Dwadzieścia trzy tysiące złotych. Tyle kosztowały ostatnie osiemnaście miesięcy opieki nad teściową. Wiem, bo sam płaciłem rachunki — te, o których nikt głośno nie mówił.
Odkąd Irena wprowadziła się do naszego mieszkania na Mokotowie, życie stanęło na głowie. Moja żona, Sylwia, rzuciła pracę w laboratorium, żeby wozić matkę na dializy. Nasze oszczędności topniały jak marcowy śnieg. A ja? Ja zostałem tym złym, bo po półtora roku powiedziałem: dość.
Zacznę od początku. Poznałem Sylwię na studiach. Drobna, nerwowa, wiecznie z kubkiem zimnej kawy. Kiedyś zapomniała parasola w bibliotece, wróciłem po niego, bo lało jak z cebra. Pobraliśmy się po ośmiu miesiącach. Jej matka — Irena — na weselu tańczyła do białego rana, polewała gości nalewką z wiśni i co chwilę powtarzała, że wreszcie ma syna.
Dwa lata było naprawdę dobrze. W niedzielę jeździliśmy do niej do Piaseczna. Zimą odgarniałem śnieg sprzed jej furtki, latem kosiłem trawnik. Irena mówiła na mnie „Robert, moja podpora”. Śmieszne? Mnie to wtedy budowało.
Później zachorowała. Nerki. Najpierw leki, potem stacja dializ, w końcu wózek inwalidzki. Sylwia nalegała, żeby matka zamieszkała z nami. Trzy pokoje, mówiła, damy radę. Będziemy się nią opiekować razem.
Nie przewidziała jednego: że rak piersi u Ireny objawi się w najgorszym możliwym momencie. Diagnoza spadła w lutym, tydzień po tym, jak dowiedziałem się, że w mojej firmie szykują zwolnienia grupowe.
Teściowa zajęła dawny pokój gościnny. Pachniało w nim starością i maścią końską. Sylwia sypiała u niej na rozkładanym fotelu. Ja zostałem sam z rosnącą górą faktur.
Miesiąc rehabilitacji: cztery tysiące osiemset. Pielęgniarka dochodząca: sto dwadzieścia za wizytę. Pieluchomajtki, wenflony, tona rękawiczek lateksowych. Liczyłem wszystko, bo z mojej pensji koordynatora produkcji w fabryce okien niewiele zostawało.
— Robert, musimy opłacić prywatnego onkologa — mówiła Sylwia. — NFZ to miesiące czekania.
— A wiesz, ile zarabiam? — pytałem. — Osiem tysięcy na rękę. Czynsz, jedzenie, leki twojej mamy…
— To jest moja matka! — krzyczała. — Twoja też! Zapomniałeś, co dla nas robiła?
Nie zapomniałem. Pamiętałem pierogi z kapustą i grzybami, które przywoziła w słoikach co niedzielę. Ale pamiętałem też, że zostawiła córce dom w Konstancinie-Jeziornej, który stał pusty, bo ani myślała go sprzedać.
Kiedy zaproponowałem, żeby ten dom wynająć, usłyszałem, że jestem potworem. Że chcę odciąć matkę od jej jedynego wspomnienia po zmarłym mężu.
— Zarabiasz — mówiła Sylwia, jakby to była moja wina. — Radź sobie.
Miesiące ciągnęły się jedne za drugimi. Moja żona straciła posadę, bo urlop opiekuńczy się skończył. Ja pracowałem po dziesięć godzin, brałem nadgodziny, żeby domknąć budżet. Teściowa rzedła w oczach, ale jej głos pozostawał twardy jak beton.
Pewnego wieczoru, gdy Sylwia wyszła do apteki, Irena chwyciła mnie za rękaw.
— Wiem, ile na mnie wydajesz — powiedziała. — I wiem, że nikt ci tego nie podziękuje. Sprawdzałam cię przez cały ten czas, Robert. Chciałam wiedzieć, czy zostaniesz, jak przestanie się to opłacać.
— I co pani wyszło z tego sprawdzania? — spytałem.
Nie odpowiedziała. Odwróciła twarz do okna i tylko dodała cicho:
— Masz wybór. Zawsze masz.
Więcej nie wróciliśmy do tej rozmowy. W kuchni zmywałem sześć plastikowych pojemników po jej obiadach.
Zmarła w listopadzie, dwa tygodnie przed pierwszym dniem świąt, które planowaliśmy spędzić wszyscy razem w jej starym domu. Testament znaleźliśmy w szufladzie sekretarzyka. Spisany u notariusza w Piasecznie na trzy tygodnie przed zatrzymaniem akcji serca. Wszystko zapisała Sylwii. Dom, działkę, oszczędności. Mi — nic. Jako spadek osobisty żony, nie wchodził do naszego wspólnego majątku — to akurat rozumiałem bez prawnika.
Stół w jadalni stał już nakryty białym obrusem, przygotowany na stypę, którą mieliśmy urządzić dzień później. Sylwia owinęła się w koc i patrzyła na mnie roszczeniowo.
— Mógłbyś przynajmniej udawać, że ci przykro — rzuciła, gdy wyciągnąłem z barku starą kawę z cykorii.
— Z czego mam się smucić? — odparłem, nasypując łyżeczkę do szklanki. — Że twoja matka przez ostatnie osiemnaście miesięcy traktowała mnie jak bankomat?
— Zawsze musisz wszystko sprowadzić do pieniędzy!
— Ty to powiedziałaś.
Zapadła cisza, lepka jak syrop.
Odstawiłem szklankę i usiadłem naprzeciwko niej. W domu pachniało jeszcze wilgotną ziemią z wieńców i tanią wódką, którą ktoś rozlał wcześniej na obrus, przygotowując wszystko na jutrzejszą stypę.
— Posłuchaj — zacząłem powoli, jak do kogoś, kogo trzeba obudzić z bardzo głębokiego snu. — Dom w Konstancinie chcę przepisać na ciebie w całości. Niech będzie twój. Ja się o niego nie upominam, bo wiem, że to spadek, a nie nasza wspólna własność.
Sylwia podniosła głowę, zaskoczona, że w ogóle poruszam temat majątku.
— Ale chcę mieć jasność — dodałem. — Za ostatnie osiemnaście miesięcy wydałem dwadzieścia trzy tysiące. Z moich pieniędzy, nie z twoich, bo twoje poszły na wszystko inne. To były moje zarobki, moje nadgodziny, nie spadek po twojej matce.
— Co chcesz usłyszeć? — spytała twardo. — Że zwrócę?
— Nie. Chcę, żebyś dziś, przy mnie, przelała mi dokładnie tę kwotę. Z konta, na które wpłynął spadek. To moje pieniądze, wydane na utrzymanie twojej matki — mam każdy paragon, każdy przelew. Wtedy zamykamy temat. Nikt nikomu nie wypomina.
— Zwariowałeś? To były pieniądze na opiekę nad moją matką!
— Otóż to. — Wziąłem łyżeczkę i mieszałem kawę, chociaż już wystygła. — Były. Twoją matką. Nie moją. A płaciłem ja.
Sylwia patrzyła na mnie, jakby pierwszy raz w życiu zobaczyła przed sobą obcego mężczyznę.
— A jak nie przelejesz? — zapytała.
— Wyprowadzam się. I idę do sądu o zwrot nakładów. Mam wszystkie potwierdzenia przelewów, faktury za rehabilitację, za pielęgniarkę. To są moje pieniądze, wydane na kogoś, kto nie był zobowiązany mi ich zwrócić za życia — ale ty jako spadkobierczyni jesteś. Prawnik od prawa cywilnego powie resztę, ale on akurat jest po mojej stronie.
Głos mi nie drżał. Ręce też. A to mnie zaskoczyło.
Sylwia otworzyła laptop, zalogowała się do banku. Aplikacja mBanku długo ładowała, bo zasięg w naszym mieszkaniu bywał kapryśny. Przez kilka minut oboje gapiliśmy się na kursor.
Potem wpisała kwotę: 23 000. I zatwierdziła.
Telefon brzęknął, zanim zdążyła zamknąć klapę. W szybie okna odbijały się dwie nagie lampy na suficie.
— Masz — warknęła, odwracając ekran w moją stronę.
— Dziękuję.
Wstałem, wziąłem kurtkę z wieszaka. Za oknem prószył mokry śnieg. Niebo nad Warszawą miało kolor rozpuszczonej tabletki.
— I co teraz? — zapytała cicho. — Rozwód?
Zatrzymałem się w progu. Z wewnętrznej kieszeni kurtki wyjąłem złożony na czworo dokument, który nosiłem od poniedziałku.
— To pismo z fabryki. Dostałem wypowiedzenie za porozumieniem stron. Dwie pensje odprawy.
Położyłem kartkę na szafce, obok pustego wózka, który wciąż stał tam, gdzie zostawiliśmy go po pogrzebie — tuż przy stole nakrytym na stypę, która teraz wyglądała jak świąteczna wieczerza, na którą nikt już nie przyjdzie.
— Więc nie wiem, co teraz — powiedziałem, zasuwając suwak kurtki pod samą szyję. — Ale wiem, że z mojego konta zniknęło dwadzieścia trzy tysiące. Na twoim zniknęła cała rodzina.
Drzwi zamknęły się z cichym, plastikowym trzaskiem. Na klatce schodowej pachniało cebulką i wilgotnym tynkiem. W windzie zjechałem do zera. Przed blokiem wiatr targał siatką na starym trzepaku.
Poszedłem na przystanek i wsiadłem w autobus linii 116, nie patrząc, w którą stronę jedzie.
