Dzień 56
Na końcu ulicy, przy małym, lecz solidnym domku, mieszkałem od lat. Ściany, które mój ojciec wzniósł z grubych sosen, zgasły z upływem czasu, ale nadal trzymały się niesłabnąco. Dach lekko opadł po wschodniej stronie, jednak nie przepuszczał kropli deszczu. Klatka schodowa już dawno się przechyliła w końcu trzeba było coś z tym zrobić, ale ręce nie dochodziły.
Mijam osiemdziesiąt lat, a mimo to wciąż uprawiam ogród nie z konieczności, a z przyzwyczajenia. Każdego poranka, gdy pierwsze promienie dotykają gałęzi jabłoni, wychodzę na podwórko, biorę motykę albo konewkę, zależnie od potrzeb, i kieruję się do grządek. Ziemniaki, cebula, marchew, ogórki wszystko rośnie w równych rzędach, tak jak kiedyś Sadżka (moja żona) dbała o porządek. Pensja z ZUSu wystarcza, a dzieci od czasu do czasu przysyłają złotówki, jednak nie potrafię po prostu porzucić tej ziemi.
Dzieci wyjechały dawno temu, a żona odeszła pięć lat temu. Syn osiedlił się w Gdańsku, córka w Krakowie. Rzadko dzwonią, odwiedzają raz w roku. Sadżka nie obudziła się pewnego poranka. Leżała z zamkniętymi oczami, jakby spała, tylko usta lekko zasinione. Nie rozpoznałem tego od razu.
Mimo to wciąż grzebię w grządkach, jakbym czekał, że nagle wyjdzie z domu i krzyknie: Grzegorzu, chodź na obiad!. Czasem, gdy wiatr porusza zasłonę w kuchni, wydaje mi się, że słyszę jej głos. Odwracam się pustka.
Nikt mnie nie wzywa. Słychać jedynie śpiew wróbli pod dachem oraz mruczenie starej kotki Mietki przy moich stopach.
Tuż obok, za płotem, mieszka młoda rodzina Szymon, Łucja i ich pięcioletnia córeczka Zuzia. Ich dom, choć stary, pomalowany jest na jasny niebieski, jak odłamek nieba wśród zieleni ogródków. Szymon, wysoki, w okularach, ciągle coś naprawia naprawia płot, składa ławkę. Łucja, szczupła i szybka, pracuje przy maszynie do szycia, rozwiesza pranie. Zuzia po prostu dziecko, pełne energii i niesforności.
Przeprowadzili się tu rok temu, kupili stary dom i przyjęli go do siebie. Mówili, że zmęczeni hałasem, wiecznym pośpiechem i smogiem w mieście, chcieli być bliżej ludzi i przyrody.
Szymon pracuje z domu (tzw. praca zdalna). Siedzi przy komputerze, coś tam robi, dzwoni telefonem surowym głosem. Nie rozumiem, jak można pracować nie wstając od krzesła, ale szanuję przecież praca to praca.
Łucja szyje na zamówienie. Co jakiś czas w ich podwórku rozlega się szum maszyny do szycia, a potem na sznurkach pojawiają się sukienki, koszule, nawet dziwne kostiumy chyba na teatr albo na święta. Zuzia biega po podwórku, goni kury, szarpie kwiaty w przydomowym ogródku przy moim domu.
Pewnego dnia zobaczyłem, jak Zuzia przeciska się pod płot i sięga po moje stokrotki.
Dziadziu, mogę zerwać twoje kwiatki? zawołała, zauważając mnie.
Miałem zaraz się zdenerwować to Sadżka sadziła te stokrotki Lecz spojrzałem w jej rozświetlone oczy i machnąłem ręką:
Zrywaj, zrywaj, tylko korzeni nie wyrywaj.
Zuzia skinęła radośnie i delikatnie zaczęła zrywać kwiaty, starając się nie pomarzyć płatków. Patrzyłem na nią i myślałem, że może Sadżka w dzieciństwie była taka sama żywa, niespokojna, z piegami na nosie
Dziewczynka pochyliła się, a jeden z warkoczy odwrócił się na bok. Zgrabnie go podniosła i odłożyła, by nie przeszkadzał, i kontynuowała zbieranie kwiatów, mrukając pod nosem:
To mamie to tacie a to dla mnie
Uśmiechnąłem się niepostrzeżenie.
A co ze mną? zapytałem nagle, nie spodziewając się własnego żartu.
Zuzia podniosła duże oczy, po czym roześmiała się:
Wszystkie kwiaty dla ciebie! Ty je wyhodowałeś! A mamie i tacie jeszcze coś podaruję.
I podała mi bukiet.
Wziąłem stokrotki, wyczuwając ich subtelny, ledwo dostrzegalny zapach. Sadżka zawsze stawiała je w dzbanuszku z wodą na stole przy oknie.
Dziękuję, wymamrotałem.
Dziadziu, po co masz tyle kwiatów? nie odpuszczała Zuzia. U nas na podwórku tylko trawa i dwa krzaczki
Żona to lubiła, odpowiedziałem krótko.
Gdzie twoja żona?
Zamarłem. Jak wytłumaczyć pięcioletniemu dziecku, czym jest zmarła? Zuzia jednak chyba już wszystko pojęła. Zamilkła, po czym delikatnie pogłaskała mnie po ręce:
Ona teraz jest na niebie?
Tak wyszeptałem.
A moja babcia też tam jest. Mama mówi, że stała się gwiazdką.
Skinąłem głową, nie wiedząc, co jeszcze dodać. Zuzia szybko zmieniła temat:
O, patrz, motyl!
I pobiegła przez podwórko, zapominając o kwiatach i smutnych myślach.
Stałem z kwiatami w dłoniach, po czym powoli wszedłem do domu. Na półce znalazłem zakurzony dzban, wytrzygnąłem go, nalałem wody i postawiłem stokrotki na stole, jak kiedyś Sadżka.
Wieczorem usłyszałem stukanie w drzwi. Na progu stanęła Łucja z tacą w rękach.
Grzegorzu, dzień dobry! Upiekliśmy ciasto, chcieliśmy ci je podać zadrżała, widząc na stole stokrotki.
Dziękuję, odparłem. Proszę, wejdźcie.
Łucja ostrożnie wkroczyła, położyła tacę na stole.
Zuzia dzisiaj przycinała kwiaty?
Tak. Dobra dziewczynka.
Łobuzka, uśmiechnęła się Łucja, ale w jej oczach lśniła troska. Czy ona cię już męczy?
Nie, odpowiedziałem szczerze. Czasem czuję się samotny.
Łucja nagle usiadła na krześle, jakby nogi jej nie wytrzymały.
My też na początku obawialiśmy się, że będzie zbyt cicho. W mieście chociaż są sąsiedzi za ścianą A tu tylko wiatr w drzewach.
Przyzwyczaisz się, powiedziałem.
Zamilkliśmy. Wtedy Łucja zaproponowała:
Może jutro przyjdziecie na kolację? Szymon planuje zrobić kiełbasę na ruszcie.
Chciałem odmówić przyzwyczajony do swej ciszy. Lecz przypomniałem sobie krzyki Zuzi: Wszystkie kwiaty dla ciebie!.
Przyjdę, powiedziałem, zaskoczony sam siebie.
Łucja uśmiechnęła się i wstała:
Do zobaczenia jutro.
Gdy odszła, podszedłem do okna. W sąsiednim domu paliło się światło, a przez zasłonę widziałem, jak Zuzia skacze po pokoju, machając rękoma, a Szymon coś jej mówi, śmiejąc się.
Westchnąłem i spojrzałem na stokrotki w dzbanku.
Sadżko, wyszeptałem. Wydaje mi się, że nie jestem już sam.
I noc nie wydała się już tak przytłaczająca.
Ranek rozpoczął się głośnym pukanięciem w drzwi. Właśnie skończyłem poranną herbatę i z niezadowoleniem zakrzyknąłem:
Kto tam w taką porę?
Na progu stała Zuzia w ogromnych gumowych kaloszach, jakby po ojcowskich, z oczami lśniącymi jak dwa szmaragdy.
Dziadziu, mama mówi, że dziś przyjedziesz na nasz ognisko! Już nosimy drewno! Chodźmy!
Zaskoczyłem się, przypominając wczorajszą zaproszoną kolację.
Mieliśmy iść na obiad
A tata już marynuje mięso! przerwała dziewczynka, chwytając mnie za rękę. I mama robi inny placek! Obiecałeś!
Spojrzałem na zużyty kamizel i podniszczone kapcie.
Poczekaj, wnuczko, daj się przebrać
Nie trzeba! Zuzia już ciągnęła mnie za rękę. I tak wyglądasz pięknie!
Po dziesięciu minutach siedziałem na ławce przed sąsiadami, a Szymon rozdmuchiwał węgiel w domowej ruscie z starej beczki. Słońce grzało, ale pod rozłożystą jabłonią było przyjemnie chłodno.
Grzegorzu, czy węgiel już gotowy? zapytał sąsiad, wycierając pot z czoła.
Starzec, z trudem wstając, spojrzał na ruszt i przytaknął:
Jeszcze pięć minut, będzie idealnie. Zobacz, jak białym nalotem się okrywa.
Łucja wyniosła z domu tacę z marynowanym mięsem, z którego unosił się aromat czosnku i ziół.
Grzegorzu, jesteś dziś naszym mistrzem grilla. Mój mąż nie radzi sobie z tym zadaniem.
Szymon miałby się sprzeciwić, ale pokręcił głową i skinął się przyjaźnie.
Tak rozpoczął się najbardziej niezwykły dzień od pięciu lat. Pokazywałem Szymonowi sztuczki idealnego szaszłyka, a Zuzia kręciła się wokół, próbując pomagać (i nieustannie przeszkadzając). Łucja rozkładała talerze, kroiła sałatkę z warzyw.
Gdy usiedliśmy przy stole w cieniu jabłoni, nagle uświadomiłem sobie, że śmieję się z żartu Szymona prostego, nieco wulgarnego, ale w tej towarzyskiej grupie rozbawiającego. Zuzia, zamoczona w keczupie, podniosła ważną minę i nalewała wszystkim kompot z dzbanka, rozlewając go po drodze.
Dziadziu, prawda, że byłeś kiedyś czołgistą? zapytała nagle, patrząc na mnie szeroko otwartymi oczami.
Stół nagle zamilkł. Szymon i Łucja wymienili spojrzenia.
Zuzia! zwróciła się matka surowo.
Nie, odparłem, po czym niespodziewanie się uśmiechnąłem. Byłem w wojnie małym chłopcem, taki jak ty. Tylko głodny.
Opowiedziałem, jak po wojnie zbierałem kłosy na polu kołchozowym. Jak pewnego dnia znalazłem zamrożoną bulwę ziemniaka i to był najlepszy dzień w moim życiu. Zuzia słuchała otwartymi ustami, a kiedy skończyłem, podskoczyła i objęła mnie mocno:
Oddam ci całą swoją ziemniaczkę! Całącałą!
Wszyscy wybuchnęli śmiechem, a ja poczułem, jak w środku rozlewa się ciepło.
Późnym wieczorem, gdy pojawiły się pierwsze gwiazdy, wracałem do domu. Szymon odprowadzał mnie do bramy.
Dziękujemy, Grzegorzu. Nie wyobrażacie sobie, jak to było ważne dla Zuzi. I dla nas.
Skinąłem ręką:
Nie ma sprawy
Naprawdę. Przeprowadziliśmy się tutaj, by być bliżej ludzi. A właściwie odwrotnie. Dopóki nie
Przerwałem go:
Jutro przyjdź do mnie. Pokażę, jak prawidłowo podlewać ziemniaki. Na twoich grządkach już trawa sięga kolan.
Szymon uśmiechnął się szeroko:
Przyjdę. Na pewno.
W domu stałem długo przed zdjęciem Sadżki.
Widzisz, szepnąłem, a ty bałaś się, że bez ciebie się zgubię
Z okna dochodził szum świerszczy i śmiech Zuzi z sąsiedniego domu niewątpliwie nie zmęczona po tak pełnym dniu. Zgasłem światło i położyłem się spać.
Po raz pierwszy od długiego czasu nie bałem się nocy.
