Nazywam się Danuta, mam pięćdziesiąt jeden lat i pracuję jako pielęgniarka w przychodni na osiedlu Wapienica. Znam swoich pacjentów lepiej niż niejeden ksiądz swoich parafian — bo do gabinetu przychodzą nie tylko z ciśnieniem, ale i z tym wszystkim, co się w nich nazbierało. Pani Krystynę znałam od lat. Przychodziła po recepty na tarczycę, zawsze w tym samym niebieskim płaszczu, zawsze z listą pytań zapisaną na kartce z zeszytu w linie.
Tamtego wtorku, dwudziestego drugiego kwietnia, przyszła bez umówionej wizyty. Usiadła na krześle pod oknem i długo nic nie mówiła. W poczekalni pachniało środkiem do dezynfekcji i kawą z automatu, który akurat się zaciął — słychać było, jak ktoś w korytarzu walił w niego pięścią.
— Odszedł — powiedziała w końcu. — Po dwudziestu sześciu latach.
Nie płakała. Mówiła tym samym tonem, jakim opisywała mi kiedyś objawy zawrotów głowy — rzeczowo, jakby zdawała relację z czegoś, co dzieje się komuś innemu.
Jej mąż, Zbigniew, miał warsztat samochodowy przy ulicy Cieszyńskiej. Solidny mężczyzna, zawsze w tej samej kurtce od kombinezonu roboczego, taki, co to potrafi naprawić wszystko oprócz siebie samego. Od roku chodził do terapeutki w centrum miasta — najpierw ponoć z powodu bezsenności, potem "żeby zrozumieć siebie". Terapeutka miała na imię Oliwia, nosiła szpilki nawet do warsztatu, kiedy raz przyszła po Zbigniewa, i mówiła takim głosem, jakby prowadziła casting.
— Musi żyć dla siebie — powtórzyła Krystyna jego słowa, krzywiąc usta, jakby smakowały gorzko. — Powiedział mi to przy śniadaniu. Nawet nie odstawił kubka.
Znałam tę historię z gabinetu jak własną kieszeń, bo Krystyna przychodziła do mnie co miesiąc i za każdym razem opowiadała kawałek. Jak dwadzieścia sześć lat prowadziła księgowość warsztatu za darmo, bo "to przecież rodzinna sprawa". Jak prasowała mu koszule na kolejny dzień, kiedy sama ledwo stała na nogach po nocnej zmianie w szpitalu, zanim przeszła do przychodni. Jak znosiła jego kolegów z klubu wędkarskiego, którzy przesiadywali w kuchni do północy, gadając o karpiach i o tym, kto komu jaki silnik przerobił.
— A wie pani, co mnie zabolało najbardziej? — spytała mnie tamtego dnia, kiedy mierzyłam jej ciśnienie. — Że zapytał, co ja teraz zrobię. Jakbym była pustym słoikiem po ogórkach.
Rękaw mankietu ciasno objął jej ramię, aparat zapiszczał. Sto pięćdziesiąt na dziewięćdziesiąt pięć. Powiedziałam jej to na głos, bo taka mam robotę — mówić liczby, nawet kiedy ktoś czeka na coś innego.
Minęły trzy tygodnie. Dowiedziałam się później, że warsztat, ten przy Cieszyńskiej, od piętnastu lat zarejestrowany był na oboje — pół na pół, jeszcze z czasów, kiedy brali kredyt na wykup lokalu od gminy. Zbigniew o tym zapomniał, albo udawał, że zapomniał, kiedy zaczął mówić o "swoim" biznesie i o tym, że przenosi się na Bielsko-Śródmieście, bliżej gabinetu Oliwii, żeby "mieć bliżej do siebie".
Krystyna przyszła do mnie po tę wizytę już inna. W dłoni trzymała szarą teczkę z gumką, tę samą, w której nosiła zawsze wyniki badań. Tym razem były w niej papiery z notariatu przy placu Wolności.
— Byłam u prawniczki — powiedziała, siadając na tym samym krześle co zawsze. — Pani Agata, ta od spraw rodzinnych, co ma kancelarię nad apteką. Powiedziała, że skoro warsztat jest na oboje, to bez mojego podpisu Zbigniew nie sprzeda ani śruby.
Uśmiechnęła się wtedy pierwszy raz od miesięcy — nie szeroko, tylko kącikiem ust, jakby sama się dziwiła, że jeszcze potrafi.
Zadzwoniła do niego tego samego wieczoru, kiedy siedziałam u niej na kolejnej wizycie domowej — bo miała akurat skok cukru i wpadłam po drodze z pracy sprawdzić, czy wszystko gra. Mówiła spokojnie, patrząc na kubek z zimną już herbatą.
— Zbyszek, ja swojej połowy warsztatu nie oddaję. Ani teraz, ani za rok. Jak chcesz przenieść się na Śródmieście, to płać mi za wykup mojej części. Sto dwadzieścia tysięcy złotych, tyle wyszło z wyceny rzeczoznawcy. Do końca miesiąca albo warsztat idzie do wynajęcia komuś innemu, a ty szukaj sobie kąta gdzie indziej.
Po drugiej stronie było cicho przez dobrych kilka sekund. Potem coś jakby zaczął tłumaczyć, że przecież to niesprawiedliwe, że przecież to on tam pracował rękami codziennie.
— A ja dwadzieścia sześć lat prowadziłam ci księgi za darmo — odpowiedziała. — To se je policzmy, kto komu jest winny.
Odłożyła telefon na stół, obok cukromierza, i wypiła resztę herbaty, mimo że była już zimna.
Przyszłam do niej jeszcze raz, tydzień później, już bez służbowego powodu — po prostu wpadłam, bo mieszkam dwie ulice dalej i miałam ochotę na kawałek szarlotki, którą podobno piekła. Na stole leżała ta sama szara teczka, tylko teraz z dopiętym aktem notarialnym — Zbigniew podpisał przeniesienie swojej części na wynajem firmie, która wykupiła od niego udziały za sto dwadzieścia tysięcy, żeby mógł się wyprowadzić bez procesu. Krystyna zatrzymała cały lokal dla siebie i wynajęła go pod nowy serwis klimatyzacji — chłopakom, którzy zapłacili czynsz z góry za trzy miesiące.
Zjadłam kawałek szarlotki, popiłam kawą z ekspresu, który akurat u niej działał bez zarzutu, i patrzyłam, jak przez okno wjeżdża na podwórko sąsiadka z wózkiem po zakupach. Krystyna nie wyglądała na szczęśliwą w tym filmowym sensie. Wyglądała po prostu na kogoś, kto w końcu wie, ile jest winien komu pieniędzy — i komu nic już nie musi.
— Zbyszek dzwonił wczoraj — powiedziała, kładąc widelec na talerzyku. — Pytał, czy może wpaść po swoje narzędzia z piwnicy.
— I co mu pani powiedziała?
— Że są na podwórku, w kartonach, może przyjechać w sobotę między dziesiątą a dwunastą, bo później zamykam bramę na klucz.
Wstała, zebrała talerzyki, postawiła je w zlewie. Nie odwróciła się od okna od razu — patrzyła jeszcze chwilę na tę sąsiadkę z wózkiem, jakby to było coś więcej niż zwykłe popołudnie na Wapienicy. Potem podkręciła kran i zaczęła zmywać, tak jakby to był zwyczajny wtorek, jeden z tysięcy innych.
