Miałam sześćdziesiąt jeden lat, kiedy Ryszard zaczął się golić dwa razy dziennie.
Trzydzieści cztery lata małżeństwa, dwoje dorosłych dzieci, jeden wnuk i mężczyzna, który nagle przypomniał sobie, że istnieje żel pod prysznic o zapachu cedru. Kupił go w drogerii przy Świętokrzyskiej, tej samej, obok której codziennie mijaliśmy stragan z tulipanami – ten sam, gdzie od piętnastu lat brałam co piątek pęczek za dwanaście złotych, bo pani Basia zawsze dorzucała jedną gałązkę eukaliptusa gratis, „żeby ładniej pachniało w korytarzu".
Nie zwróciłabym może uwagi na żel pod prysznic. Ale telefon, który zaczął spać pod jego poduszką zamiast na szafce, już tak.
— Po prostu lubię mieć porządek na nocnym stoliku — powiedział, kiedy zapytałam wprost, krojąc akurat cebulę do żurku, żeby nie patrzeć mu w oczy.
Nie kłóciłam się. Krajałam dalej. Ale tego samego wieczoru, kiedy poszedł wyrzucić śmieci, znalazłam w kieszeni jego zimowej kurtki – tej, której od miesiąca prawie nie zdejmował, mimo że w mieszkaniu było dwadzieścia dwa stopnie – zmięty paragon z restauracji przy placu Wolności. Kolacja na dwie osoby, sto dziewięćdziesiąt złotych, w tym pozycja: „bukiet – dopłata, trzydzieści pięć złotych".
Nie powiedziałam mu, że go znalazłam. Włożyłam paragon z powrotem, dokładnie tak, jak leżał, złożony na pół, rogiem do wewnątrz.
Dwa tygodnie później usłyszałam go na balkonie. Rozmawiał przez telefon, cicho, ale okno było uchylone, bo suszyłam pranie.
— Jeszcze trochę cierpliwości. Sprzedam działkę w Zalesiu, załatwię resztę i będziemy wolni.
Działka w Zalesiu. Trzy hektary po moim ojcu, formalnie zapisane na mnie od tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku, ale Ryszard od lat mówił o niej „nasza", jakby zapomniał, czyje nazwisko widnieje w księdze wieczystej.
Tego wieczoru nie urządziłam awantury. Zrobiłam coś innego – zadzwoniłam do Moniki, mojej córki, która pracuje w kancelarii notarialnej na Mokotowie, i zapytałam, czy mogę wpaść jutro rano, zanim otworzą dla klientów.
***
Przez kolejny miesiąc udawałam, że nic nie wiem. To był chyba najtrudniejszy miesiąc mojego życia – gotowałam mu bigos, prałam koszule, siadaliśmy razem przed telewizorem oglądać wiadomości, a ja co wieczór patrzyłam na mężczyznę, który planował zniknąć z moim majątkiem i jakąś kobietą, o której nie wiedziałam nic poza tym, że lubi czerwone róże i deser czekoladowy – bo to też było na paragonie, a on od dwudziestu lat mówił mi, że nie lubi słodyczy.
Dowiedziałam się więcej, niż chciałam. Sąsiadka z parteru, pani Grażyna, która całymi dniami siedzi na ławce przy śmietniku i wszystko widzi, wspomniała mimochodem, że widziała Ryszarda „z jakąś panią, chyba z pracy, elegancka taka, w czerwonym płaszczu", jak wsiadali do jego samochodu na rogu.
Nazywała się Ewelina. Miała czterdzieści dwa lata i pracowała w tej samej firmie ubezpieczeniowej, w której Ryszard dorabiał po przejściu na emeryturę jako doradca. Ustaliłam to sama, bez detektywa – wystarczyło przejrzeć jego historię połączeń, kiedy wyszedł na spacer z psem sąsiadów, którego czasem wyprowadzał „dla ruchu".
Plan, który sobie ułożył, był prosty. Sprzedać działkę w Zalesiu – trzy hektary, warte w tym roku około czterystu tysięcy złotych – podpisać się jako pełnomocnik, bo kiedyś, dawno temu, w chwili słabości i zaufania, dałam mu pełnomocnictwo do załatwiania spraw urzędowych. Zabrać pieniądze z naszego wspólnego konta oszczędnościowego, gdzie leżało sto dwadzieścia tysięcy złotych odłożonych przez lata na starość. I zniknąć z Eweliną gdzieś, gdzie – jak podsłuchałam kolejny raz – „nikt nas nie będzie znał".
Zanim zdążył cokolwiek z tego zrobić, ja też działałam.
***
Poszłam do notariusza z Moniką i cofnęłam pełnomocnictwo. To zajęło dwadzieścia minut i kosztowało sto dziesięć złotych. Dokument trafił od razu do wydziału ksiąg wieczystych, żeby żadna sprzedaż działki bez mojej bezpośredniej zgody nie mogła się już odbyć.
Potem pojechałam do banku przy placu Bankowym, gdzie mieliśmy wspólne konto, i przelałam siedemdziesiąt tysięcy złotych – swoją część oszczędności, wyliczoną razem z doradcą co do grosza z tego, co przez lata wpłacałam z własnej pensji nauczycielki – na nowe, osobiste konto, które założyłam trzy dni wcześniej, tak żeby wpłata nie rzucała się w oczy jako coś nagłego.
Zostawiłam na koncie wspólnym pięćdziesiąt tysięcy. Nie z litości. Po prostu chciałam, żeby wszystko było policzalne i uczciwe, gdyby kiedyś ktoś pytał.
W piątek Ryszard wrócił do domu wcześniej niż zwykle, pachnąc tym samym cedrowym żelem, z twarzą, która próbowała być spokojna i jej nie wychodziło.
— Byłem w banku — powiedział, siadając przy stole, nie zdejmując nawet kurtki. — Konto jest… inne, niż myślałem.
— Wiem — odpowiedziałam, stawiając przed nim talerz z żurkiem, tym samym, który krajałam wtedy, w dniu żelu pod prysznic. — Podzieliłam nasze oszczędności. Uczciwie, co do grosza.
— A działka?
— Też załatwione. Cofnęłam pełnomocnictwo w środę.
Milczał. Łyżka stała nieruchomo w zupie, para unosiła się między nami jak coś, co za chwilę zniknie.
— Nie musisz mi tłumaczyć, kim jest Ewelina — dodałam. — Widziałam paragon z placu Wolności. Wiem o różach. I słyszałam cię na balkonie, kiedy mówiłeś o wolności, którą sobie planujecie kupić za moje pieniądze.
Wtedy wstał. Krzesło zazgrzytało o panele. Powiedział coś o tym, że „to nie tak wyglądało", że „chciał tylko porozmawiać", ale ja już wyjmowałam z szuflady kredensu teczkę – tę samą, w której trzymałam od trzydziestu lat świadectwa dzieci ze szkoły, a teraz leżały tam wydruk z banku, kopia aktu notarialnego cofnięcia pełnomocnictwa i wypis z księgi wieczystej działki w Zalesiu z aktualnym stanem prawnym.
Położyłam teczkę na stole, obok jego talerza z żurkiem, który stygł.
— Możesz iść do Eweliny — powiedziałam. — Ale idziesz z tym, co jest twoje. Nie z tym, co ja odkładałam przez czterdzieści lat pracy w szkole.
***
W niedzielę przyjechała Monika z małym Antkiem, moim wnukiem, i we trójkę zjedliśmy obiad przy tym samym stole, tylko że jedno krzesło było już puste. Antek, który ma cztery lata, zapytał, dlaczego dziadka nie ma, i Monika odpowiedziała mu spokojnie, że dziadek wyjechał, i że to nic złego, bo babcia ma teraz więcej miejsca na kwiaty.
Rzeczywiście, w poniedziałek pojechałam na stragan do pani Basi i kupiłam nie jeden pęczek tulipanów, tylko trzy. Postawiłam je w trzech różnych pokojach.
Telefon od Ryszarda przyszedł we wtorek. Napisał, że działka jednak nie jest mu potrzebna, że „to wszystko można jeszcze wyjaśnić", że tęskni za żurkiem. Nie odpisałam.
Zamiast tego zadzwoniłam do doradcy finansowego, z którym umówiłam się na czwartek, żeby ustalić, jak ulokować te siedemdziesiąt tysięcy złotych, które teraz należały tylko do mnie. Ktoś w tym mieście musiał wreszcie policzyć, ile jest warta cierpliwość kobiety, która trzydzieści cztery lata gotowała żurek dla mężczyzny planującego jej zniknięcie.
