Znowu ten serwis wyciągnęłaś? Prosiłem przecież o ten z złotym rantem, który mama nam podarowała na rocznicę. Wygląda bardziej elegancko stęknął Marek, oglądając talerz, który Wioletta właśnie postawiła na śnieżnobiałym obrusie.
Wioletta przez chwilę zamarła z natką pietruszki w dłoni. Miała ochotę odpowiedzieć ostro, powiedzieć, że ten serwis z złotym brzegiem nie nadaje się do mycia w zmywarce, a stanie nocą przy zlewie po wyjściu gości to ostatnie, na co ma ochotę. Ale się powstrzymała. Dziś były urodziny Marka, pięćdziesiątka, jubileusz nie chciała psuć atmosfery już na początku wieczoru.
Marek, tamten serwis jest na dwanaście osób, a nas będzie tylko czwórka. Poza tym te talerze są głębsze, będzie wygodniej nakładać pieczeń odpowiedziała spokojnie, dekorując galaretę gałązkami zieleniny. Lepiej sprawdź, czy wódka się dobrze schłodziła. Paweł z Jadwigą już zaraz będą.
Marek burknął coś pod nosem i człapał do lodówki. Wioletta spojrzała za nim, wzdychając ciężko. Ostatni tydzień była na pełnych obrotach. Praca jako główna księgowa w korpo wykańczała ją, koniec kwartału i raporty. Do tego organizacja jubileuszu. Marek uparł się, że żadnej restauracji: Lepiej niż Ty, Wiola, nikt nie ugotuje, a po co przepłacać za szopkę.
Oczywiście fajnie, że docenia jej kuchnię, ale pod tymi pochwałami kryła się zwykła oszczędność i niechęć do patrzenia na rachunki. Efekt? Wioletta wieczorami marynowała mięso, gotowała warzywa, piekła blaty do Napoleona, zwijała roladki z bakłażana, które Marek uwielbiał. Nogi bolały, kręgosłup dawał w kość, na paznokcie zabrakło czasu machnęła tylko przezroczystym lakierem.
Dzwonek do drzwi ją zaskoczył.
Idę! zawołał Marek, od razu zmieniając wyraz twarzy. Mrukliwość znikała, pojawiała się serdeczna mina gospodarza.
Do przedpokoju wpłynęła Jadwiga. Tak, właśnie wpłynęła nie ma innego słowa. Żona Pawła, najlepszego kumpla Marka, zawsze wyglądała jak z żurnala. Szczupła, zadbana, w beżowej sukience, która leżała na niej idealnie. W ręku torba z butiku. Za nią dreptał Paweł, obładowany prezentami i alkoholem.
Wioluś, droga! Jadwiga ucałowała gospodynię w policzek, roztaczając wokół siebie zapach drogiech perfum. Ale tu pachnie! Jak zwykle bohaterka kuchni? Ja bym nie dała rady. Pawłowi od razu mówię: chcesz świętować idziemy do restauracji, do garnka nie podchodzę, mam świeży manicure.
Wioletta odruchowo skryła ręce.
Ktoś musi zadbać o domowy klimat uśmiechnęła się, pomagając Jadwidze z płaszczem. Chodźcie, wszystko już gotowe.
Przy stole poszło tradycyjnie toasty za zdrowie jubilata, rozmowy o prezentach (Paweł podarował Markowi wypasioną wędkę, o której ten marzył od pół roku), śmiechy, żarty. Wioletta latała między kuchnią a salonem, zmieniała talerze, dokładała zakąski, pilnowała, by kieliszki były pełne. Sama zjadła tylko łyżkę sałatki i kawałek sera.
Marek, rozgrzany pierwszą kolejką, rozluźnił się. Oparł się wygodnie na krześle i z zachwytem patrzył na Jadwigę, która z gracją jadła rybę.
Jadzia, wyglądasz super powiedział na głos. Patrzę na ciebie i myślę: czarodziejka! Jesz, nic nie tyjesz, a z sukienki elegancja aż bije.
Jadwiga poprawiła kosmyk.
Prosty sekret, Marek żartowała Dyscyplina. Trzy razy tygodniowo fitness, zero węgli po szóstej, no i dobra pielęgnacja. Nowy krem do twarzy cudo!
Widzisz! Marek podniósł palec. Dyscyplina! Słyszysz, Wiolu? Dyscyplina! A Ty wiecznie: zmęczona, nie mam czasu. Jadzia też pracuje, a wygląda jak dziewczyna.
Wioletta akurat stawiała na stole gigantyczne półmiski z pieczonym schabem. Pracowała jako główna księgowa w dużej firmie, ogarniała dom, zajmowała się działką, pomagała wnukom, gdy dzieci je podrzucały. Jadwiga zaś była recepcjonistką w gabinecie kosmetycznym, pracowała zmianowo, dzieci nie mieli.
Marek, nie porównujmy odezwała się miękko Wioletta, nie chcąc rozkręcać afery przy gościach. Każdy ma swój rytm życia. Lepszy ten schab zrobiłam go inaczej, z suszoną śliwką.
Ale Marka już poniosło. Alkohol rozwiązał język, stare frustracje i typowa gadka bo inni mają lepiej szła dalej.
Co mi tam schab! zamachał ręką, nakładając sobie ogromny kawał. Jedzenie to jedzenie. Liczy się wygląd… Pawle, masz szczęście. Wracasz do domu, a tu nie kucharka w szlafroku, tylko wróżka. U nas? Garczki, smażony cebulowy smród. Mówię Wiolecie: zapisz się na fitness, zrób coś ze sobą. A ona: plecy, ciśnienie. Same wymówki, lenistwo.
Paweł poczuł, że robi się nieprzyjemnie, próbował zagadać:
Marek, bez przesady. Wiola to skarb domu! Schab wybitny, Jadzia tak nie gotuje, u nas częściej zamówienia albo mrożonki.
To jest to! podchwyciła Jadwiga, chcąc załagodzić, ale wyszło gorzej. Nie lubię gotować, i nie będę udawać. Mam czas dla siebie. Facet musi kochać oczami, prawda, Marku?
Marek rozpromienił się, patrząc maślanym wzrokiem na żonę kumpla.
Złote słowa! Kochać oczami… A ja co widzę? spojrzał na Wiolettę, która siedziała naprzeciw, zmęczona, z rękami na kolanach. Wiolu, niby się odstroiłaś, niby fryzura, ale nadal jakoś… zestresowana. Takie ciotki spojrzenie. Jadwygi oczy błyszczą, tryska życie. A u ciebie tylko paragon z Biedronki.
Stół zamilkł. Paweł stracił humor, Jadwiga zaczęła skubać serwetkę nerwowo. Wioletta miała wrażenie, jakby dostała policzek. Przypomniała sobie, jak wczoraj Marek jęczał, że nie ma wyprasowanej koszuli, a ona prasowała mu ją po północy właśnie tę, którą miał na sobie. Przypomniała, jak oszczędzała na kosmetyki, żeby dorzucić do tej przeklętej wędki na prezent.
Marek, przestań powiedziała cicho, ale zdecydowanie. Przesadzasz.
Wcale nie! fuknął Marek. Mówię prawdę! Przyjaciela poznaje się w biedzie, a żonę przez porównanie. Porównuję i nie wypadasz najlepiej. Paweł może się pokazać z żoną, a ja się muszę wstydzić? W lustro patrzyłaś? Rozlałaś się, zmarszczki… Przecież jesteście w jednym wieku!
Nie jesteśmy, Marek ozięble odpowiedziała Wioletta. Jadwiga ma trzydzieści osiem, ja czterdzieści osiem. I ona nie targa toreb z zakupami na piąte piętro, jak winda nie działa, bo ty leżysz na kanapie.
Latys! jęknął teatralnie Marek. Ja pracuję! Ja przynoszę pieniądze! Mam prawo żądać, żeby żona wyglądała, jak należy. Ty… matka-kura. Możesz tylko sałatki siekać. Nawet tą jarzynową nie potrafisz zrobić, Jadwiga na Sylwestra miała lekką, puszystą. U ciebie sama majo-papka. Jak ty.
To była ostatnia kropla. W Wiolettcie pękło coś. To wieloletnie wytrzymałe przecieranie się, na którym trzymało się ich małżeństwo dwadzieścia pięć lat, nagle się wyczerpało pozostała pustka i zimna złość.
Powoli wstała. Marek paplał dalej, nie zauważając lodowatej zmiany w jej spojrzeniu, opowiadając Pawłowi:
Powiedz mi, Paweł, nie mam racji? Kobieta musi inspirować! A tu wracasz, a tam szlafrok, kapcie, zupa. Nuda totalna
Wioletta wzięła duże, głębokie naczynie z sałatką śledź w pierzynce, świeżo przyrządzony, z majonezem i burakiem, półtora kilo, jak nic.
Stanęła obok Marka. Ten wreszcie przerwał gadanie, podniósł na nią wzrok.
Co tak stoisz? Za mało soli? Za dużo majonezu?
Nie, Marek powiedziała spokojnie. Głos jej nie drżał. Wszystko jest jak trzeba. Właśnie pomyślałam, że dobrze mówisz. Faktycznie tylko sałatki kroję. Skoro ci brakuje lekkości i estetyki, ta sałatka jest właśnie dla ciebie.
I obróciła miskę.
Czas zwolnił. Paweł otworzył usta w niemym okrzyku. Jadwiga zapiszczała przerażona, przytykając dłoń do ust. Bordowo-różowe warstwy, gęste, majonezowe, z hukiem wylądowały Markowi na kolanach, na jego nowych, jasnych spodniach, kupionych specjalnie na jubileusz.
*Chlap.*
Dźwięk był tłusty i soczysty. Majonez spływał po spodniach, burak natychmiast wżerał się w tkaninę, a kawałki śledzia ozdabiały rozporek.
Przez minutę panowała grobowa cisza. Marek patrzył na swoje kolana, nie mogąc się nadziwić. Sok buraczany rozlewał się, tworząc abstrakcyjną, szaloną plamę.
Coś ty zrobiła?! ryknął, zrywając się z krzesła. Sałatka posypała się na dywan, buty, podłogę. W głowie ci się przewróciło? Przecież to nowe spodnie! Ty wariatko!
Wioletta bez emocji odstawiła miskę.
Smacznego, Marek. Pożywnie, domowe. Bez chemii wszystko ręcznie.
Zaraz cię Marek zamachnął się, ale Paweł się otrząsnął i złapał za ramię.
Spokój! Sam sobie winien jesteś!
Niby ja?! krzyczał Marek, trzęsąc się w brudnych spodniach. Powiedziałem prawdę, a ona wylała mi żarcie na spodnie! Sprzątaj! Natychmiast, na kolanach!
Jadwiga blada siedziała jak zamurowana.
Wioletta spojrzała na szalejącego męża z obrzydzeniem jakby zobaczyła karalucha.
Sam posprzątasz. Albo wynajmij firmę sprzątającą. Masz przecież status i zarabiasz. Ja wychodzę. Idę zadbać o siebie. Jak mówiłeś zainspiruję się.
Odwróciła się i wyszła z pokoju. W przedpokoju spokojnie włożyła płaszcz, chwyciła torebkę. Z salonu dobiegały wrzaski Marka i uspokajający ton Pawła.
Wiola, dokąd idziesz? Jadwiga wybiegła na korytarz w szoku. Nie zostawiaj go, jest pijany, nie chciał źle
Chciał, Jadzia Wioletta spojrzała na nią bez złości. Tylko żal czuła. On tak zawsze myślał, tylko trzeźwiejąc milczał. Dzięki, że przyszłaś. Oczy mi otworzyłaś.
Wyszła w chłodny, jesienny wieczór. Nie wiedziała, gdzie iść, ale wracać do mieszkania niemożliwe. Usiadła na ławce pod blokiem, wyciągnęła telefon, zamówiła taxi. Do mamy, postanowiła. Mama zmarła dwa lata temu, ale mieszkanie stało puste, nigdy się nie zdecydowała go wynająć. Teraz się przydało.
Marek dzwonił do niej ponad dwadzieścia razy. Chyba najpierw chciał się wykrzyczeć, potem jak już wytrzeźwiał. Wioletta nie odbierała. Kupiła w sklepie nocną butelkę wina i czekoladki, pojechała do mieszkania mamy, gdzie pachniało kurzem i książkami, i pierwszy raz od dawna poleżała, nie myśląc o praniu czy kolacji.
Dla Marka kolejne dwa tygodnie były koszmarem.
Wioletta nie wróciła następnego dnia. Ani dwa dni później. Zamieszkała u mamy, chodziła do pracy, po pracy zapisała się na masaż. Te pieniądze odkładała trzy lata.
Marek został sam w mieszkaniu, gdzie jedzenie nie ląduje samo w lodówce, a skarpetki nie same wskakują do pralki i nie wracają poukładane.
Przez pierwsze trzy dni się stawiał. Jadł pierogi z biedronki, nosił dżinsy (jasnych spodni nie dało się doczyścić, pralnia nie gwarantowała efektu). Do Pawła gadał, jaka z Wioletty histeryczka.
Wróci, zobaczysz chwalił się. Gdzie pójdzie po pięćdziesiątce? Pokrzyczy jeszcze, wróci. Może jej wybaczę, może nie.
Ale czwartego dnia skończyły się czyste koszule. Marek nie umiał prasować, nienawidził tego. Piątego dnia brzuch go ścisnął od mrożonek. Szóstego skończył się papier toaletowy i oczywiście zapomniał kupić.
Mieszkanie zaczęło obrastać w syf. Plama po sałatce na dywanie, którą tylko mokrą szmatą przemył, zaczęła śmierdzieć majonezem i rybą. Domowe ciepło, uważane dotąd za oczywistość, rozpłynęło się na oczach.
A Wioletta wyładniała. Przestała taszczyć siaty, bo gotowała tylko dla siebie (jadła mało). Zaczęła się wysypiać, w pracy zauważyli zmianę.
Pani Wioletto, zakochała się pani? Błyszczą wam oczy żartowały koleżanki.
Zakochałam się, dziewczyny odpowiadała. W sobie. Wreszcie w sobie.
Po dwóch tygodniach Marek przyczaił ją pod firmą. Wyglądał marnie: pognieciona koszula, zarost, oczy spanikowanej kundelki. W dłoniach marniutki bukiet goździków w folii.
Wiola zaczął, plącząc się.
Wioletta patrzyła na niego obojętnie i spokojnie.
Czego chcesz, Marek?
No ileż można. Dość żartów. Wracaj do domu. Tam kwiatki podlej. I kot tęskni.
Kota nie mieli.
Nie wrócę, Marek odparła bez emocji. Złożyłam pozew o rozwód. Niedługo dostaniesz wezwanie do sądu.
Marek zaniemówił.
Jaki rozwód? Zwariowałaś? Przez sałatkę? Przez kilka słów? Przecież byliśmy razem dwadzieścia pięć lat!
Właśnie. Przez dwadzieścia pięć lat byłam dla ciebie funkcją. Kucharką, sprzątaczką, prasowaczką. Człowiekiem nie byłam nigdy. Chcesz wróżki, Marek? Szukaj. Może Jadwygi. Choć Paweł by cię zabił. Znajdź sobie inną taką pachnącą, niegotującą. Tylko pamiętaj: wróżki nie myją kibla i nie gotują rosołu.
Wioletta, przepraszam! padł na kolana, trzymając rękaw. Ludzie zaczęli się oglądać. Byłem głupcem, palnąłem coś. Diabeł mnie skusił! Kupię ci futro, karnet na fitness, jak chciałaś!
Wioletta roześmiała się, trochę gorzko, trochę wesoło.
Fitness, żeby wyglądać jak Jadwiga i nie przynosić ci wstydu? Nie, już chodzę tam dla siebie. Futro kupię sobie sama, jeśli będę chciała. Zarabiam więcej niż myślałam, gdy nie przepalam pensji na twoje marzenia i prezenty dla twoich kumpli.
Ale ja co ze mną? Przecież ja zginę. Nie umiem uruchomić pralki, tyyyle guzików
Instrukcja jest w necie, Marek. Albo zatrudnij pomoc domową. Ja mam dość. Składam wypowiedzenie z funkcji twojej żony. Bez odprawy.
Odsunęła się i poszła w stronę metra. Plecy proste, krok lekki.
Marek jeszcze długo stał na chodniku, ściskając więdnące goździki. Przypomniał sobie ten wieczór, smaczny schab, ciepło lampy i tamten moment, gdy sałatka zsuwała się po jego spodniach.
Głupia wyszeptał, ale zabrzmiało to niepewnie. Ale chyba ja jestem większym głupcem.
A wracając do pustego, śmierdzącego mieszkania, gdzie w zlewie piętrzyła się góra naczyń, głupcem poczuł się najbardziej. Wybrał numer Pawła.
Paweł, mogę wpaść na domowy obiad?
Sorry, stary Paweł miał nerwowy ton. Ja z Jadwigą się pokłóciłem. Powiedziałem, że mogła by jak raz usmażyć pierogi jak Wioletta, a ona wybuchła, że ją na kucharkę ustawiam. Mówi: U Marka Wiola gotowała, i jak się to skończyło? Sałatka na spodniach. Ja nie chcę. Więc siedzę sam na zupce chińskiej.
Marek rozłączył się i spojrzał na plamę na dywanie. Przypominała kształtem serce. Zabite, brudne, buraczane serce.
Minęło pół roku.
Wioletta i Marek cicho się rozwiedli. Dzieci, już dorosłe, próbowały pogodzić, ale widząc rozpromienioną matkę i ciągle jęczącego ojca, stanęły za mamą.
Marek nie nauczył się naprawdę gotować. Schudł, posmutniał, zaczął płacić za prasowanie koszul drogo, ale nie było wyboru. Próbował się umawiać z kobietami, ale wszystkie były nie takie. Jedna nie umiała smażyć kotletów, druga chciała chodzić ciągle do restauracji, trzecia od razu pytała o zarobki i się krzywiła.
A Wioletta czterdzieste dziewiąte urodziny świętowała z przyjaciółkami w kameralnej kawiarni. Nowa sukienka, nowa fryzura.
Wiola, nie żałujesz? pytała koleżanka. Przecież tyle lat razem.
Wioletta mieszała kawę i uśmiechnęła się.
Żałuję powiedziała szczerze. Żałuję, że nie wylałam mu tej sałatki na głowę dziesięć lat wcześniej. Tylu lat próbowałam być idealna dla kogoś, kto nigdy tego nie doceniał.
Spojrzała w okno, na wiosenną ulicę z parami szczęśliwymi i tymi mniej szczęśliwymi. Ale wiedziała: jej szczęście zależy już tylko od niej. Nie od tego, jak cienko pokroi kiełbasę albo ile pochwał dostanie od obcych żon. Jej szczęście jest w jej własnych rękach. A te ręce już nie pachną cebulą. Pachną wolnością i drogim kremem.
A sałatkę? Kupuje sobie gotową czasem, na smaka. Tylko kiedy sama ma ochotę.
