A cóż z tego widać? zapytała Antonina, odkładając na bok niedokończoną powieść. Jagoda już ciąży? dodała zaskoczona.
Maksymilian skinął powoli głową, nie podnosząc oczu. Palce nerwowo drapały krawędź koszulki stare nawyki z dzieciństwa, które pojawiały się w chwilach niepokoju.
A przecież planowaliście najpierw wziąć mieszkanie na kredyt, a dopiero potem myśleć o dzieciach zauważyła Antonina, przyglądając się wyrazowi twarzy syna, starając się wyczuć jego nastrój. Mówiłeś, że najpierw trzeba stanąć na nogi.
Maksymilian wzruszył ramionami, rozkładając je szeroko, jakby przepraszał za nieprzewidziane okoliczności. Zmęczonym głosem odparł:
Tak to po prostu wyszło. Szczerze mówiąc, nie spodziewaliśmy się takiego zwrotu.
Antonina wciągnęła głęboki oddech. Wieść nie sprawiła jej radości. Młodzi ledwo wiązali koniec z końcem. Mieszkali w kawalerce, bardziej przypominającej mały pokój niż prawdziwy apartament. Jagoda pracowała dorywczo, a syn dopiero co zaczął zarabiać. Dzieci? W jakimś świcie?
Mamo zagadał Maksymilian, przytulając się bliżej, głos przygasł wynajmujesz tę jedną kawalerkę, którą dostałaś od babci. Czy moglibyśmy tam na jakiś czas się wprowadzić?
Mówił szybko, jakby obawiał się, że matka go przerwie.
Wiem, że sam odmawiałem wprowadzenia się! Ale sytuacja się zmieniła. Potrzebujemy odłożyć trochę pieniędzy, a nie wydawać je na czynsz. To przynajmniej da nam jakąś poduszkę, kiedy przyjdzie dziecko.
W sercu Antoniny coś się ścisnęło. To mieszkanie było jedynym dodatkowym dochodem po przejściu na emeryturę. Remont w własnym domu, leki, wizyta u siostry wszystko to było możliwe dzięki czynszowi z dziedziczonej kawalerki.
Maksymilian zauważył zaniepokojenie matki i dodał pośpiesznie:
Rozumiem, że to poważna decyzja, mamo. Twoje życie się zmieni. My jesteśmy w kłopotliwej sytuacji. Jagoda wkrótce nie będzie mogła pracować.
Dobrze odparła po chwili namysłu, walcząc z wewnętrznymi sprzecznościami. Ale od razu zaznaczam: nie będę przepisuje własności. To mój majątek.
Maksymilian podniósł ręce w gestach obronnych.
Nie, mamo! Nie chcemy cię z niczym obciążać. Dziękujemy Ci ogromnie!
Obejął ją mocno i szybko odszedł, obawiając się, że matka zmieni zdanie. Antonina została w fotelu, myśląc, jak to wszystko ogarnąć, żeby nikogo nie zranić.
Po tygodniu porozmawiała z współlokatorami. Nie byli zachwyceni, ale nie mieli dokąd pójść umowa dobiegła końca. Miesiąc później wyprowadzili się, zostawiając po sobie nieco nieprzyjemny zapach i przetarte tapety przy drzwiach.
Jagoda i Maksymilian wprowadzili się cicho, bez zbędnego zamieszania. Antonina pomagała przy przeprowadzce, przynosząc domowe przetwory, nowe zasłony i inne drobne udogodnienia, żeby młodej parze było przytulniej. Synowa nie podziękowała, tylko wymamrotała coś niejasnego i zniknęła do łazienki.
Mieszkania znajdowały się w sąsiednich kamienicach; z okna kuchni Antonina widziała okna nowego lokum. Syn czasem wpadał po sól albo po pogawędkę. Jagoda jednak przez siedem miesięcy ani razu nie odwiedziła ich na herbatę, jakby unikała teściowej.
W końcu nadeszła radosna nowina przyszedł na świat wnuk! Solidny chłopczyk ważył prawie cztery kilogramy. Antonina, nie kryjąc radości, udała się w odwiedziny, niosąc pieluszki, rozpinane śpioszki i maleńkie skarpetki własnoręcznie dziane.
Spojrzała na zmęczoną Jagodę. Pod oczami miałaby cienie, ręce lekko drżały od niewyspania.
Potrzebujesz pomocy? Mogę posiedzieć z maluchem, żebyś odpoczęła.
Jagoda przycisnęła dziecko mocniej do siebie i odcięła:
Nie. Damy radę.
Antonina nie nalegała. Pomoc nie da się wymusić.
Po dwóch miesiącach zauważyła w oknach obcych ludzi starszą parę. Spojrzała uważniej to rodzice synowej.
Pewnie przyjechali z wizytą, wszystko w porządku pomyślała, odchodząc od okna.
Trzy dni później przyszedł syn. Wyglądał na wyczerpanego; cienie pod oczami, obumarła twarz.
Antonina nalała mu herbaty, położyła talerz z słodkościami:
Jak mały? Już się uśmiecha?
Rośnie odparł Maksymilian, nieco wymuszonym uśmiechem. Tak szybko się zmienia, wyobrażasz? Zaczął już głośno gawędzić.
A rodzice Jagody przyjechali? dopytała po chwili.
Syn skinął niechętnie:
Tak, przyjechali na nocleg, pomagają przy chłopcu.
A wy macie tę jedną kawalerkę! zdziwiła się Antonina. Gdzie się wszyscy mieszczą?
Maksymilian odwrócił wzrok:
Przetrwamy tymczasowe niedogodności. Oni naprawdę pomagają z Michałem, Jagoda ma to łatwiejsze.
Antoninie nie spodobało się to, ale nie wywierała presji. Syn dorósł i sam się ogarnie.
Z rodzicami synowej spotykała się przy wnuku. Spożywali ją patrząc z góry, jakby coś im zależało. Antonina bawiła się z małym Michałem, nie zwracając uwagi na ich skrzywione spojrzenia.
Podczas jednej z wizyt zauważyła w przedpokoju rozłożoną rozkładaną pościel. Zajrzała do jedynego pokoju były tam rzeczy rodziców Jagody: walizki, kartony, torby. Zrozumiała, że rodzice zajęli pokój, a młodzi rozkładają się w kuchni.
Minęły kolejne dwa tygodnie. Rodzice nie wyjeżdżali, co zaczęło irytować Antoninę. Syn stawał się coraz bardziej blade, ciągle pocierał szyję i plecy. W piątek przyszedł do niej w gościnnym domu, położył się na kanapie i zasnął. To była ostatnia kropla.
Antonina ruszyła zdecydowanie w stronę mieszkania synowej. Drzwi otworzyła matka Jagody, niechętnie przyciskając wargi na widok nieoczekiwanej gościny.
Do kiedy to będzie trwało? Ile jeszcze tu będziecie mieszkać? Czemu mój syn musi cierpieć? zapytała od progu.
Matka Jagody uniosła brwi:
A co wam to? Jesteśmy w domu naszej córki! Co macie przeciwko temu?
Z kuchni wyłoniła się zaspana Jagoda, trzymając dziecko na rękach. Spojrzała najpierw na matkę, potem na teściową.
Co się stało? zapytała.
Matka zabrała wnuka i zaczęła go demonstracyjnie kołysać.
My nie jesteśmy tu po to, żeby wam przeszkadzać! Pomagamy przy dziecku, a od was nie ma żadnego pożytku! krzyknęła.
Antonina nie poddała się:
To moje mieszkanie! Nie pozwolę wam tutaj mieszkać! Nie pozwolę synowi spać na rozkładanej pościeli! Wychodźcie!
Jak śmiesz! wtrącił się ojciec Jagody, wchodząc w progu. To wszystko przez ciebie! Mogłabyś wynająć młodym dwupokojowe mieszkanie, a sama się tu przeprowadzić. Wszyscy mielibyśmy miejsce!
Antonina ledwo powstrzymała gniew:
A wy milczycie! Będziesz walczyć w sądzie, albo już zapomnieliście? Przypominam! Ślub opłaciłam ja, mieszkanie dałam ja. Czego jeszcze ode mnie chcecie?
W tym momencie wrócił Maksymilian. Został w progu, nie rozumiejąc, co się dzieje.
Twoja matka obraża moich rodziców! wyciągnęła Jagoda go. Wypędza ich na ulicę!
Albo twoi rodzice wyprowadzają się stąd, albo wy wszyscy! wparła się Antonina. To moje mieszkanie! Nie będę tolerować takiego aroganckiego zachowania!
W pokoju zapadła ciężka cisza. Wszyscy patrzyli na siebie. Mały chłopiec jęczał, wyczuwając napięcie.
Potem rozległy się krzyki i płacz. Jagoda rozpadła się na łzy, a jej matka uspokajała ją, rzucając gniewne spojrzenia w stronę Antoniny. Ojciec Jagody gniewnie przemawiał do Maksymiliana, machając rękami. Antonina odwróciła się i wyszła, głośno zamykając drzwi.
Dwa dni Antonina nie mogła znaleźć spokoju. Nie dzwoniła, nie wchodziła, choć serce rozrywało ją zmartwienie o syna i wnuka. Co, jeśli naprawdę wyjadą? Gdzie będą mieszkać? Lecz nie mogła poddać się litości.
Trzeciego dnia zauważyła ruch w oknach mieszkania. Spojrzała bliżej nie było już śladu po rodzicach synowej. Młodzi zabrali swoje rzeczy z powrotem do pokoju. Rozkładana pościel trafiła na mały balkon.
Wieczorem przyszedł Maksymilian. Wyglądał znacznie lepiej. Cienie pod oczami zniknęły, spojrzenie stało się jaśniejsze.
Usiadł obok matki i westchnął z ulgą.
Wyjechali. Jagoda wciąż mnie unika, ale nie rozmawiamy.
Antonina zapytała ostrożnie:
A ty? Nie obrażasz się na mnie?
W końcu się wyspałem uśmiechnął się szczerze. Na rozkładanej pościeli w kuchni nie da się dobrze spać, zwłaszcza gdy w pokoju chrapie dwóch gości.
Antonina objęła syna. Może w czyichś oczach postąpiła źle, ale ocaliła swojego dziecko. Niech synowa się gniewa, ile tylko zechce wnuk będzie teraz dorastał w godnych warunkach.
