Jadwiga Kowalska siedziała przy kuchennym stole, przeglądając zdjęcia w telefonie. Czterdzieści lat – okrągła rocznica. Chciała urządzić prawdziwą uroczystość, zaprosić przyjaciół, kolegów z pracy, może nawet zamówić tort w cukierni. Po raz pierwszy od dawna miała ochotę świętować urodziny z rozmachem.
— Jaduś, ty chyba oszalałaś? — głos Teodozji Stanisławówny przeciął ciszę mieszkania jak brzytwa. Teściowa stanęła w drzwiach kuchni, trzymając w rękach swój nieodłączny bukiet z własnego ogródka.
— Dzień dobry, Teodozjo Stanisławno — Jadwiga nie podniosła wzroku znad telefonu. — Proszę wejść, herbata jest na kuchence.
— Jaką herbatę! Powiedz mi lepiej, jakie bzdury nagadałaś Wojtkowi o tych urodzinach? Czterdzieści lat to zły znak!
Jadwiga powoli odłożyła telefon i spojrzała na teściową. Ta stała w swoim szarym swetrze, który nosiła od dziesięciu lat, i patrzyła na synową, jakby ta zaproponowała, by tańczyć nago na Rynku Głównym.
— To moje urodziny i mam prawo zdecydować, jak je spędzę — spokojnie powiedziała Jadwiga.
— Masz prawo! — załamała ręce Teodozja Stanisławna. — Czterdziestki się nie obchodzi! To pech, wszyscy to wiedzą. Moja babcia mawiała: kto czterdzieste urodziny świętuje, temu życie z górki zjedzie.
Jadwiga uśmiechnęła się lekko:
— Pani babcia pewnie wiele rzeczy mawiała. Czasy się zmieniły.
— Czasy, czasy… — Teodozja Stanisławna podeszła do kuchenki, nalała sobie herbatę do ulubionego kubka – tego, którego Jadwiga nie znosiła, bo teściowa przyniosła go z własnego domu i postawiła w ich szafce bez pytania. — A wiesz, że sąsiadka Grażyna rok temu czterdziestkę świętowała? Miesiąc później męża pochowała.
— Teodozjo Stanisławno — Jadwiga wstała i podeszła do okna — Grażyna męża straciła, bo pił jak szewc przez dwadzieścia lat. A nie dlatego, że obchodziła urodziny.
— Zawsze musisz być mądrzejsza! — głos teściowej stał się piskliwy. — Nie po to syna wychowałam, żeby trafił na taką… na taką nowoczesną.
Słowo „nowoczesna” wypowiedziała tak, jakby było przekleństwem.
Jadwiga odwróciła się do niej:
— A co właściwie jest złego w tym, że jestem nowoczesna? Pracuję, zarabiam, dbam o dom…
— Dbasz! — prychnęła teściowa. — Wczoraj przyszłam – kurz na półkach, koszula Wojtka nie wyprasowana wisi, a ty siedzisz przy komputerze i coś tam stukasz.
— Pracowałam. Zdalnie. To się nazywa kariera.
— Kariera… — Teodozja Stanisławna wypiła łyk herbaty. — A rodzina? A dom? A wnuki gdzie?
To pytanie o wnuki pojawiało się za każdym razem, gdy teściowa przychodziła w odwiedziny. A przychodziła często – prawie codziennie. Miała własny klucz do ich mieszkania, który Wojtek dał jej „na wszelki wypadek” jeszcze w pierwszym roku małżeństwa. Wypadek, najwyraźniej, zdarzył się na stałe.
— Teodozjo Stanisławno, próbujemy — Jadwiga usiadła z powrotem przy stole. — Ale na razie nam tak dobrze.
— Dobrze! W twoim wieku już czas pomyśleć. Czterdzieści lat na karku, a ty się tylko zabawiasz.
— Właśnie dlatego chcę uczcić te urodziny. Elegancko, z przyjaciółmi, z dobrym jedzeniem.
Teodozja Stanisławna postawiła kubek z taką siłą, że herbata wylała się na obrus:
— Nie! Nie pozwolę! Pogadam z Wojtkiem. On cię powstrzyma.
— Wojtek mnie wspiera — skłamała Jadwiga, bo mąż jeszcze nie znał pełnej skali jej planów.
— Zobaczymy — zagroziła teściowa i ruszyła w stronę drzwi. — Zobaczymy, co powie.
Kiedy została sama, Jadwiga oparła się o stół i zamknęła oczy. Osiem lat. Osiem lat znosiła te codzienne wizyty, pouczenia, rady na każdy temat. Jak gotować zupę („Za słona, Wojtek nie lubi przesolonych”), jak prasować koszule („Zaczynaj od rogów kołnierza”), jak witać męża z pracy („Mężczyzna musi widzieć, że w domu na niego czekają”).
Najpierw protestowała delikatnie, potem stanowczo, w końcu tylko milczała. Ale ostatnio milczenie przychodziło z coraz większym trudem. Zwłaszcza gdy Teodozja Stanisławna zaczynała przestawiać rzeczy w ich mieszkaniu, zamieniać naczynia miejscami albo, jak w zeszłym miesiącu, wyrzucić kwiaty, które jej zdaniem „już przekwitły” (choć były w pełnym rozkwicie).
Wieczorem, gdy Wojtek wrócił z pracy, Jadwiga już wiedziała, że rozmowa będzie trudna. Mąż był zmęczony, rozdrażniony, i pierwsze, co powiedział, ściągając kurtkę:
— Mama dzwoniła. Mówi, że wymyśliłaś jakieś głupoty z tymi urodzinami.
— Jakie głupoty? — Jadwiga stała przy kuchence, mieszając obiad.
— No, to… świętowanie czterdziestki. Mama mówi, że to pechowa data.
— Wojtek — Jadwiga odwróciła się do niego — naprawdę wierzysz w te zabobony?
Wojtek wzruszył ramionami:
— Nie wiem. Ale mama nie bez powodu tak mówi. Dużo w życiu widziała.
— Dużo widziała — powtórzyła Jadwiga. — A ja nic? Za chwilę czterdzieści, chcę uczcić tę rocznicę ładnie. Zaproszę znajomych, kolegów z pracy, przygotuję porządne jedzenie. Co w tym złego?
— No nic złego — Wojtek usiadł przy stole — ale po co mamę denerwować? Można przecież cicho, w rodzinnym gronie.
— Cicho w rodzinnym gronie świętujemy co roku. W tym roku chcę inaczej.
— Jadziu — głos Wojtka stał się łagodzący — po co ci ten stres? Goście, zamieszanie, gotowanie…
— Gotowanie biorę na siebie. I zamieszanie też.
— A mama?
— A co mama?
— Będzie zmartwiona, jeśli nie posłuchamy jej rady.
Jadwiga postawiła patelnię na stole mocniej, niż zamierzała:
— Wojtek, to moje urodziny. MOJE. Nie twojej mamy. I to ja decyduję, jak je spędzę.
Mąż spojrzał na nią zaskoczony, jakby widział ją pierwszy raz:
— Co, obraziłaś się na mamę?
— Nie obraziłam się. Jestem zmęczona.
— Czym?
Jadwiga podeszła do okna, wciągnęła głęboki oddech i uśmiechnęła się pierwszy raz od dawna – czuła, że właśnie zaczyna się nowy rozdział jej życia.
