Miałam wtedy dwadzieścia cztery lata i musiałam podjąć decyzję, która śni mi się po nocach do dziś: zostawiłam obie moje córki u mojej mamy. Starsza, Jagoda, miała pięć lat; młodsza, Róża, ledwie trzy. Pracowałam po dwanaście godzin dziennie w jakiejś fabryce w Łodzi, nie miałam nikogo, kto by się nimi zajął, pieniędzy nie stawało, ich ojciec zostawił nas dawno temu wszystko wyglądało jakby przez zniekształcone szkło. Mama powiedziała wtedy: Popilnuję ich, dopóki nie wyjdziesz na prostą”, a ja, młoda i przerażona, zgodziłam się, myśląc, że to potrwa tylko kilka miesięcy. Czas jednak rozciągał się, bielił, wtedy miesiące zamieniły się niepostrzeżenie w całe lata.
Na początku jeździłam do nich każdą sobotę i niedzielę. Były jeszcze takie małe, nie rozumiały, dlaczego śpię gdzie indziej. Każda wizyta była snem we śnie, pełnym uścisków i pytań, które rozpadały się jak porcelana:
Dlaczego nie zostajesz?,
Dlaczego śpisz gdzie indziej?,
Kiedy wrócisz?
Mama uspokajała je, mówiąc, że dużo pracuję, a ja patrzyłam z oddali, jak powoli zaczynają mówić do niej mamo, nie wiedząc nawet kiedy.
Gdy Jagoda skończyła osiem lat, a Róża sześć, coraz rzadziej mnie szukały. Przytulały mnie, ale już tylko na chwilę, po czym biegły do mojej mamy, jakby ona była słońcem, wokół którego krążą. Stawałam wtedy jak zamarznięta, czując, że jestem gościem, nie matką. Pamiętam popołudnie, kiedy Róża, bawiąc się, przewróciła się i zapłakała, a ja chciałam ją podnieść odtrąciła moją dłoń i krzyknęła:
Ja kocham mamę! mając na myśli moją mamę. Wtedy zrozumiałam, że coś się bezpowrotnie rozpadło.
Lata przeciekały przez palce, a ja próbowałam je odzyskać na szalony sposób: ubrania, prezenty, słodycze, wyjścia do zoo, baloniki i obietnice. Przy każdej wizycie słyszałam szybkie cześć i już ich nie było, znikały z powrotem do kapsuły dzieciństwa. Mama decydowała o wszystkim: szkole, szczepieniach, obowiązkach, pozwoleniach. Ja byłam tą, co przynosi rzeczy, ale nie tą, co się liczy.
I tak dorastały, widząc we mnie ciocię, która coś przynosi, nie kobietę, która je urodziła.
Kiedy szły do szkoły, czułam to jeszcze boleśniej. Na zebraniach w podstawówce nauczycielki rozmawiały z moją mamą, do mnie mówiły: Pani jest ciocią? Jagoda i Róża tego nie prostowały.
Raz próbowałam podpisać zgodę na wycieczkę, a Jagoda szepnęła:
Nie, nie możesz. Mama musi podpisać.
Tego dnia poszłam do szkolnej łazienki, skuliłam się i płakałam bezgłośnie, żeby nikt nie usłyszał.
Gdy były starsze, próbowałam wytłumaczyć im, czemu mnie przy nich nie było. Opowiadałam im, jak żyłam, przez co przeszłam, jak walczyłam o przetrwanie. Słuchały w milczeniu. Nic się nie zmieniło.
Jagoda powiedziała kiedyś:
Nie wiem, czy powinnam ci podziękować, czy mieć żal, bo już nic nie czuję.
Róża była dosadniejsza:
Ciebie nie było. Nie potrafię wymyślić uczucia, którego nie znam.
Mam dzisiaj sześćdziesiąt jeden lat. Moje córki rozmawiają ze mną, odwiedzają w święta, przytulają raz czy dwa, ale nie mówią do mnie mamo. Jestem częścią ich życia, lecz nie na swoim miejscu.
Choć już wiem, że nie potrafię odwrócić przeszłości, to nadal boli. Boli patrzeć, jak czas płynie i ich świat toczy się dalej beze mnie.
