Przyjechała w czwartek, dwudziestego trzeciego kwietnia, taksówką z Ochoty, z jedną torbą sportową, w której było wszystko, co jeszcze uważała za swoje. Rajstopy, kapcie z napisem „Najlepsza Babcia na Świecie" — te, które wnuki kupiły jej trzy Dni Babci temu — szlafrok w drobny kwiatek, bluzka w kratkę i jedna poszewka na poduszkę, ta z jej łóżka na Grójeckiej, jakby bez niej nie mogła zasnąć.
Nazywam się Barbara Kaczmarek, mam pięćdziesiąt sześć lat, uczę chemii w liceum na Woli. Moja mama, Zofia, ma osiemdziesiąt osiem lat i od trzech tygodni mieszka w moim dwupokojowym mieszkaniu na Bemowie, w pokoju, który jeszcze niedawno był gabinetem mojego męża.
Tata umarł trzy lata temu, w lutym, na zapalenie płuc, w szpitalu na Banacha. Mama poradziła sobie sama — mieszkanie, rachunki, targ na Grójeckiej co środę, gdzie znała każdą sprzedawczynię po imieniu. Nie prosiła nikogo o nic. Aż do tego czwartku, kiedy sąsiadka zadzwoniła, że mama stała pół godziny przed drzwiami własnej kuchni, bo zapomniała, po co tam poszła.
Teraz siwe włosy ma splecione w warkocz, który sama jej codziennie robię przed telewizorem, bo palce jej nie słuchają. Chodzi po korytarzu w tych kapciach, drobnymi krokami, i przed każdym progiem zatrzymuje się, jakby musiała przestąpić coś, czego ja nie widzę. Uśmiecha się do kota sąsiadów, którego widać z okna. Czasem rozmawia z kimś, kogo nie ma w pokoju, a potem mi relacjonuje, co ta osoba jej powiedziała — zupełnie serio, jakby zdawała mi sprawę z telefonu.
Jest cicha. Śpi dużo, czasem do jedenastej. Zjada te małe czekoladki, które kładę jej na stoliku przy łóżku — te w złotym papierku, z Biedronki, bo lubi rozwijać papierek dłużej niż samą czekoladkę zjeść. Popija herbatę drżącą ręką, trzymając kubek obiema dłońmi jak dziecko. I co jakiś czas sprawdza palcem, czy obrączka jeszcze tam jest — ta sama, którą tata włożył jej w tysiąc dziewięćset sześćdziesiątym trzecim roku w kościele na Ochocie.
To już nie jest ta kobieta, która sama załatwiała wszystko: ZUS, spółdzielnię, wymianę pieca. Kiedy wychodzę do sklepu, czeka przy oknie, z czołem prawie przy szybie. Kiedy wracam i staję w progu z siatkami, ramiona jej opadają, jakby przez ten czas trzymała je uniesione.
Gotuję znowu zupy każdego dnia, tak jak kiedyś dla dzieci, kiedy były małe. Rosół z makaronem, bo mama nie ma już zębów na nic twardszego. Trzymam na stole ciastka — te owsiane, które piekła sama, kiedy jeszcze mogła stać przy blacie.
Na początku się bałam. Mąż wyjechał na dwa tygodnie w delegację akurat wtedy, kiedy mama przyjechała, i pierwszej nocy siedziałam na podłodze pod jej drzwiami do trzeciej, nasłuchując oddechu, bo bałam się, że zaśnie i się nie obudzi. Rano parzyłam kawę drżącymi rękami i myślałam: ona całe życie zajmowała się mną, a ja nie wiem nawet, jak podać jej talerz, żeby nie upuściła.
Mój brat, Marek, mieszka we Wrocławiu i przez pierwsze dwa tygodnie prawie się nie odzywał. W dziewiątym dniu zadzwonił i zapytał, czy nie lepiej byłoby znaleźć mamie miejsce w jakimś domu opieki, żeby „mieć to zorganizowane profesjonalnie". Powiedziałam, że nie oddam mamy nikomu, że jak tak bardzo mu zależy na profesjonalizmie, to niech przyjedzie i sam spróbuje wsadzić ją do wanny o szóstej rano przed lekcjami. Rzucił, że przesadzam, że robię z siebie męczennicę, i się rozłączył. Nie zadzwoniłam do niego przez tydzień. On też nie.
Zadzwonił sam w sobotę wieczorem, żeby powiedzieć, że przyjeżdża następnego dnia. Nie zapytał, czy może.
Zastał mamę siedzącą na balkonie w kocu, z filiżanką w obu rękach, patrzącą na blok po drugiej stronie ulicy, gdzie ktoś wywieszał pranie. Usiadł koło niej bez słowa, sztywno, jakby czekał, że go za coś zaraz zbeszta. Mama spojrzała na niego i zapytała, czy to on przyniósł jej te pierogi, o których mówiła wczoraj — a przecież nikt jej żadnych pierogów nie przynosił, to była jedna z tych rozmów z nikim. Marek otworzył usta, żeby ją poprawić, spojrzał na mnie, a ja tylko pokręciłam głową znad framugi drzwi balkonowych. Zamknął usta. Powiedział: „Tak, mamo, przyniosłem, tylko trochę wystygły." Mama pokiwała głową, zadowolona, i wróciła do patrzenia na pranie. Marek siedział jeszcze chwilę bez ruchu, potem wstał i poszedł do kuchni, gdzie usłyszałam, jak puszcza wodę na dłużej, niż trzeba do umycia rąk.
W poniedziałek zadzwonił jeszcze raz, tym razem inaczej. Powiedział, że przeleje mi co miesiąc określoną sumę — osiemset złotych — na opiekunkę na te dni, kiedy mam lekcje po południu, żebym nie musiała prosić sąsiadki. Nie przeprosił za tamto pierwsze zdanie, ale i nie musiał. Umówiliśmy się, że opiekunka, pani Halina z agencji na Górczewskiej, będzie przychodzić trzy razy w tygodniu, od dziewiątej do trzynastej.
Trzeci tydzień skończył się w niedzielę. Rano mama poprosiła, żebym przyniosła jej pudełko po butach, które trzymała w tej samej torbie sportowej, w kieszeni na zamek. W pudełku były stare fotografie i jedna książeczka oszczędnościowa, jeszcze z czasów PKO, z niewielką sumą — cztery tysiące trzysta złotych, które odkładała latami z emerytury na „coś dla wnuków". Podała mi ją bez słowa i powiedziała tylko: „Ty to teraz masz." Nie spytałam, dlaczego akurat teraz. Wzięłam książeczkę, zamknęłam pudełko i postawiłam je na szafce, tam gdzie mama je widzi, kiedy się budzi.
Wieczorem, kiedy już spała, usiadłam w kuchni z tą książeczką i z telefonem, i zarejestrowałam się w banku internetowym na jej nazwisko, żeby móc płacić za nią rachunki bez chodzenia do okienka na Górczewskiej, gdzie zawsze są kolejki. To było proste, konkretne, mechaniczne — dziesięć minut przy telefonie.
Zajrzałam do jej pokoju, zanim zgasiłam światło w korytarzu. Spała na plecach, z jedną ręką na kołdrze, a w dłoni, na wpół rozwiniętym, trzymała złoty papierek po czekoladce z Biedronki, którego nie zdążyła jeszcze do końca rozprostować. Poprawiłam jej koc pod brodą i wyszłam, zostawiając papierek tam, gdzie był.
