Weronika Szymańska postawiła filiżankę na spodku tak gwałtownie, że herbata rozlała się na obrus. W słuchawce wciąż słychać było oburzony głos sąsiadki, Bronisławy Nowak.
„Weronika, jak można tak postępować? Własnych wnuków nie widzieć! Przecież to małe dzieci, co ci one złego zrobiły?”
„Broniu, nie wtrącaj się w nie swoje sprawy” – odparła sucho Weronika Szymańska. – Każdy ma swoje powody.
„Jakie powody mogą być przeciwko dzieciom? Zosi przecież tylko cztery lata, a Jaśkowi ledwie dwa. Tęsknią za babcią.”
Weronika westchnęła i spojrzała przez okno. Na podwórku bawiły się dzieci sąsiadów, a ona przypomniała sobie, jak jeszcze niedawno biegały tu jej wnuki. Zosia zawsze prosiła, żeby ją pokołysać na huśtawce, a mały Jaś niezdarnie gonił gołębie.
„Broniu, nie mam czasu na rozmowy. Do widzenia.”
Odłożyła słuchawkę i przeszła do kuchni. Na lodówce wciąż wisiały dziecięce rysunki – bazgroły kredkami, które Zosia nazywała „portretem babci”. Weronika zdjęła je i schowała do szuflady.
Dzwonek do drzwi sprawił, że drgnęła. Przez wizjer zobaczyła syna, Krzysztofa, z torbami w rękach.
„Mamo, otwórz, proszę” – powiedział zmęczonym głosem.
Weronika otworzyła drzwi, ale nie ustąpiła z progu.
„Jeśli przyszedłeś znowu namawiać mnie do opieki nad dziećmi, możesz od razu zawracać.”
Krzysztof postawił torby na podłogę i spojrzał na matkę.
„Mamo, co za dziecięce kaprysy? Kasia zachorowała, ma prawie czterdzieści gorączki. Muszę iść do pracy, a nie mam z kim zostawić dzieci.”
„Znajdź nianię. Przecież was nie stać na takie wydatki?”
„Jaką nianię w jeden dzień? Mamo, to twoi wnukowie!”
„Moi wnukowie?” – Weronika uśmiechnęła się gorzko. – A kiedy pół roku temu wyrzucaliście mnie z waszego mieszkania, to też byli moimi wnukami?”
Krzysztof potarł czoło. Tę rozmowę prowadzili już wiele razy.
„Mamo, tłumaczyliśmy. Potrzebowaliśmy przestrzeni. Dla czteroosobowej rodziny w dwupokojowym mieszkaniu było ciasno.”
„Przestrzeni? A dla starej kobiety wynajmowanie kąta to norma?”
„Przecież pomagamy ci finansowo…”
„Wasza pomoc to grosze!” – głos Weroniki stał się głośniejszy. – Dwadzieścia lat żyłam w waszej rodzinie. Wychowywałam twoje dzieci, gdy ty z Kasią pracowaliście. Prałam, gotowałam, sprzątałam. A kiedy dzieci podrosły i stałam się niepotrzebna – wynocha z domu!”
„Mamo, nie mieliśmy innego wyjścia…”
„Było wyjście! Kupić trzypokojowe mieszkanie. Ale nie, woleliście wydać pieniądze na samochód i wakacje w Grecji.”
Krzysztof milczał. Wiedział, że matka ma rację, ale przyznanie się do tego bolało.
„Posłuchaj” – powiedział ciszej – „rozumiem, że postąpiliśmy nie najlepiej. Ale dzieci co tu są winne? Kochają cię.”
„Ja też je kocham” – przyznała Weronika. – Dlatego nie chcę, żeby widziały, jak ich rodzice się ze mną obchodzą. Niech lepiej pamiętają dobrą babcię niż patrzą, jak mnie wykorzystujecie.”
„Nie wykorzystujemy cię!”
„Nie? To kto co tydzień dzwoni z prośbą o posiedzenie z dziećmi? Kto przyprowadza je chore, bo nie można do przedszkola? Kto zostawia na weekendy, żeby samemu odpocząć?”
Krzysztof otworzył usta, ale matka mówiła dalej:
„A kiedy miesiąc temu źle się czułam z sercem, kto do mnie przyjechał? Sąsiadka Bronia! Nie syn, nie synowa, a obca kobieta.”
„Mamo, my mamy pracę, dzieci…”
„Wszyscy mają pracę i dzieci. Ale normalni ludzie o rodzicach nie zapominają.”
Weronika stała w przejściu, nie wpuszczając syna do mieszkania. Krzysztof zrozumiał, że dziś jej nie przekona.
„Dobrze” – podniósł torby – „ale to nie w porządku, mamo. Dzieci pytają, dlaczego babcia je już nie kocha.”
Te słowa uderzyły boleśnie, ale Weronika się nie ugięła.
„Wytłumacz im, że babcia zmęczyła się byciem wygodną.”
Krzysztof odszedł, a ona zamknęła drzwi i oparła się o nie plecami. Łzy napłynęły do gardła, ale je powstrzymała. Wróciła do salonu i usiadła w fotelu, w którym kiedyś czytała Zosi bajki.
Mieszkanie wynajmowała już pół roku. Małe, jednopokojowe, na obrzeżach miasta, daleko od dawnego domu. Właścicielka była miła, ale i tak nie było to to samo. W obcych ścianach, wśród obcych zapachów.
Wszystko zaczęło się od tamtej rozmowy przy kolacji. Krzysztof i Kasia siedzieli naprzeciwko, dzieci już spały. Mówili cicho, ale Weronika wszystko słyszała ze swojego pokoju.
„Słuchaj, może czas, żeby mama poszukała sobie własnego mieszkania?” – zaproponowała Kasia. – Dzieci rosną, potrzebują własnych pokoi.
„Nie wiem” – odpowiedział Krzysztof. – Przecież pomaga nam z dziećmi.
„Pomaga, pomaga, ale jakim kosztem? Ciągle na wszystko narzeka, dzieci rozpieszcza, mnie krytykuje. Wczoraj pozwoliła Zosi oglądać bajki do jedenastej, choć zabroniłam.”
„Może z nią porozmawiać?”
„O czym? Uważa, że jesteśmy jej coś winni. A to przecież nasze mieszkanie, nasze dzieci. Jesteśmy dorośli, sami możemy decydować, jak je wychowywać.”
Weronika nie spała wtedy całą noc. Rano przy śniadaniu Kasia poruszyła temat oficjalnie.
„Weroniko, z Krzysztofem uważamy, że czas, żebyś poszukała sobie osobnego mieszkania.”
Weronika zakrztusiła się kawą.
„Jak to?”
„No cóż, jesteś samodzielną kobietą. A nam zrobiło się trochę ciasno.”
„Ciasno?” – powtórzyła. – Przez dwadzieścia lat nie było ciasno?”
„Wtedy dzieci były małe, potrzebowaliśmy pomocy” – wtrącił Krzysztof. – A teraz podrosły.
„Rozumiem. Czyli dopóki byłam potrzebna – mieszkałam tu. A teraz, gdy stałam się zbędna, można mnie wyrzucić.”
„Mamo, co ty mówisz?” – oburzył się Krzysztof. – Nikt cię nie wyrzuca. Po prostu proponujemy osobne mieszkanie.
„Za co? Z emerytury?”
„Pomożemy finansowo” – zapewniła Kasia. – Na początWeronika spojrzała na zdjęcie wnuków na półce i wiedziała, że ich miłość jest prawdziwa, ale dla własnego spokoju musi pozostać niewzruszona.
