Gdy rankiem rozległ się dzwonek telefonu, Wanda ledwo zrozumiała, gdzie się znajduje — czy w łóżku, czy jeszcze we śnie. Na wyświetlaczu pojawiło się imię: „Mama”. Sen od razu uciekł. Głos matki był pełen energii, niemal wesoły:
— Śpisz, leniuchu? A ja już ciasto włożyłam do piekarnika. Jutro czekajcie zaproszenia: tobie i Wojtkowic trzeba porozmawiać. Nie, nie o ogródku. O testamencie! Nie chcę, żebyście po mojej śmierci darli koty o dom i pieniądze. Przyjeżdżajcie oboje, bez wymówek!
Wanda zastygła. Testament? Pogrzeb? Co się dzieje? Ale matka mówiła tak stanowczo, że sprzeciw nie miał sensu.
Tymczasem Jadwiga Nowak, matka Wandy i Wojtka, siedziała przy stole, poprawiając wełniany szal. Obok niej sąsiadka Bronia patrzyła z niepokojem:
— Jadziu, coś ci dolega? Skąd te ponure rozmowy? Przerażasz mnie…
— Nie bój się, Broniu. Po prostu chcę zobaczyć swoje dzieci. Rok się nie widzieliśmy. Każde żyje swoim życiem, jakbyśmy byli obcymi. A jeśli jutro coś mi się stanie, kto im wszystko wyjaśni? No i chcę sprawdzić, jak naprawdę do mnie podchodzą.
Po tych słowach Jadwiga zamknęła drzwi za sąsiadką i poszła odpocząć. Jutro miał być ważny dzień.
Poranek był pochmurny, jakby dopasowany do jej planu. Posprzątała dom, ubrała starą szlafrok, umyła się i usiadła w fotelu, wstrzymując oddech. Po godzinie ktoś zapukał do drzwi.
Pierwsza wpadła Wanda — rozgorączkowana, zaniepokojona.
— Mamo! Co się stało? Chorujesz? O co chodzi? — zaczęła rozpaczać, rzucając się ku matce.
Za nią, spokojniejszy, wszedł Wojtek.
— No i nastraszyłaś nas, matko. Już się pakujesz? Może jeszcze za wcześnie?
— Usiądźcie, dzieci moje — powiedziała cicho Jadwiga. — I przywołajcie swoje połówki. Krysia, Marek, wchodźcie, nie krępujcie się.
Gdy wszyscy zasiedli, zaczęła mówić.
— Słuchajcie i nie przerywajcie. Muszę powiedzieć, póki mogę. Starość to nie radość, a ja żyję sama. Choroba nie pyta, kiedy przyjść. Dlatego postanowiłam: powiem teraz. Ale najpierw — pomoc. Kto, jeśli nie rodzina, pomoże starej kobiecie? Drzewo narąbać, obiad ugotować…
Wanda z Krysią skinęły i zabrały się do roboty. Jadwiga obserwowała: ciasto kleiło się do palców, ziemniaki kroiły za grubo, garnki dzwoniły. „Miejskie niezdary” — pomyślała z goryczą, ale nie skarciła ich. Nie o to chodziło.
Po posiłku poprosiła Marka i Krysię, by wyszli — została sama z dziećmi.
— Słuchajcie uważnie. Dom, w którym dorastaliście, zostawiam Broni. Ona jest blisko, pomoże, gdy zajdzie potrzeba. Wojtek, tobie przekazuję stodołę i narzędzia. Rób z nimi, co chcesz. A tobie, Wando, zostawiam oszczędności. Latam odkładałam emeryturę, prawie nie wydawałam.
W pokoju zapadła ciężka cisza.
— Dom — obcej kobiecie? — w końcu wybuchnął Wojtek. — Serio?
— A dlaczego nie? Rok mnie nie odwiedziliście. A Bronia codziennie wpada. A ty, Wojtku, na własny ślub mnie nie zaprosiłeś — wstydziłeś się wiejskiej matki? A ty, Wando, odkąd znów wyszłaś za Marka, ledwo cię widuję. I wtedy się obraziłaś, pamiętasz? Gdy powiedziałam, że Staś do ciebie nie pasuje. Miałam rację…
— Mamo, nie trzeba… — szepnęła Wanda.
— Źle się czuję. Pójdę się położyć — westchnęła Jadwiga i zamknęła drzwi poco sypialni.
Na zewnątrz rozgorzała kłótnia.
— To przez ciebie! — syczał Wojtek. — Mogłaś odwiedzać matkę. Teraz dom będzie Broni!
— Tak, pewnie! Ja haruję od rana do nocy! A ty z Krysią co robisz? Ona i tak w domu siedzi, mogła zaglądać!
Krzyczeli, przerywając sobie. Jadwiga słuchała, patrząc przez okno. W oczach miała łzy. Gdzie te dzieci, które biegały latem boso po podwórku? Gdzie ich dobroć, troska o siebie?
Gdy wrócili, nie leżała — siedziała wyprostowana, spokojna, ale oczy zdradzały wzruszenie.
— Mamo, coś nie tak… — zaczął Wojtek.
— Już lepiej — odparła cicho. — Wszystko zrozumiałam. Nikomu nie jestem potrzebna. Testament? Będzie. Ale później. Gdy sami zdecydujecie — czy ten dom ma być do kochania, czy do dzielenia?
Rano przy śniadaniu panowała tklwa cisza. Tylko skrzyp krzeseł i brzęk łyżek. Wanda odezwała się pierwsza:
— Przepraszamy, mamo… Zawiniliśmy. Będę przyjeżdżać, naprawdę. Jesteśmy rodziną…
Jadwiga skinęła głową. Na moment zapanowało ciepłe milczenie.
Od tamtego dnia wiele się zmieniło — i nic. Wojtek prawie nie zaglądał, ale regularnie przesyłał pieniądze. Wanda bywała częściej — zupą, konfiturami, pomocą w ogrodzie. O testamencie nikt już nie pytał.
I nikt nie wiedział, że od dawna leżał w dolnej szufladzie komody, podpisany i opieczętowany. Wszystko było podzielone po równo. Bo Jadwiga wciąż kochała swoje dzieci. Nawet jeśli one czasem o tym zapominały.
