. Napij się wody.
W przychodni pracowała automatycznie, ale myśli kręciły się wokół planu na wieczór. Wreszcie, na obiad zjadła nie tylko sałatkę, ale porządny gulasz z kluskami i kompot z drożdżówką. Najadała się po raz pierwszy od dawna.
Do domu wróciła z lekkimi rękami. Żadnych siatek, żadnych ciężarów. Przemek czekał poddenerwowany.
Justyna, czemu tak późno? Głodny jestem jak wilk. W lodówce echo, nawet jajek brak. Byłaś w sklepie?
Skrupulatnie zdjęła płaszcz, ściągnęła buty i weszła do pokoju.
Nie, Przemku, nie byłam.
Jak to nie byłaś? poszedł za nią. Co na kolację?
Nic. Przecież mówiłam nie ma pieniędzy. A wypłata dopiero pojutrze. Dziś piłam samą herbatę, możesz też spróbować. Kryzys przecież.
Przemek wytrzeszczył oczy.
Żartujesz? A zupa? Drugie danie? Ty zawsze coś wykombinowałaś!
Skończyła mi się fantazja. Z powietrza kotletów nie ulepię. Wydatki na mieszkanie i dojazdy wzięłam na siebie. Koniec, budżet pusty.
Stał chwilę, otwierając i zamykając usta. Chyba czekał na cud że pożyczy od koleżanki, znajdzie zapasy gdzieś w szafie lub wyczaruje coś z niczego.
Daj spokój jęknął. I co mam robić?
Napij się wody. Albo połóż się wcześniej, głód we śnie mniej boli.
Klapnął drzwiami i poszedł do kuchni. Słyszała, jak szpera po szafkach, grzebie w paczkach makaronu. W końcu zapachniało gotowanym makaronem. Uśmiechnęła się. Gołe kluski bez masła i kiełbasy idealne danie dla milionera z trzydziestoma tysiącami na koncie.
Następnego dnia sytuacja się powtórzyła. Tym razem Justyna zjadła porządny posiłek w stołówce, a wracając, pozwoliła sobie na kawę i ciastko w parku. Do domu wróciła spokojna i syta.
Przemek przywitał ją z agresją.
To już przesada! Drugi dzień żrę suchy makaron! Żartujesz sobie? Jesteś panią domu, czy nie?
Jestem żoną, Przemek, nie czarodziejką. Bez pieniędzy nie kupię jedzenia. Daj pieniądze, to ugotuję rosół, zrobię kotlety. Jaki problem?
Przecież mówiłem nie mam! Znowu opóźnili!
Ja też nie mam. Dieta nam dobrze zrobi.
Wieczorem Przemek wyszedł z domu i wrócił godzinę później, pachnący kebabem. Justyna tylko zanotowała w myślach, że na kebaba pieniądze się znalazły. Poza tym nic nie przyniósł.
Tak minął tydzień. Był dziwny. W domu zapanowała chłodna atmosfera. Justyna przestała gotować, przestała zmywać po mężu (zostawiał brudne talerze, ale ona już ich nie dotykała), nie prała jego koszul.
Skończył się proszek odpowiadała na pretensje o brudne ubrania. Nie ma za co kupić nowego.
Przemek się wściekał, narzekał, próbował wzbudzać litość, potem poczucie winy.
Kompletna znieczulica z ciebie! krzyczał w piątek wieczorem. Pracuję, wracam do chlewu! Nic zjeść, koszule pogniecione! Po co mi taka żona?
A po co mi taki mąż? spojrzała mu prosto w oczy. Który nie potrafi zapewnić rodzinie chleba i proszku do prania? Ja też pracuję. Jestem równie zmęczona, a jednak to ja się martwię o wszystko.
Bo jesteś kobietą! To twój obowiązek!
Mój obowiązek to kochać i troszczyć się, gdy jestem traktowana z szacunkiem. Gra w jedną bramkę się skończyła.
W sobotę rano Justyna obudziła się od zapachu jajecznicy z kiełbasą. Wyszła do kuchni. Przemek siedział przy stole i jadł jajka z pomidorami oraz kiełbasą, popijając kawą. Przed nim leżał talerz z kanapkami z żółtym serem.
Na widok żony zakrztusił się, ale zaraz się opanował.
Wstałaś? Siadaj, jeśli chcesz. Znalazłem trochę drobnych w kurtce, poszedłem do sklepu.
Usiadła naprzeciwko. Na stole leżała paczka drogiej kiełbasy, dobrego sera, dziesięć świeżych jaj. Drobniaki w kurtce uśmiechnęła się do siebie.
Dzięki, nie jestem głodna okłamała. Chciała zobaczyć, jak daleko to zajdzie. Ty jedz, powinieneś mieć siłę.
Przemek jadł, unikając jej wzroku. Czuł się nieswojo, ale głód zwyciężał.
Słuchaj, Justyś zaczął, kończąc kanapkę. Dajmy już spokój tej szopce. Pożyczyłem od Krzyśka dwa tysiące. Masz, idź do sklepu, ugotuj coś konkretnego. Tak się nie da żyć!
Położył na stole dwutysięczny banknot. Justyna popatrzyła na pieniądze, potem na męża.
Od Krzyśka dostałeś? powtórzyła. Ależ Krzysiek ma serce. Ciekawe, jak mu oddasz przecież wypłaty nie masz.
Oddam, jak będzie! warknął. A co cię to obchodzi? Idź już po zakupy.
Justyna wzięła banknot, obracała go w dłoni.
Dobrze. Pójdę. Ale kupię tylko sobie. Ty jedz u Krzyśka, skoro taki hojny.
Ty oszalałaś?! Dałem ci wspólne pieniądze, na rodzinę!
Na rodzinę? głos Justyny zabrzmiał twardo. A te siedem tysięcy, które dostałeś trzy dni temu, to czyje pieniądze? Twoje, prywatne? A te trzydzieści jeden tysięcy na twoim koncie czyj to fundusz? Fundacja wspierania głodujących mężów?
Przemek zastygł, zbielał, potem poczerwieniał. Otwierał i zamykał usta.
Grzebałaś w moich rzeczach?! warknął w końcu. Podsłuchujesz mnie?
Nie zwalaj winy, Przemku. Znalazłam przypadkiem, sprzątając kurtkę. Najgorsze nie jest to, że chowasz pieniądze. Najgorsze, że patrzysz, jak liczę każdy grosz, jak rezygnuję ze wszystkiego, jak chodzę w rozlatujących się butach, a ty spokojnie zjadasz moją zupę, kupioną za moje pieniądze! Wstyd ci?
Odkładałem! krzyknął, waląc pięścią w stół. Odkładałem na samochód! Mój stary rzęch ledwo jeździ! Chciałem zrobić niespodziankę! A ty tylko kasa ci w głowie!
Niespodzianka? gorzko się zaśmiała. Niespodzianką jest kupienie samochodu bez zmuszania żony do głodowania. Niespodzianka to wspólna decyzja o oszczędzaniu. Ty pasożytowałeś na mnie, Przemek. Żyłeś kosztem moich pieniędzy, romans z moją naiwnością.
Nic nie rozumiesz! Jestem facetem muszę mieć niezłe auto, żeby się nie wstydzić przed kumplami! A ty z tymi żołądkami… Przecież miesiąc oszczędzania to nie tragedia! Nie umarłaś!
Nie umarłam kiwnęła głową. Ale coś we mnie umarło. Szacunek do ciebie. Zaufanie.
Odłożyła banknot na stół.
Weź je. I kup sobie za nie bilet.
Jaki bilet?! zaskoczył się.
Do świetlanej przyszłości. Albo do mamy. Albo na wynajem. Dla mnie to już obojętne. Nie chcę żyć z kimś, kto widzi we mnie służącą i idiotkę.
Wyrzucasz mnie? Przez pieniądze? patrzył bez zrozumienia. Dla niego to była tylko drobna kombinacja.
Nie przez pieniądze, Przemek. Przez twoje podejście. Pakuj się.
Nie wyszedł od razu. Był długi, gęsty skandal. Krzyki, pretensje, potem próby pojednania, obietnice futra (za te właśnie pieniądze), znów krzyki. Justyna była nieugięta. Patrzyła na niego mały, chytry, gorzki, obcy facet.
Wieczorem spakował torbę.
Pożałujesz! rzucił na odchodnym. Kto cię zechce w tym wieku? Zostaniesz sama z kotami! Ja znajdę porządną, która będzie mnie szanować!
Powodzenia odpowiedziała i zamknęła za nim drzwi.
Usiadła plecami na podłodze pod drzwiami. Nie miała już łez. Została tylko ogromna, dzwoniąca pustka.
Weszła do kuchni. Na stole leżała paczka kiełbasy, którą kupił Przemek. Złapała ją i bez żalu wyrzuciła do kosza. Otworzyła lodówkę była niemal pusta, oprócz jej własnego pojemnika z gulaszem, o którym zapomniała.
Nic się nie stało powiedziała na głos. Przynajmniej wiem, na co idą moje pieniądze.
Minął miesiąc.
Justyna wracała powoli z pracy. Maj rozgaszczał się w Warszawie, w powietrzu pachniało bzem i świeżością. Wstąpiła do ulubionego marketu, powoli przechadzała się między półkami. W koszyku znalazł się słoik czerwonej ikry (w promocji, ale zawsze!), kawałek dobrego sera z pleśnią, butelka wytrawnego białego wina, świeże warzywa, stek z łososia.
Przy kasie zapłaciła kartą, na której zawsze były środki. Okazało się, że życie w pojedynkę wydaje się znacznie tańsze. Czynsz był mniejszy, mniej wody i prądu, na jedzenie schodziło może połowę. Znikły wydatki na piwo, papierosy, wieczne daj na benzynę, daj na naprawę.
W domu włączyła ulubioną muzykę. Przygotowała rybę, nalała wina. Usiadła przy oknie, patrząc na zachód słońca.
Telefon zabrzęczał. Wiadomość od Przemka.
Hej Jusia. Jak się masz? Może spotkamy się, pogadamy? Przemyślałem wszystko. Ta cała fura… nie kupiłem jej. Pieniądze są. Może zaczniemy od nowa? Tęsknię.
Patrzyła w ekran, zrobiła łyk zimnego wina. Przypomniała sobie jego twarz, kiedy krzyczał o żołądkach kurzych. Przypomniała sobie wstyd, gdy musiała prosić go o pieniądze na proszek do prania.
Usunęła wiadomość i zablokowała numer.
Ja też tęskniłam powiedziała do swojego odbicia w ciemnym oknie. Za sobą. Za normalnym życiem. I więcej go już nie oddam.
Następnego dnia kupiła sobie nowe buty. Drogie, ze skóry, włoskie. I wykupiła dwutygodniowy turnus w sanatorium. Oszczędności z odzyskanej części pensji wystarczyły idealnie.
Okazało się, że życie po rozwodzie nie kończy się. Ono zaczyna być smaczniejsze. I uczciwsze.
