Ojczym nazywał się Robert, ja miałam na imię Kalina, a warsztat samochodowy przy alei Grunwaldzkiej we Wrocławiu prowadziła moja babcia Zofia — dwadzieścia sześć lat, trzy podnośniki i tabliczka „Zofia i wnuki" nad wjazdem, którą sama kazała wymalować, kiedy skończyłam dwanaście lat.
Mama zostawiła mnie i młodszego brata Kubę u babci w Legnicy, kiedy miałam pięć lat. Wyjechała do Wrocławia za pracą, mówiła, że tylko na chwilę, żeby się urządzić. Ta chwila trwała cztery lata. Kiedy w końcu po nas przyjechała, nie poznałam jej twarzy. Pamiętam, że stała w drzwiach babcinej kuchni w za dużej kurtce i patrzyła na mnie, jakby czekała, że rzucę się jej na szyję. Nie rzuciłam się. Zapytałam babcię, kim jest ta pani.
Przeprowadzka do mamy oznaczała też przeprowadzkę do Roberta. Miał wtedy warsztat po swoim ojcu, stary, zadłużony, ale działający. Nie lubiłam go od pierwszego dnia — pachniał smarem i papierosami, mówił za głośno, a kiedy się złościł, uderzał pasem albo czym mu wpadło w rękę. Mnie i Kubę bił regularnie, za oceny, za rozlaną herbatę, za to, że byliśmy za głośno w pokoju obok. Mama wtedy milczała albo wychodziła do sklepu.
Jedyne, co trzymało mnie przy życiu w tamtych latach, to że babcia Zofia też przeprowadziła się do Wrocławia, dwie przecznice dalej, i otworzyła mały warsztat wspólnie z kolegą po mężu. Kiedy w domu było już nie do wytrzymania — a bywało to co tydzień — pakowałam plecak i szłam do niej pieszo, dwadzieścia minut przez osiedle. U babci pachniało kawą i olejem silnikowym jednocześnie. Siadałam na starym fotelu w biurze warsztatu, opowiadałam jej, co się stało, a ona słuchała, nie przerywając, i dopiero potem parzyła herbatę z sokiem malinowym. To ona nauczyła mnie liczyć na kalkulatorze faktury za części, obsługiwać stary kasowy terminal i — bo akurat lubiła gotować, kiedy nie było klientów — robić bigos, który do dziś robię co roku na Wigilię, dokładnie tak jak ona, z trzema rodzajami mięsa i suszonymi śliwkami.
Miałam już trzydzieści jeden lat, kiedy pojechałam z narzeczonym na wakacje do Chorwacji, do Splitu. Kupiłam tam na straganie ceramiczny dzbanek z niebieskim wzorem, taki, jakie sprzedają w starym mieście przy katedrze. Wyszłam ze sklepiku, przełożyłam torbę z ręki do ręki i dzbanek po prostu wypadł. Rozbił się na kawałki na bruku, zanim zdążyłam go złapać. Cały ten dzień czułam, że coś jest nie tak, chociaż nic konkretnego się nie działo — tylko taki ucisk w żołądku, którego nie umiałam nazwać. Kiedy Kuba odebrał mnie z lotniska we Wrocławiu, jeszcze zanim otworzyłam usta, zobaczyłam jego twarz i wiedziałam. Powiedział, że babcia zmarła dzień wcześniej, we śnie, w mieszkaniu nad warsztatem.
Pogrzeb odbył się na cmentarzu przy Bujwida, w deszczu, w listopadzie. Robert przyszedł, stanął z tyłu, trzymał parasol i nie odezwał się do nikogo. Mama płakała, ale ja nie umiałam na nią wtedy patrzeć — po prostu stałam obok trumny i myślałam, że to ona, babcia, przez dwadzieścia sześć lat płaciła za to, żebym miała gdzie uciec.
Miesiąc po pogrzebie okazało się, że warsztat, który babcia prowadziła od lat, formalnie od dawna był zapisany na Roberta — jeszcze z czasów, kiedy pożyczyła mu pieniądze na spłatę długu po jego ojcu, a on w zamian wpisał ją tylko jako współwłaścicielkę na papierze, nigdy realnie. Teraz, kiedy babci zabrakło, Robert ogłosił rodzinie przy stole, że sprzedaje nieruchomość deweloperowi, bo „i tak trzeba było to kiedyś zamknąć". Dwadzieścia sześć lat pracy babci, wszystkie klucze, wszystkie klientki, które przyprowadzała jeszcze jej matka, miały zniknąć za sto dziewięćdziesiąt tysięcy złotych, które Robert zamierzał w całości zatrzymać dla siebie.
Poszłam do notariusza przy placu Solnym z teczką, którą znalazłam w szufladzie babcinego biurka — stare umowy, pokwitowania spłat, rękopis, w którym Robert własnoręcznie zobowiązywał się przepisać połowę udziałów na Zofię po spłacie długu. Nigdy tego nie zrobił, ale podpis i data były jego. Notariusz powiedział, że to za mało na formalne unieważnienie sprzedaży, ale wystarczy, żeby złożyć pozew cywilny o zwrot wartości udziałów.
Nie krzyczałam na Roberta. Zadzwoniłam do niego z otwartą aplikacją banku na telefonie i poprosiłam, żeby przyszedł na Grunwaldzką, do biura warsztatu, zanim podpisze cokolwiek z deweloperem. Przyszedł zdenerwowany, pytał, po co mu ten cyrk. Położyłam teczkę na biurku, tym samym, przy którym uczyłam się liczyć faktury, i pokazałam mu jego własny podpis sprzed dwudziestu sześciu lat. Powiedziałam, że mam już umówione spotkanie z adwokatką na czwartek i że jeśli sprzeda nieruchomość bez uregulowania udziału babci, pozew pójdzie przeciwko niemu osobiście, z odsetkami za cały ten czas.
Robert stał przy oknie warsztatu, patrzył na podnośnik, na którym babcia jeszcze w zeszłym roku sama zmieniała olej klientom, i nic nie mówił. Kuba stał w drzwiach, milczał razem z nim. W końcu Robert powiedział tylko, że nie chce sądu, że da mi na piśmie zgodę na wypłatę połowy z ceny sprzedaży, sto dziewięćdziesiąt tysięcy podzielone, dziewięćdziesiąt pięć tysięcy na konto, które miało trafić do mnie i Kuby jako spadkobierców udziału babci.
Pieniądze przyszły na konto trzy tygodnie później. Część odłożyłam, część przeznaczyłam na mały lokal przy tej samej ulicy, dwie przecznice od dawnego warsztatu — nie na naprawy samochodów, tylko na małą kawiarnię, w której na tablicy przy wejściu wisi zdjęcie babci w kombinezonie roboczym i przepis na bigos, który podaję tam co grudnia. Roberta od tamtego dnia nie widziałam. Mama czasem pyta, czy nie warto by go zaprosić na święta. Odpowiadam zawsze tak samo — że stół jest już zajęty.
