Zimowy gość
Zimą na wsi szybko robi się ciemno, a podczas zamieci jeszcze szybciej niż zwykle. O siódmej za oknem nie było już widać nic oprócz białego szumu i śniegu, który przyklejał się do szyby i powoli spływał w dół.
Siedziałam przy stole i poprawiałam maszynopis.
Terminu nikt mi nie poganiał deadline na drugiego stycznia ale przyzwyczaiłam się nie zostawiać niczego na ostatnią chwilę. A poza tym, co innego mogłam robić w sylwestrową noc, będąc sama, siedemdziesiąt kilometrów do najbliższego miasta i telewizora nie oglądam od dekady?
Dom w Głębowcach kupiliśmy z mężem dwadzieścia lat temu. Wtedy wydawało się, że tylko na lato, niby letnisko, żeby zaczerpnąć powietrza. Potem Krzysiek zginął, a miasto przestało mieć sens. Przeniosłam się tutaj na stałe z laptopem, z tekstami, z kotką Gizą, która właśnie spała na kaloryferze, zupełnie nieświadoma zamieci za oknem.
Sąsiedzi patrzyli na mnie ze zrozumieniem przez pierwsze dwa lata, potem przestali. Przywykli. Nadzieja Grabowska redaktorka, mieszka w domu z niebieskimi okiennicami, wychodzi na pocztę albo do sklepu raz na trzy dni, nikogo nie zaczepia, nikogo się nie spodziewa. Dobra sąsiadka.
Na stole leżał wydruk. Na górze nazwisko autora: J. Lisowski. Przez osiem miesięcy pracowałam nad tym powieścią. Osiem miesięcy poprawiałam, dyskutowałam poprzez wydawnictwo, dostawałam odpowiedzi zaakceptowane lub odrzucone i znów siadałam do tekstu. Autor był mi nieznany tylko nazwisko, tylko inicjał, tylko powieść trzysta osiemdziesiąt stron o człowieku, który długo szedł w złą stronę, aż w końcu zrozumiał swoje błędy.
Dobra powieść.
Redagowałam już różne rzeczy i wyłapuję różnicę. Ten tekst był prawdziwy. Był tam żywy głos nie podrobiony, nie wyuczony. Albo ktoś taki ma, albo nie i tego nie da się nauczyć. Autor o tym wiedział i chyba się tego trochę obawiał.
Telefon zadzwonił o wpół do ósmej.
Nadziu, kiedy oddasz? zapytała Basia z wydawnictwa. Jej głos był trochę skruszony wiedziała, że dzwoni w święto.
Drugiego.
Oj daj spokój, możesz nawet po dziesiątym. Przecież święta.
Drugiego powtórzyłam.
Basia zamilkła. Wiedziała, że dyskusja nie ma sensu.
Ty tam znowu sama siedzisz? dopytywała.
Mam Gizę do towarzystwa.
Nadziu
Basia
Parsknęła śmiechem i pożegnała się, a ja wróciłam do wydruku, odszukałam akapit, który od trzech dni nie dawał mi spokoju.
Strona sto siedemnasta. Trzeci akapit z góry. Było tam jedno zdanie czułam, że jest nie na miejscu, ale nie mogłam pojąć dlaczego. Nie w słowach rzecz, nie w sensie w rytmie. Zdanie było za długie i cały fragment pod nim się załamywał. Już pięć razy próbowałam różnych wersji i wciąż je kasowałam.
Za szóstym razem wyszło.
Zanotowałam, przeczytałam na nowo, byłam zadowolona i zamknęłam laptopa. Do pukania zostały jeszcze prawie dwie godziny.
Pukania usłyszałam mniej więcej o wpół do dziesiątej.
Nie w okno, w drzwi.
Założyłam najpierw, że to wiatr. Ale wiatr nie puka wiatr tłucze, świszczy. A tu było wyraźne stukanie trzy razy, potem jeszcze dwa.
Giza otworzyła jedno oko i znów je zamknęła.
Wstałam. Podeszłam do okna, odsunęłam firankę i spojrzałam na ganek. Stał tam człowiek. Sam, bez samochodu wokół tylko śnieg, on w środku tej całej bieli w płaszczu, który na pewno nie chronił już przed zimnem. Lampa przed furtką kiwała się, w jej świetle widać było, że nie stanowi zagrożenia raczej przemarznięty i nie ma dokąd pójść.
Na wsi nie wypada nie otworzyć. Zwłaszcza w zamieć.
Narzuciłam kurtkę i poszłam do drzwi.
Dobry wieczór powiedział z progu. Głos cichy, lekko zachrypnięty. Przepraszam, że tak późno. Rozładował mi się telefon, auto w rowie, zobaczyłem u pani światło.
Spojrzałam na niego. Wysoki prawie do futryny. Płaszcz w kratę, przemoczył się aż do środka. W jednej ręce okulary, w drugiej nic, żadnych toreb ani plecaka. Szkła zamglone, nic nie było przez nie widać, dlatego tak je trzymał.
Proszę wejść powiedziałam.
Wszedł. Bez pośpiechu, spokojnie ostrożnie, jak ktoś, kto wie, że natrętnie wtargnął, i stara się być zupełnie niewidocznym.
Auto daleko? zapytałam, kiedy odwijał szalik.
Ze dwieście metrów wzdłuż drogi. Sypnęło, nie zauważyłem koleiny. Zamilkł na sekundę. Ładowarkę zostawiłem w domu, nawigacja zjadła całą baterię.
Rozumiem.
Kiedy zdejmował płaszcz w przedpokoju, nastawiłam czajnik. Wróciłam, a on dalej trzymał okulary w ręku szkła upierały się, by nie odparować. Założył je dopiero, kiedy ogrzał je w dłoni.
Proszę tutaj powiesić. Wskazałam hak przy lustrze.
Dziękuję. Powiesił płaszcz i na koniec założył okulary. Jan.
Nadzieja. Skinęłam głową w stronę kuchni. Proszę, zapraszam.
Na wsi wszyscy wiedzą o wszystkich. Najbliższa wieś Klonowo, sześć kilometrów przez pole. Kilka domów, w lecie letnicy, zimą prawie pustki. Nasze wsie dzieli stary szpaler drzew i jedna kiepska droga.
Pan z Klonowa? zapytałam, gdy siadał do stołu.
Stamtąd. Dom kupiłem jesienią, pierwszy raz tu zimę spędzam. Uśmiechnął się krótko. Nie przewidziałem, że zimą to zupełnie inna bajka.
Nie patrzył pan na prognozę?
Patrzyłem. Pisali, że umiarkowane opady.
Umiarkowane na trasie i na polu to dwie różne rzeczy.
Już wiem.
Postawiłam przed nim kubek. Gorący, z herbatą, bez słowa. Ujął go w obie dłonie i przez chwilę tylko siedział w ciszy.
Auto to nie problem odezwał się. Odholują, tylko muszę zadzwonić.
Mogę dać ładowarkę. Wskazałam gniazdko przy lodówce. Tam jest kabel.
Podłączył telefon, wrócił do stołu. Znowu chwycił kubek ogrzewał dłonie.
Pani tu długo mieszka? zapytał.
Od pięciu lat na stałe. Wcześniej jako letnisko.
I nie ciągnie pani do miasta?
Nie.
Nie dopytywał dalej. Było to miłe.
Telefon miał stary takich od trzech lat się już nie produkuje. Mały, poobdzierany na rogach znałam typ, sama miałam podobny. Do pięciu procent doładowania zera potrzebował czterdziestu minut wiedziałam.
Czyli szybko nie pójdzie.
Sięgnęłam po swój kubek i spytałam:
Jadł pan coś?
Rano.
Rano?
Zakładałem, że to krótka wyprawa.
W lodówce był wczorajszy krupnik. Podgrzałam. Nie robił się grzeczny, nie powtarzał nie trzeba i proszę się nie kłopotać po prostu czekał. To właściwe.
Kiedy zupa się podgrzewała, milczeliśmy. Nie niezręcznie po prostu naturalnie. Zamieć za oknem jednostajnie zawodziła, Giza pochrapywała na kaloryferze, światło było ciepłe, żółte. Zdziwiło mnie, że obcy człowiek w mojej kuchni milczy i mi to nie przeszkadza. Zazwyczaj przeszkadza.
Po pół godziny znów nastawiłam czajnik.
Za oknem zamieć nie cichła. Jedliśmy zupę, prawie nie rozmawiając nie dlatego, że nie było o czym, lecz bo nie było po co się spieszyć.
U pani cicho powiedział wreszcie.
Zawsze cicho. Poza wiatrem.
Nie, mam na myśli ciszę wokół. Skinął głową w stronę pokoju. Ani radia, ani telewizora.
Radio jest. Malutkie, na parapecie. Czasem włączam.
Rozumiem. Zamyślił się. W Warszawie nie dam rady pracować bez słuchawek. I tak przez ściany słychać ludzi ktoś chodzi, ktoś mówi. Przeszkadza mi.
Pracować, tzn. pisać?
Tak.
Co pan pisze?
Prozę. Zajrzał do kubka. Ostatnie dwa lata jedną powieść. Długo.
Zdarza się.
Oddałem jesienią. Teraz nie wiem, co dalej.
Znam to uczucie. Nie własne cudze. Przez osiem lat widziałam to u niejednego autora kiedy powieść wychodzi, zostaje pustka i nie ma wiadomo, jak ją zagospodarować. Jedni natychmiast zaczynają nową, inni chodzą jak zagubieni, jeszcze inni znikają na zawsze. Każdy po swojemu.
Minie powiedziałam.
Wiem. Ale jeszcze nie minęło.
Giza zeszła z kaloryfera, podeszła do niego, powąchała dłoń i wróciła na miejsce. Jan spojrzał za nią.
To dobry znak? zapytał.
Średni. Gdyby została byłby naprawdę dobry.
Popracuję nad reputacją stwierdził poważnie.
Zaśmiałam się.
Mogę spytać? odezwał się po chwili.
Śmiało.
Dlaczego na drugiego?
Nie od razu pojęłam.
Termin wyjaśnił. Powiedziała pani przez telefon: drugiego. Ale dziś trzydziesty pierwszy, pani siedzi przy powieści w sylwestrową noc, choć zostały jeszcze dwa dni. Dlaczego właśnie teraz?
Pytanie było celne. Zbyt trafne jak na kogoś, kto przyszedł z zamieci i raczej powinien myśleć o aucie i holowniku.
Przyzwyczajenie rzuciłam.
Ale jakie?
By nie odwlekać tego, co już niemal gotowe.
Patrzył na mnie. Nie uwierzył może nie wykrył kłamstwa, ale zobaczył, że to nie cała prawda.
Poza tym tu nie ma po co czekać dopowiedziałam. Nowego Roku specjalnie nie obchodzę. Lepiej pracować niż patrzeć, jak czas mija.
Rozumiem odparł. Bez współczucia po prostu przyjął do wiadomości.
To też było w porządku.
Zamilkliśmy. Za oknem wiatr szarpał okiennicą u sąsiadów wyjechali jeszcze w listopadzie, wrócą dopiero na wiosnę. Przywykłam do tego hałasu, ale dziś był bardziej dokuczliwy.
Pracowała pani, gdy przyszedłem powiedział Jan. To nie była przerwa raczej obserwacja.
Tak.
Jaka to praca?
Redaguję. Literatura piękna.
Ciekawe.
Przeważnie tak.
Zerknął na mnie trochę dłużej niż wypada.
Lubi pani dłubać w cudzym tekście? Nie przygniata to?
Pomyślałam chwilę.
Kiepski tekst przytłacza. Dobry przeciwnie. Chce się pomóc, by był jak najlepszy. To jak renowacja, chyba. Konstrukcja już jest. Tylko zbyteczne brudy usuwasz.
Skinął cicho głową dla siebie, nie dla mnie, jakby coś rozważał.
Nie obraża się pan na redaktora? spytałam.
Za co?
Za to, że wyrzuca fragmenty, wykreśla.
A powiedział. Nie. Tylko jeśli usuną coś naprawdę ważnego.
A jak rozpoznać, co ważne?
Jeśli po wycięciu czegoś boli było potrzebne. Jeśli nie boli można usunąć.
Przyjrzałam mu się uważniej. To była celna definicja. Bardzo literacka ktoś wypracował ją samodzielnie przez lata.
Trafił pan na złą redakcję wcześniej?
Różną. Zamyślił się. Raz redaktorka tak przerobiła moją pierwszą książkę, że z opowieści o dziadku i morzu zrobił się manager i korporacja. Przesadzam, ale sens ten sam.
Zgodził się pan?
Miałem dwadzieścia dziewięć lat. Myślałem, że wiedzą lepiej.
A potem?
Zrozumiałem, że wiedzą lepiej to nie znaczy mają rację. To nie to samo.
Kiwnęłam głową. Prawda redaktor może mieć większe rzemiosło, ale nie słyszeć głosu autora. To drugie ważniejsze.
***
Na zewnątrz była już głęboka noc żadnych świateł, tylko zamieć gęstniała, a latarnia przy furtce ledwo przebijała się przez biały zawiej.
Jan pił drugą herbatę. Giza znów zeszła z kaloryfera, przebiegła obok niego i już się nie zatrzymała tylko sprawdziła i wróciła. Zauważyłam, że nie nawoływał jej. Słusznie nie lubiła, jak się ją woła.
Mogę? Wskazał na regał przy oknie.
Proszę.
Podszedł. Trzy półki kryminały oddzielnie, proza osobno, reszta mieszana. Przeglądał bez słowa, nie dotykał, tylko czytał grzbiety. Wrócił do stołu.
Sporo kryminałów stwierdził.
Dla relaksu. Tam zawsze jest rozwiązanie.
W życiu nie ma?
Dużo rzadziej.
Sięgnął po kubek.
Opowie pani o powieści? zapytał.
Nie od razu pojęłam o co chodzi.
Tej, którą redaguję?
Tak. Uśmiechnął się od niechcenia. Powiedziała pani, że dobry tekst to renowacja. Chcę zrozumieć, jak to pani widzi.
Dziwna rozmowa. Nie zła po prostu niespotykana. Obcy człowiek siedzi w kuchni, kubek grzeje mu ręce, pyta o pracę. Nie pamiętam, żeby kiedykolwiek ktoś pytał właśnie tak, bez kurtuazji i z jakiejkolwiek ciekawości.
To powieść o jednym człowieku zaczęłam. Przez długi czas robi coś, w co uwierzył. Potem okazuje się, że zwyczajnie bał się robić inaczej. Opowieść o różnicy między wyborem a przyzwyczajeniem.
I jak się kończy?
Odchodzi. Nie od ludzi, od swojego dawnego ja. I to, moim zdaniem, najlepszy finał dla tej historii.
Jan zamilkł.
Lubi pani ten finał?
Tak. Choć autor początkowo chciał innego.
Jakiego?
Powrotu. Bohater wraca do tego, co porzucił.
Przekonała go pani?
Zanotowałam uwagę. Autor zdecydował sam. Tak powinno być. Ja mogę tylko zasugerować. Tekst jest jego.
Spojrzał na stół. W jego ciszy było coś gęstszego nie kurtuazyjna przerwa, a namysł.
Dlaczego pani uważa, że odejście jest lepsze? spytał.
Bo powrót to odpowiedź na pytanie gdzie. Odejście na pytanie kim.
Popatrzył na mnie.
To pani słowa czy z tekstu?
Moje. W uwagach do tekstu.
Zamilkł znowu. Nie poganiałam.
Od lat pani redaguje?
Osiem.
I zawsze tak myślała o zakończeniach?
Nie zawsze. Tylko przy uczciwych historiach. W nieuczciwej zakończenie może być dowolne i tak nieszczerze brzmi. Uczciwa prowadzi do jedynego słusznego finału, zadaniem redaktora jest nie popsuć.
Jan patrzył przez okno. Długo, bezgłośnie, jakby ważył coś w myślach.
Trudne chyba rzucił.
Co?
Czytać cudzy tekst. Naprawdę, nie dla siebie dla autora.
Zastanowiłam się.
Czasem. Gdy autor się opiera albo nie wie, co robi. Ale ten nie. Ten słyszał.
Obecny?
Tak.
Na czym to widać?
Chwyciłam kubek i zastanawiałam się, co odpowiedzieć. Nie chodziło o fabułę tę już omówiłam. O coś innego, osobistego o to, co mnie samą poruszyło w tym tekście.
Było tam jedno zdanie powiedziałam. Przerabiałam je, autor się zgodził. Do dziś nie mam pewności, czy słusznie.
Jak brzmiało oryginalnie?
O zamieci. Autor napisał rozwlekle i to kładło rytm. Skróciłam, jest precyzyjniej, ale coś się zgubiło.
Co dokładnie?
Sama nie wiem. Coś, czego nie da się wyjaśnić. Żywe.
Przeczyta pani, jak jest po pani poprawce?
Spojrzałam na niego. Dziwna prośba, ale nie niestosowna.
Zamieć nie wybiera. Po prostu zostaje, gdy wszystko inne odchodzi.
Jan zamilkł.
Nie na chwilę na długo, czułam, że coś się zmieniło. Nie w pokoju, w nim. Patrzył na stół, a po tym jak trzymał kubek zbyt równo, za sztywno wiedziałam, że to nie tylko rozważa frazę. On ją rozpoznaje.
Coś nie tak? spytałam.
Nie zrobił przerwę. Ja napisałem inaczej. Zamieć nie wybiera, dokąd iść po prostu wie, że zostaje tylko to, co nie boi się chłodu.
Odstawiłam kubek.
Powoli. Trzeba było ostrożnie, bo zbierałam myśli.
To zdanie było w manuskrypcie. Właśnie w tym, co leżał w moim pokoju. Strona sto siedemnasta, trzeci akapit. Pamiętałam, bo dopracowywałam je trzy dni, zanim wymyśliłam zamianę. Poprawki nie widział nikt poza mną i wydawnictwem. Oryginału nikt poza autorem i mną.
Książka nie była jeszcze wydana. Cytat nigdzie nie krążył.
Pan jest J. Lisowski powiedziałam.
Nie pytanie.
Spojrzał mi w oczy.
Jan Lisowski odparł. Tak.
Nie wiedziałam, co odpowiedzieć. To było dziwne i zarazem zupełnie naturalne, bo coś takiego chyba przeczuwałam od początku tylko nie wiedziałam, co to dokładnie. Siedzieliśmy przy stole dwie godziny, rozmawialiśmy o finałach, pustce, a ja przez tyle miesięcy pracowałam nad jego powieścią, a on pisał ją, i przez osiem miesięcy łączyła nas wspólna robota, tylko ja nie miałam pojęcia.
To ja redagowałam pańską powieść powiedziałam. Przez osiem miesięcy.
Wiem. Wydawnictwo mówiło o redaktorce N. Grabowska. Przerwa. Nie znałem imienia, tylko inicjał.
N. Grabowska.
Nadzieja Grabowska. To ja.
Znaliśmy się. Przez tekst, przez uwagi, przez zaakceptowane i odrzucone na marginesach. Przyjął mój finał, odrzucił moją poprawkę w czwartej części. Ja obstawałam przy przebudowie drugiej przekonał się po tygodniu. Toczyliśmy spór o każde istotne zdanie ani razu się nie widzieliśmy.
Nagle zrozumiałam, że go znam. Nie tego za stołem głos w tekście. Wiem, że pisze długo, gdy się przejmuje, krótko, gdy jest pewien. Potrzebuje czasu na zgodę z poprawką nie z uporu, z namysłu. Nie boi się odrzucić mojej propozycji, nie tłumaczy dlaczego.
A on o mnie wiedział tylko inicjał.
Trochę to niesprawiedliwe.
A potem przyjechał w zamieć i zapukał do moich drzwi.
***
Dlaczego pan nie powiedział od razu? spytałam.
Co? Zdziwił się. Nie wiedziałem, że pani jest moją redaktorką. Tylko wspomniałem, że piszę.
Ja tylko: redaktorka.
Tak. Pokiwał głową. Oboje przemilczaliśmy.
To prawda. Nie podałam wydawnictwa, on nie powiedział, u kogo jego powieść leży. Oboje należymy do osób, które nie lubią tłumaczyć się ze szczegółów. Taki efekt.
To zdanie, które pan napisał odezwałam się. Zmieniłam je, bo było za długie, rytm nie wytrzymał.
Wiem. Zgodziłem się.
Ale pańskie jest lepsze.
Spojrzał na mnie.
Tak pani uważa?
Tak. Moja wersja jest precyzyjna, pańska szczera. Czasem szczerość jest ważniejsza od precyzji.
Milczał przez chwilę.
Da się wrócić do oryginału? spytał.
Już w wydawnictwie. Pomyślałam. Jeśli pan poprosi, dadzą mi do poprawki, mogę zwrócić.
Nie. Pokręcił głową. Niech zostanie pani wersja. Słusznie, rytm też ważny.
Nie kłóciłam się. Ale doceniłam, że zapytał.
Telefon zadzwonił cicho piętnaście procent. Można już zadzwonić. Jan jednak nie wstał.
Czytała pani całość? spytał.
Trzy razy. Redaktor czyta trzy razy: raz, żeby zrozumieć, drugi by poczuć, trzeci by pracować.
I co pani poczuła?
Odstawiłam kubek, spojrzałam na niego.
Że człowiek, który to napisał, długo coś rozumiał. I w końcu zrozumiał.
Opuszczał wzrok.
Tak mniej więcej powiedział cicho.
Dobra książka dodałam. Rzadko tak mówię. Naprawdę dobra.
Nie odpowiedział tylko skinął głową, widziałam, że dla niego to niezwykle ważne, choć sam nie umie o tym mówić głośno. Może nigdy nie potrafił.
Znowu zapadła cisza. Ale inna nie pustka, nie niezręczność, tylko taka, dla której wcześniej coś ważnego wybrzmiało i nie można jej zanegować.
Od zawsze pani była sama? spytał.
Wiedziałam, o co pyta. Nie dziś, w ogóle.
Nie. Mąż zginął pięć lat temu.
Przykro mi.
Nie trzeba. Pokręciłam głową. Już mniej boli. Jest po prostu inaczej.
Nie próbował pocieszać rozumiem. Ludzie często to mówią zwykle nieszczerze. Zaproponował inne pytanie:
Dlaczego Głębowce?
Tu cicho. I razem tutaj byliśmy więc tu go trochę jeszcze mam.
Jan skinął głową. Powoli.
A pan czemu Klonowo? spytałam.
Rozwiodłem się dwa lata temu. Mieszkanie w Warszawie, puste. Zawahał się. Dlatego kupiłem dom. Żeby pustka była inna.
Zaśmiałam się. Zaskoczył mnie tym, jak dokładnie nazwał coś, czego nie umiałam nigdy wyjaśnić pytającym o sens samotnego domu.
Dokładnie powiedziałam.
Rozumie pani?
Bardzo.
Uśmiechnął się cicho, tylko dla siebie. Tym razem ja to zauważyłam.
W czwartej części usunęła pani monolog rzucił.
Usunęłam.
Czemu?
Bohater mówił to, co czytelnik już wiedział. Zbyteczne było.
Szkoda mi go było.
Wiem. Dopisał pan to w uwagach.
Odpisała pani rozumiem, ale nie.
Bo rozumiałam i tak nie. Spojrzałam na niego. Szkoda tekstu normalne. Ale żal to nie argument.
Zamyślił się.
Miała pani rację stwierdził. Bez monologu lepiej. Po czasie przyznałem.
Zawsze po czasie się to dostrzega.
Nie boli pani, że dziękują później, nie od razu?
Pomyślałam.
Nie. Ważne, by tekst był dobry. Jak już wyjdzie, mówię sobie zaakceptowane i to wystarcza.
Jan patrzył na mnie długo. Nie wzrokiem obcego raczej kogoś, kto już trochę zna.
Myślałem, że redaktor jest bezosobowy powiedział.
I taki powinien być. Tekst nie jest o redaktorze.
Ale pani nie jest bezosobowa.
To koszt powiedziałam.
Nie odparł stanowczo. Nie.
***
Dwudziesta trzecia czterdzieści pięć.
Nowy rok za piętnaście minut powiedział Jan.
Wiem.
Za oknem zamieć trochę się uspokoiła tylko śnieg na szybie, żadnego wiatru. Lampa na furtce już się nie bujała. Padało, ale jakby sennie, powoli, jakby ten śnieg sam chciał już wrócić do domu.
Ma pani coś poza herbatą? zapytał.
Jest jeszcze wino. Otwarte od świąt.
To nadaje się?
Według mnie tak. Białe.
W porządku.
Wyciągnęłam butelkę z lodówki. Dwa zwykłe szklanki, kieliszków nie mam już dawno. Nalałam po trochę.
Za co? spytał.
Za nowy rok rzuciłam.
To zbyt ogólnie.
To może za szczerość. Ona czasami ważniejsza od precyzji.
Spojrzał na mnie. Nie odwracałam wzroku pierwszy raz tego wieczora wytrwałam, choć kilka razy już czułam, że muszę to zrobić.
Dobrze powiedział.
Kiedy usłyszałam hejnał w radiu starym, stojącym na parapecie od pierwszego lata, gdy Krzysiek postawił je tam dla mnie. Nigdy nie zdejmowałam, tylko wymieniałam baterie. O północy szeptało imprezy w cudzych domach, ale ja się przyzwyczaiłam.
Dziś to było coś innego.
Stuknęliśmy się szklankami. Wypiliśmy w milczeniu. Giza przeciągnęła się na kaloryferze, ziewnęła cicho i znów zapadła w sen. Za oknem śnieg spadał już powoli puszysty, niemal bez wiatru.
Telefon zabrzęczał trzydzieści procent.
Jan spojrzał na niego, potem przez okno, potem na mnie.
Holownik nocą nie przyjedzie powiedział.
Nie. Do rana na pewno nie.
Ma pani gdzie spać?
Kanapa w gabinecie. Leży tam manuskrypt, ale mogę przenieść.
Proszę nie ruszać. Nie będę przeszkadzał.
Nie będę przeszkadzał. Właściwe słowo nie będę cicho, nie nie obudzę, tylko właśnie nie będę przeszkadzał. Rozumiał, że mam swoją przestrzeń i nie zamierzał w nią wchodzić z butami.
Dobrze odpowiedziałam.
Podniosłam się, żeby nastawić czajnik jeszcze raz. Tak po prostu żeby znaleźć sobie zajęcie dla rąk.
Nadziejo powiedział Jan.
Odwróciłam się.
Cieszę się, że auto wpadło do rowu.
Spojrzałam na niego. Siedział przy stole, trzymając szklankę w obie dłonie i mówił, co naprawdę myśli bez uśmiechu, po prostu szczerze.
Jeszcze nie wiem, czy się cieszę przyznałam.
Wiem. To normalne.
Czajnik zagotował.
Nalałam wrzątku do dwóch kubków jego i swojego. Postawiłam mu przed nosem, podziękował, ujął w dłonie.
Za oknem śnieg sypał powoli. Zamieć ustała.
Tylko on nie wychodził.
I nie pytałam, kiedy to zrobi.
W drugim pokoju leżał manuskrypt strona sto siedemnasta, trzeci akapit z góry. Było tam jego zdanie, moją redakcją, a gdzieś w jego głowie oryginał. Oba mówiły o tym samym. O tym, co zostaje, gdy wszystko inne znika.
Może to była właśnie prawda.
Siedziałam przy stole z kubkiem w dłoniach, on vis-à-vis, a za oknem zamieci nie było tylko cichy śnieg i nowy rok, który już się zaczął.
