Trzysta osiemdziesiąt złotych — tyle Anna Wojciechowska zostawiła sobie po opłaceniu czynszu za dwupokojowe mieszkanie przy ulicy Grunwaldzkiej w Bydgoszczy. Za oknem szarzał listopad, kaloryfery ledwo grzały, a na klatce schodowej sąsiadka z parteru znowu suszyła pranie tak, że korytarz pachniał płynem do zmiękczania tkanin na trzy piętra w górę.
— Mama, dlaczego kupiłaś zwykły ser żółty? — Kinga wyciągnęła z reklamówki paczkę gouda i odsunęła ją od siebie, jakby coś śmierdziało. — Bartek tego nie je, prosił o mozzarellę light. Od twardych serów robi mu się ciężko w żołądku, a on teraz pisze CV, nie może się denerwować.
Kinga miała dziewiętnaście lat i był to czwarty miesiąc ciąży. Brzuch już było widać, ale to nie przeszkadzało jej nosić bluz Bartka, workowatych jak namioty.
— Mozzarella light kosztuje jedenaście złotych za opakowanie — odpowiedziała Anna, wieszając kurtkę na wieszaku, obok którego stały ogromne adidasy Bartka, zajmujące pół wycieraczki. — Miałam na wszystko czterysta złotych do dwudziestego. Twoje witaminy z apteki to sto dwadzieścia. Nie starczyło.
Z pokoju dobiegały odgłosy strzałów i przekleństwa — to Bartek "pisał CV", siedząc przed telewizorem z padem od PlayStation w rękach. Miał dwadzieścia jeden lat.
— No mamo! — Kinga założyła ręce na piersi. — Lekarz mówił, że kwas foliowy jest obowiązkowy. Chcesz, żeby wnuk miał problemy zdrowotne? I w ogóle, prosiliśmy o normalne mięso, nie o parówki, Bartek już ma od nich zgagę.
Anna odkręciła kran, opłukała ręce, wytarła je w kuchenną ścierkę w kratkę, tę samą, którą kupiła jeszcze na Wielkanoc, gdy w telewizorze leciała transmisja z Wadowic i pachniało świeżym żurkiem.
— Jeśli Bartek chce normalnego mięsa, może wstać z kanapy, dojechać autobusem do Lidla i kupić na własne pieniądze.
— On szuka pracy! — głos córki się załamał. — Teraz jest kryzys, wiesz przecież. Wszędzie oferują grosze, a on nie skończył technikum ekonomicznego po to, żeby pakować towar w markecie! Potrzebuje czasu, żeby się odnaleźć. Nie można naciskać na mężczyznę, bo się wypali!
Anna wyjęła z lodówki garnek z wczorajszą zupą pomidorową i postawiła na gazie. Za oknem sąsiedzki pies, jamnik należący do pana Mareckiego z drugiego piętra, zaszczekał trzy razy i ucichł — codzienny rytuał o osiemnastej trzydzieści.
Bartek pojawił się w kuchni po pięciu minutach, przywabiony zapachem jedzenia. Wysoki, zgarbiony, w rozciągniętych spodniach dresowych. Usiadł przy stole, nie patrząc na Annę, i przysunął sobie głęboki talerz.
— A chleba pszennego nie ma? — zapytał, patrząc z niesmakiem na pokrojoną bułkę. — Prosiłem o bagietkę.
Anna wyłączyła gaz. Odwróciła się do stołu tak, że Bartek przestał żuć.
— To tak — powiedziała cicho. — Od jutra zmieniają się zasady.
— Jakie znowu zasady? — spięła się Kinga.
Anna wytarła ręce w tę samą ścierkę i usiadła naprzeciwko córki.
— Zasada pierwsza: robię zakupy dla siebie i dla ciebie, Kinga, bo nosisz moje wnuki pod sercem, i to jest moje zmartwienie. Bartek robi zakupy dla Bartka. Zasada druga: mieszkanie jest moje, opłacam czynsz, prąd i internet ja — od dziś Bartek płaci połowę albo szuka innego lokum. Zasada trzecia — i tu spojrzała wprost na niego — jeśli do piątego dnia miesiąca nie pokażesz mi choćby jednego potwierdzenia wysłania CV, wystawiam ogłoszenie o wynajmie tego pokoju, w którym teraz gracie w tę strzelankę.
Bartek odłożył łyżkę.
— To jest… nie do przyjęcia. Kinga, powiedz coś.
Ale Kinga milczała, bo coś w tonie matki brzmiało inaczej niż zwykle — bez krzyku, bez błagania, jakby Anna już wszystko obliczyła na kartce i teraz tylko odczytywała wynik.
Następnego dnia Anna nie kupiła nic poza tym, co potrzebne było jej samej i córce: jabłka, twaróg, chleb żytni, witaminy prenatalne — te tańsze, ale zalecane przez tę samą przychodnię przy ulicy Kujawskiej. Lodówka po stronie Bartka pozostała pusta. On spojrzał na półkę, nic nie powiedział, wyszedł z mieszkania i wrócił wieczorem z siatką z osiedlowego sklepu — kupił parówki, te same, na które się skarżył.
Drugiego dnia Kinga próbowała gotować dla niego sama, ale zabrakło jej gazu, bo Anna zakręciła główny zawór na noc wcześniej niż zwykle, tłumacząc, że oszczędza na rachunkach. Trzeciego dnia Bartek zaczął dzwonić do kolegów, pytając, czy nie ma "jakiejś fuchy, chociaż na chwilę". Anna słyszała to przez ścianę, siedząc w swoim pokoju z kalkulatorem i wyciągiem bankowym, sprawdzając, ile jeszcze zostało do wypłaty.
Czwartego dnia rano, gdy Anna szykowała się do pracy w przychodni, gdzie była rejestratorką od jedenastu lat, usłyszała w przedpokoju szuranie. Bartek pakował swoje rzeczy do dwóch reklamówek i plecaka.
— Jadę do matki, do Torunia — rzucił, nie patrząc na nikogo. — Tu się nie da normalnie żyć.
Kinga stała w drzwiach pokoju, w bluzie, która teraz na niej wisiała jeszcze bardziej niż tydzień wcześniej, i nie powiedziała ani słowa, gdy trzasnęły drzwi wejściowe.
Przez dwa tygodnie było cicho. Kinga chodziła po mieszkaniu jak cień, sprawdzała telefon co dziesięć minut, ale Bartek nie pisał. Anna nie pytała, nie pocieszała, tylko gotowała dwie porcje zamiast trzech i kładła na stole talerz z owocami, kiedy córka wracała z wizyty kontrolnej.
W drugą sobotę grudnia zadzwonił domofon. Anna otworzyła i zobaczyła Bartka, w tej samej kurtce, w której wyjechał, tylko teraz z reklamowym identyfikatorem sieci sklepów spożywczych przypiętym do kieszeni.
— Pracuję już trzeci tydzień, jako magazynier w Biedronce na Fordonie — powiedział, patrząc gdzieś ponad ramieniem Anny. — Chciałbym porozmawiać z Kingą. I z panią też, jeśli można.
Anna wpuściła go do kuchni, postawiła przed nim kubek herbaty, ale nie usiadła.
— Nie przyszedłem prosić o powrót na te same zasady — powiedział, kręcąc kubkiem w rękach. — Przyszedłem zapytać, czy mogę wpłacać co miesiąc pięćset złotych na dziecko. Na konto, które pani wskaże. Nie chcę mieszkać za darmo. Chcę tylko widywać się z Kingą i z… — zawahał się — z synem, jak się urodzi.
Anna wyjęła z szuflady kartkę i długopis, zapisała numer konta, które założyła osobno, tylko na potrzeby dziecka, i podała mu przez stół.
— Piąty dzień każdego miesiąca — powiedziała. — Nie szósty, nie siódmy. I wtedy porozmawiamy o tym, czy w ogóle i kiedy wprowadzisz się z powrotem. Na razie mieszkasz u matki w Toruniu i dojeżdżasz do pracy. To jest twoja cena za powrót tutaj.
Bartek skinął głową, wstał, zapiął kurtkę i wyszedł, nie kończąc herbaty. Kinga, która przez całą rozmowę stała w progu kuchni, oparta o framugę, podeszła do matki i po raz pierwszy od miesiąca uśmiechnęła się — nie do niej, tylko do własnego brzucha, jakby to jemu chciała powiedzieć, że będzie dobrze.
