Przyjaciele przyszli z pustymi rękami do zastawionego stołu, a ja zatrzasnęłam lodówkę, która zamieniła się nagle w stary kufer z dzieciństwa.
Jarek, jesteś pewny, że trzy kilo karkówki wystarczy? Przecież ostatnio wszystko zjedli co do okruszka, nawet chleb maczali w sosie. A ta Halina jeszcze poprosiła pojemnik dla psa, a potem wrzuciła zdjęcie mojego pieczeni do sieci, podpisując jako swoją własną robotę.
Małgorzata kręciła w palcach brzeg haftowanego ręcznika, rozglądając się po kuchni, która przypominała teraz zdewastowany plac boju. Zegar wskazywał dopiero dwunastą, a każda jej myśl była już nieco senna. Od szóstej na nogach: najpierw wyprawa na Halę Mirowską po najświeższe mięso, później do Biedronki po zagraniczne alkohole i przysmaki, ciągnące się w nieskończoność krojenie, gotowanie, smażenie.
Jarek, mąż Małgorzaty, stał przy zlewie i melancholijnie obierał ziemniaki. Skórki rosły w stertę jak sterta starych skarpet, a on cicho warczał pod nosem, lecz starał się powstrzymać narastające rozgoryczenie.
Gosiu, na co ci więcej? westchnął, płucząc kolejną bulwę. Trzy kilo na czwórkę gości plus nas dwoje to pół kilo na głowę. Rozsadzą się. I tak zaszalałaś: łosoś, śledzie, sałatki na beczce. Przecież nie robimy wesela, zwykłe parapetówka, choć z opóźnieniem.
Ty nie rozumiesz machnęła ręką Małgorzata, mieszając gęsty sos na patelni, który bąbelkami grał polonezy. Przecież to Basia z Krzyśkiem i Danuta z Tadeuszem. Starzy znajomi. Stulecie się nie widzieliśmy, specjalnie z Pragi przyjadą. Wstyd, jak stół będzie biedny. Powiedzą jeszcze, że się wywyższamy, bo mieszkanie kupiliśmy i skąpi jesteśmy.
Od dziecka Małgorzata nosiła w sobie dziwne poczucie gościnności, niemal dziedziczne, odziedziczone po babce, która, mówią, potrafiła nakarmić armię z jednego garnka. Dla Małgorzaty pusty stół był osobistą klęską. Jeśli goście to uczta. Jeśli okazja to stół uginający się aż trzeszczy. Cały tydzień pisała menu, szukała przepisów, odkładała złotówki, by kupić ten najdroższy koniak, który lubi Krzysiek, i to francuskie wino, co chwaliła Basia.
Lepiej żeby sami coś przynieśli burknął Jarek, jakby powtarzał zaklęcie. Rok temu na urodzinach Tadeusza wtaszczyliśmy prezent i własny alkohol, a ty jeszcze upiekłaś tort. A oni? Pamiętasz, jak się u nich pojawiliśmy bez okazji? Torebki z Liptonem i stare suchary.
No nie bądź drobiazgowy, Jarku spojrzała na niego z wyrzutem Małgorzata. Wtedy mieli remont, kredyt. Chyba lepiej u nich teraz. Krzysiek dostał awans, Danuta nową norkową kurtkę, chwaliła się. Może i przyniosą coś. Tort. Albo owoce. Nie robiłam deseru, puściłam Basi aluzję.
O piątej popołudniu mieszkanie lśniło jak wnętrze szafy z bajki, a stół był jak witryna delikatesów. Pośrodku galaretka z ozora, wokół miski z sałatką warzywną w wersji z rakami, śledzie pod pierzynką z kawiorem, tradycyjne swojskie wędliny. W piekarniku dogorywała wyśniona karkówka z ziemniakami i grzybami. W lodówce schłodzona Finlandia, koniak i trzy butelki wina, które zdawały się śnić o odległych, sennych winnicach.
Małgorzata, upiornie zmęczona, lecz dumna, założyła najlepszą sukienkę, poprawiła fryzurę i usiadła w fotelu, oczekując dzwonka.
Jakoś się denerwuję wyznała mężowi, który zapinał guzik w niebieskiej koszuli. Pierwszy raz u nas. Chciałabym, by było idealnie.
Dzwonek zabrzmiał równo o siedemnastej. Przyjaciele byli precyzyjni jak cienie zegara we śnie.
Drzwi otwarła Małgorzata kolorowy tłumek wlał się do środka. Basia w błyszczącej norce, którą, jak śniło się Małgorzacie, można by sprzedać i wymyślić kuchnię od nowa, Krzysiek w zbyt nowej marynarce, Danuta z makijażem świecącym jak neon w nocy i Tadeusz, już trochę wstawiony.
No to jesteście! krzyknęła Basia, oblewając Małgorzatę chmurą perfum ciężkich jak zimowy świt. Dawaj, oprowadzaj po dworku!
Goście, rzucając płaszcze na ręce Jarka, zamaszyście weszli do środka. Małgorzata z uśmiechem witała ich wzrokiem, który, jak w bajce, ślizgał się po pustych dłoniach. Rąk bez siatek, pudełek, flaszek, choćby czekoladki.
A gdzie… zaczęła, lecz ugryzła się w język. Może w aucie zostawili? W kieszeni jakiś koniec podróży?
Gosia, schudłaś! cmoknęła ją Danuta, nawet nie zdejmując butów, i przeszła korytarzem. Remont, wystrój! No, skromnie, czysto. Tapety do malowania? Jak w urzędzie. Trzeba było tapetę z połyskiem.
Lubimy minimalizm rzekł cicho Jarek, przechodząc do salonu. Siadajcie, stołujemy się.
W salonie Tadeusz aż zacierał ręce na widok stołu.
Aaaaa, Gosieńko, gospodyni! Wiedziałem, że warto przyjechać. Od rana ani maku do ust, specjalnie!
Wszyscy rozsiedli się jak balet paprochów. Małgorzata wyskoczyła po julienne w kokilkach, myśląc: Może dam prezent w kopercie, dlatego pusto?
Po powrocie zastała już atak na sałatki, bez czekania na toast.
O, pycha sałatka! mamrotał Tadeusz. Jarek, lej! Nie ma na co czekać.
Jarek polał wódki panom, wina paniom.
Za nowy kąt wzniósł kieliszek Krzysiek. Żeby było normalnie, ściany nie pękały, sąsiad nie zalał. Na zdrowie!
Wypił duszkiem, powąchał rękaw, choć na stole lniane serwety, i zabrał się do łososia.
Gosiu, a wodka czemu taka letnia? Do zamrażarki wrzucić trzeba było.
Chłodziła się całą noc wycedziła Małgorzata, czując, jak w niej narasta wściekłość.
No cóż, szału nie ma… Ale koniak chociaż jest?
Jest, ale może zjemy najpierw…?
Jedno drugiemu nie wadzi! ryknął Tadeusz.
Wesele trwało, jakby wszystkim się śniło, że od tygodnia głodują. Przyjedli i ponarzekali.
Śledź suchy pojękiwała Basia, dokładając sobie trzecią porcję. Majonezu brak. Skąpisz?
Domowy zrobiłam tłumaczyła się Małgorzata.
Zostaw, kupuje się, leje i po sprawie. Kawiorek też drobny. Chyba tanizna, powinnaś wybrać lepszy.
Małgorzata spojrzała wymownie na Jarka. Jemu aż pobielały kostki od ściskania widelca.
Opowiadajcie, co u was? zagadnął Jarek. Basia, byłaś chyba w Egipcie?
A jakże! Basia przewróciła oczami. Basen, krewetki gratis, torebka Louis. Dwieście tysięcy! Raz się żyje.
Kobiety pieniądze palą jak ogień przytaknął Krzysiek, lejąc koniak. Ja też nową furę biorę. Skrupulatnie oszczędzamy. Na dyrdymały typu remont się nie traci.
Czyli… remont to dyrdymały? nie zrozumiała Małgorzata.
Przecież ściany to ściany! dodała Danuta. My od dekady na tych samych tapetach, ale co rok wakacje, zakupy, restauracje. Wy tylko w beton ładujecie. Jak we śnie na szaro.
A propos restauracji wtrącił Tadeusz, wycierając tłuste usta serwetą, porzucając ją na obrusie. Wczoraj w Sowy byliśmy. Level! Rachunek piętnaście koła, ale warto. Tu to gotuje się jakby z nudów. Gosia, a mięso kiedy? Sałatka to nie posiłek!
Małgorzata dygotała oni chwalą się futrami i restauracjami, przychodzą bez niczego.
Wyszła do kuchni. Basia podążyła niby pomóc, naprawdę by plotkować.
Gosia, szacunek, stół bogaty, ale słabo już. Wino takie sobie, na działce byśmy pili to samo. Gości trzeba szanować, mogłaś się postarać.
To francuskie za dwie stówy, Basiu warknęła Małgorzata, ładując talerze do zmywarki.
Biedę ci wcisnęli! Kwaśne jak ocet. A coś do zabrania dasz? Bo jutro kaca, a gotować się nie chce. Zgarnij trochę mięsa, sałat, bo i tak nie przejecie.
Małgorzata zastygła z talerzem w dłoni. Wolno spojrzała w twarz koleżanki.
Chcesz, żebym ci spakowała żarcie?
No jasne! Zawsze tak robimy. Oszczędność! A deser? Tęsknię za tortem.
Ty sama miałaś przynieść tort szepnęła Małgorzata.
Ja?! Zwariowałaś? Dieta, nie jem słodkiego. Myśleliśmy, że ty coś upieczesz. Bogaci jesteście, to nie będziesz szczędzić.
Małgorzata postawiła talerz z hukiem porcelana zadźwięczała jak dzwon.
Czyli uważacie, że wszystko mamy i jesteśmy bogaci?
Tak przecież! Skoro macie mieszkanie, remont, to znaczy forsa was się trzyma. My, bidoków, na Malediwy zbieramy.
Małgorzata spojrzała na piekarnik, gdzie spała pieczeń pachnąca jak dziecięce święta. Podeszła do lodówki, za którą czekał tort bezowy za pięć stówek. Zamknęła wszystko jak szkatułkę z tajemnicą.
Nie będzie mięsa powiedziała dobitnie.
Jak to, spalone?
Nic nie spalone. Nie będzie. Po prostu.
Weszła do salonu, gdzie mężczyźni już drugi toast wznosili, dyskutując o polityce i śniegu. Jarek wyglądał, jakby zgubił swój cień.
Szanowni goście powiedziała Małgorzata, z głosem jak struna wiolinowa. Koniec uczty.
Każdy zamarł, Krzysiek z kieliszkiem przy ustach.
Gosia, co ty wyprawiasz? Przecież nie jedliśmy mięsa! Obiecałaś! Tadeusz aż tupnął.
Obiecałam, zmieniłam zdanie.
Co?! Głodujemy, mięso dawaj!
Zostało w piekarniku. Tam i zostanie. A wy się zbieracie. Może do tej waszej Sowy, tam was nakarmią, jak stać was na takie rachunki.
Jarek, ona pijana? wybałuszył oczy Tadeusz. Uspokój ją, jesteśmy gośćmi!
Jarek powstał powoli, spojrzał na żonę, potem na resztę.
Gosia nie jest pijana. Jest zmęczona. Nie przynieśliście nawet bułki, wypiliście nasz koniak, skrytykowaliście wszystko po kolei. I jeszcze żądacie mięsa?
Przecież żartowaliśmy! O, Matko, nie znacie się na żartach? Tort zapomnieliśmy, duża sprawa! Przynajmniej towarzystwo jest!
Za nasze pieniądze? prychnęła Małgorzata. Starczy. Całe rano nad garami stałam, połowę pensji wydałam. Chciałam wam sprawić przyjemność. Jesteście po prostu pasożytami. Mrówki, co zabraniają nawet kupić czekoladkę dla gospodyni.
Tak się odpłacisz? Krzysiek przewrócił krzesło. Udław się karkówką! Wynosimy się! Więcej tu nie przyjdziemy! Skąpiradła!
Proszę się zbierać spokojnie powiedział Jarek, szeroko otwierając drzwi. Po swoje pojemniki proszę nie wracać.
Przyjaciele rozbiegli się jak karaluchy po świetle; Basia bluzgała, że już nigdy, Danuta syczała, że wieczór zepsuty, panowie przeklinali.
Gdy huknęły drzwi, zapanowała cisza jak śnieżna zawieja w styczniowy sen. Małgorzata stanęła przy stole zburzonym, rozmazane ślady wina, zmięte serwetki, kubek oderwanego czasu.
Jarek objął ją za ramiona.
Dobrze się czujesz? spytał cicho.
Ręce mi drżą przyznała, jak dziecko w gorączce. Może źle zrobiłam? Gości się nakarmić powinno.
Gosiu, jesteś w końcu sobą. Jestem z ciebie dumny. Ja bym ich wyrzucił szybciej, ale bałem się o ciebie. Przesadzili.
Małgorzata westchnęła i przytuliła się do niego.
A mięso? zażartował Jarek, zerkając w stronę piekarnika. Pachnie obłędnie.
Małgorzata roześmiała się pierwszy raz tego wieczoru.
Jest, Jareczku. I tort bezowy czeka!
Siedli razem nad bałaganem, odgarniając śmieci i zgryźliwości. Małgorzata wyjęła gorącą karkówkę, wniosła tort, nalała trochę kwaśnego wina, które w snach smakowało jak miłość.
Za nas powiedział Jarek, unosząc kieliszek i stukając o jej. I za to, byśmy w naszym domu mieli tylko tych, którzy przynoszą otwarte serce, a nie pustą łyżkę.
Jedli mięso i tort, rozmawiali, delektowali się ciszą i swoim snem. To była najsmaczniejsza kolacja w ich życiu.
Po godzinie komórka Małgorzaty zapikała: SMS od Basi No toś pokazała! Przez ciebie siedzimy w McDonaldzie, dusimy się hamburgerami! Wstydziłabyś się, powinnaś przeprosić!
Małgorzata uśmiechnęła się i kliknęła Zablokuj. Potem to samo z numerami Danuty, Krzyśka i Tadeusza.
Lista kontaktów ucięła się o cztery. Za to w mieszkaniu oddychało się lżej. A lodówka pękała od smakołyków, wystarczy na tydzień. Dla tych, którzy zasłużyli.
Ten dziwny sen uczy, że przyjaźń to droga w obie strony, a czasem zamknięta lodówka znaczy najwięcej dla własnej godności.
