# Warsztat po Ryszardzie
Nazywam się Bogumiła Kowalczyk, mam sześćdziesiąt trzy lata i przez dwadzieścia jeden lat prowadziłam księgowość w warsztacie samochodowym przy ulicy Grochowskiej na Pradze-Południe. Piszę o tym, bo siedziałam za biurkiem tuż obok gabinetu szefa i słyszałam więcej, niż powinnam.
Warsztat należał do Ryszarda Nowaka, mechanika starej daty, który naprawiał subaru i opla jeszcze wtedy, gdy większość konkurencji przerzuciła się na leasingi i szybki obrót klientów. Miał córkę, Martynę, i syna, Kubę. Kuba przez lata w ogóle się nie pokazywał — może raz na Wigilię, może na urodziny ojca, i to nie zawsze. Pracował gdzieś w logistyce, mieszkał pod Wrocławiem, dzwonił, kiedy akurat czegoś potrzebował: żeby ojciec poręczył kredyt na samochód, żeby pożyczył trzy tysiące złotych na wakacje, żeby coś tam załatwił znajomością w urzędzie. Martyna została na miejscu, w Warszawie, skończyła studia zaoczne z rachunkowości — częściowo dzięki mnie, bo to ja tłumaczyłam jej bilanse przy kawie w przerwie obiadowej — i po godzinach pomagała ojcu w papierach, choć nikt jej za to nie płacił osobno.
Ryszard chorował na serce od paru lat. Wiedziałam o tym, bo to ja zamawiałam mu leki w aptece na rogu, kiedy zapominał, i to ja dzwoniłam po karetkę tamtego wieczoru w lutym, kiedy zasłabł przy podnośniku. Leżał w szpitalu na Solcu trzy tygodnie. Martyna była tam codziennie po pracy, czasem nocowała na krześle obok łóżka. Kuba przyjechał raz, na dwie godziny, i to głównie po to, żeby zapytać, co będzie z warsztatem, jeśli — nie daj Boże — coś się stanie.
Coś się nie stało, Ryszard wyszedł ze szpitala, ale postanowił uregulować sprawy. Poszedł do notariusza przy placu Szembeka i przepisał cały warsztat, budynek i sprzęt, na Martynę. Powiedział mi to sam, kiedy przyniosłam mu dokumenty do podpisu — siedział wtedy w fotelu w swoim gabinecie, z kubkiem herbaty z melisą, który parzyłam mu codziennie o jedenastej. Powiedział: „Kuba przyjdzie, jak coś będzie mu potrzebne. Martyna jest tu codziennie, bo tu jest jej życie, a nie dlatego, że coś z tego ma."
I rzeczywiście — Kuba pojawił się dopiero po jego śmierci, na pogrzebie w kwietniu, w garniturze, którego nigdy wcześniej nie widziałam. Cmentarz Bródnowski, deszcz, parasole, ten zapach mokrej ziemi i chryzantem, który pamiętam do dziś. Stał z boku, przyjął kondolencje, a już przy stypie w restauracji na Targówku zaczął pytać, kiedy będzie „porządek z papierami po tacie".
Byłam tam jako księgowa firmy, więc siedziałam blisko, kiedy do niego podeszła. Nie krzyczała. Powiedziała spokojnym głosem, że warsztat jest zapisany na nią od pół roku, że akt notarialny leży w sejfie w biurze, i że jutro rano jedzie do notariusza po odpis, żeby złożyć w sądzie wniosek o wpis do księgi wieczystej — czysto formalnie, bo faktycznie wszystko już było gotowe. Kuba pobladł, powiedział, że to niesprawiedliwe, że jest synem, że ma prawo do połowy. Martyna odpowiedziała, że tata zostawił list u notariusza z uzasadnieniem, i że każdy może go przeczytać, bo nie ma tam nic, czego trzeba by się wstydzić.
Na drugi dzień rzeczywiście pojechała do kancelarii przy Szembeka. Zabrała ze sobą teczkę z dokumentami warsztatu, dowód osobisty i pełnomocnictwo, które ojciec zostawił jeszcze za życia na wypadek, gdyby coś mu się stało — mogła nim od razu przepisać rachunek firmowy w banku na siebie i zamknąć stare konto ojca, na które i tak nikt już nie miał wpływać. Kwota, która została na koncie warsztatu po opłaceniu pogrzebu i długów wobec dostawcy części — sto dwanaście tysięcy złotych — trafiła na nowy rachunek zarejestrowany na jej działalność gospodarczą. Zmieniła też zamki w biurze, bo Kuba miał kiedyś zapasowy klucz od czasów, gdy jeszcze mieszkał w domu rodziców.
Widziałam go potem tylko raz, dobry miesiąc później. Przyszedł pod warsztat wieczorem, kiedy zamykałam kasę i szykowałam się do wyjścia. Zapukał w szybę, bo drzwi już nie otwierały się na jego klucz. Martyna wyszła do niego na chodnik, w rękawiczce jeszcze pobrudzonej smarem, bo akurat pomagała jednemu z mechaników przy zawieszeniu. Rozmawiali z pięć minut. Nie słyszałam wszystkiego, ale usłyszałam, jak mówi mu, że nie chodzi o pieniądze, tylko o to, kto był przy tacie, kiedy leżał w szpitalu z rurkami w nosie, a kto akurat miał wtedy „ważne sprawy we Wrocławiu".
Kuba nic nie odpowiedział. Wsiadł do swojego auta, zaparkowanego pod publicznym żłobkiem po drugiej stronie ulicy, i odjechał. Zamknęłam kasę, zgasiłam światło w biurze i poszłam na przystanek tramwaju siedemnastki, myśląc, że w tym mieście ludzie znajdują drogę do ciebie dopiero wtedy, gdy im to się opłaca — a ci, którzy naprawdę są blisko, po prostu zostają, nawet kiedy nikt na nich nie patrzy.
