Nazywam się Dominik Wardęga, mam trzydzieści sześć lat i prowadzę warsztat samochodowy przy ulicy Płockiej w Bydgoszczy. Ten tekst piszę, bo w końcu ktoś powinien powiedzieć, jak to wygląda z mojej strony – bo teściowa opowiada tę historię już trzeci rok znajomym na Wigilii, a ja siedzę przy stole i milczę.
Zaczęło się od garażu. Mój teść, Zenon, miał w Fordoniu blaszak z kanałem, w którym przez trzydzieści lat grzebał przy własnych autach. Kiedy zmarł na raka trzustki, zostawił mi ten garaż – nie żonie, nie szwagrowi, mnie. Bo to ja siedziałem z nim do drugiej w nocy, kiedy przerabiał silnik do star ta 200, i to ja woziłem go na chemię, kiedy Agata miała nocną zmianę w szpitalu. W testamencie było napisane wprost: garaż i narzędzia dla zięcia. Teściowa, Halina, tego zapisu nigdy nie zaakceptowała.
Wziąłem kredyt na sto dwadzieścia tysięcy złotych, dołożyłem oszczędności i zrobiłem z tego blaszaka mały warsztat. Podnośnik, kompresor, szyld. Dwóch chłopaków na etacie. Przez pierwszy rok ledwo spinałem się finansowo, ale klienci wracali, bo robiłem uczciwie i nie na oko.
I wtedy zacząłem sprzedawać auta na boku – kupowałem uszkodzone, stawiałem na nogi, wystawiałem na OtoMoto. Jedno z nich, srebrny passat kombi, rocznik 2011, stało się moim przekleństwem. Za każdym razem, gdy dawałem ogłoszenie, działo się coś złego. Raz w nocy ktoś włamał się do warsztatu i zabrał dwa akumulatory – akurat te, które leżały obok passata. Innym razem, gdy kupiec jechał już z Torunia po odbiór, skrzynia biegów w tym samym aucie zaczęła wyć jak syrena, musiałem odwołać transakcję dzień przed. Za trzecim razem klientka z Inowrocławia wpłaciła zadatek, tysiąc złotych, i dzień później zadzwoniła, że rezygnuje – bez podania powodu, po prostu się rozmyśliła. Chłopaki z warsztatu zaczęli żartować, że ten passat jest przeklęty, że coś w nim siedzi. Ja się z tego śmiałem, ale zacząłem powątpiewać, czy w ogóle uda mi się tego auta pozbyć.
A tymczasem Halina przyjeżdżała do warsztatu regularnie – nie po to, żeby zapytać, jak sobie radzę, tylko żeby przypomnieć, że blaszak "właściwie zawsze miał być dla córki". Przynosiła termos z rumiankiem, stawiała go na biurku, którego nigdy nie piła, i mówiła, że Zenon "nie był sobą, kiedy pisał ten testament, bo leki go otumaniały". Raz przyszła z rachunkiem za prąd na cały blok, w którym mieści się warsztat, i oznajmiła, że skoro korzystam z ich instalacji – choć to była instalacja garażu, nie mieszkania – to powinienem oddawać połowę zysku. Agata przy tym siedziała z rękami zaciśniętymi na kubku kawy, wpatrzona w parujący płyn, i nie odzywała się ani słowem. Nigdy nie stanęła po mojej stronie otwarcie, ale i nigdy się nie zgadzała głośno z matką. To milczenie wykańczało mnie bardziej niż jej pretensje.
W lutym tego roku sprawa nabrała innego wymiaru. Zgłosił się do mnie prawnik, pan Kaczorowski, z kancelarii przy placu Wolności. Powiedział, że Halina złożyła wniosek o zachowek, twierdząc, że garaż i wyposażenie warsztatu były faktycznie majątkiem wspólnym małżonków, a nie osobistym Zenona, więc testament w tej części jest bezskuteczny. Chciała pół wartości nieruchomości i sprzętu – według jej wyceny sto osiemdziesiąt tysięcy złotych. Dostałem to pismo w środę, dwudziestego trzeciego lutego, i przez dwa dni nie mogłem spać.
Wtedy pojechałem do notariusza, u którego Zenon podpisywał testament, pana Sobolewskiego przy ulicy Gdańskiej. Poprosiłem o kopię dokumentacji z tamtego dnia. Okazało się, że Zenon przyniósł ze sobą zaświadczenie od onkologa, że jest w pełni świadomy i zdolny do czynności prawnych – dokładnie po to, żeby nikt później nie mógł podważyć jego woli tym, że "leki go otumaniały". Trzymał to zaświadczenie w segregatorze razem z aktem własności garażu, który kupił jeszcze w osiemdziesiątym dziewiątym roku, przed ślubem z Haliną – czyli był to jego majątek osobisty, nie wspólny, punkt, kropka.
Rozprawa odbyła się w maju, w Sądzie Rejonowym przy Wały Jagiellońskie. Halina przyszła w swoim najlepszym płaszczu, tym, w którym chodziła na pogrzeb męża. Usiadła po drugiej stronie sali, obok swojego adwokata, i przez całą rozprawę wpatrywała się w blat stołu przed sobą. Kiedy sędzia odczytał zaświadczenie onkologa i akt własności z osiemdziesiątego dziewiątego, w sali zrobiła się cisza na dłuższą chwilę – nikt nie kaszlnął, nikt nie poruszył krzesłem. Adwokat Haliny poprosił o przerwę, żeby "skonsultować się z klientką". Po przerwie wniosek o zachowek został wycofany.
Tego samego dnia wieczorem, kiedy wróciłem do warsztatu, zastałem tam Agatę – siedziała na starym krześle mechanika, tym z podartą tapicerką, które kiedyś należało do jej ojca. Trzymała w rękach ten sam segregator, co ja, z aktem własności i zaświadczeniem lekarskim, i przesuwała kciukiem po zagiętym rogu jednej z kartek. Powiedziała, że nie wiedziała, że matka posunie się aż tak daleko, i że przez cały ten czas bała się powiedzieć cokolwiek głośno, bo Halina od śmierci Zenona "trzyma się tylko tego jednego – że jeszcze coś jej się od niego należy". Nie przepraszała za nią. Powiedziała tylko, że sama zadzwoni do matki i powie jej, że sprawa jest zamknięta, ostatecznie, bez apelacji.
Dwa dni później Halina przyjechała do warsztatu po raz ostatni. Nie z termosem. Przyniosła kopertę – w środku klucz do skrzynki na narzędzia, którą kiedyś dał jej Zenon "na wszelki wypadek", gdyby coś się jej stało i musiała się dostać do dokumentów. Powiedziała, że skoro warsztat jest mój, to i klucz powinien być u mnie, i że to ostatnia rzecz z tamtej szafki, którą trzymała u siebie. Nie było uścisku ani przeprosin. Wsiadła do swojego opla i odjechała, a ja zostałem z kluczem w dłoni, w warsztacie, w którym po raz pierwszy od miesięcy słychać było tylko brzęczenie neonówki nad podnośnikiem.
Passata sprzedałem tydzień później. Bez żadnej awarii, bez włamania, bez odwołanej transakcji. Kupił go nauczyciel z Solca Kujawskiego, zapłacił od razu gotówką, dwadzieścia dwa tysiące złotych, i odjechał nim spod warsztatu jeszcze tego samego popołudnia.
