**Podziemne lato**
Najpierw był huk. Tak potężny, że aż w uszach zadźwięczało, jakby w ścianę domu na rogu ulicy Żeromskiego wjechała ciężarówka. Jagoda upuściła miskę z farszem, szkło z hukiem rozsypało się po kafelkach, a kot frunął jak ptak i schował się pod stołem. Potem zapadła cisza. Nie taka zwyczajna — pełna życia, z odgłosami ulicy i kroków sąsiadów — lecz martwa, głucha, jak w starych piwnicach z czasów wojny. Nawet lodówka zamilkła. Nawet zegar na ścianie zdawał się wstrzymywać oddech.
Jagoda zastygła w miejscu, z rękami w farszu po łokcie, i na chwilę zapomniała, jak oddychać. Dopiero gdy serce przestało dusić ją w gardle, zrozumiała: to nie trzęsienie ziemi, nie wybuch, nie samochód. To znowu Bolesław Stanisławowicz z siódmego piętra upadł. Stary, samotny, dziwak. Od dawna widziała, jak chwieje się na nogach, jak wazon postawiony na skraju półki.
Nie myśląc, przygryzła wargę aż do krwi i ruszyła po schodach w górę. Serce waliło jak młot. Siódme piętro — tuż nad nią. Mieszkał tu od lat, jeszcze od dziewięćdziesiątych. Po śmierci żony stał się cieniem — poruszał się wolno, ledwie mówił. Tylko stara płyta grała w jego mieszkaniu o poranku. I ten zapach — coś leczniczego, maść lub balsam. Czasem siedział na balkonie w szlafroku i patrzył w dół, jakby czekał, że ktoś wejdzie po schodach.
Prawie się nie witają. Ona — z obojętności, on — jakby w ogóle jej nie widział. W ich klatce nikt nikogo nie potrzebuje. Poznają się po odgłosach kroków, po skrzypieniu drzwi, po zapachach z kuchni. Ale nie po imieniu. Nie po głosie.
Drzwi były uchylone. Wiedziała, że tak będzie: Bolesław Stanisławowicz zawsze zostawiał je na wypadek… właśnie taki. Wpadła do środka, a tam było dokładnie to, czego się bała.
Leżał w korytarzu. W niebieskim flanelowym swetrze i znoszonych dresach. Obok walizka, rozbita szklanka. Twarz szara, usta zaciśnięte w cienką linię. Na czole — krople potu.
— Bolesław Stanisławowicz! — Jagoda przykucnęła przy nim. — Słyszy mnie pan?
Otworzył oczy z trudem. Oddech ciężki, jakby wspinał się pod górę.
— To ja… Jagoda. Z szóstego. Zaraz wezwę pogotowie…
— Nie trzeba — zachrypiał. — Tylko… podnieście.
— Co pan mówi? Coś pana boli? Ręka? Noga?
— Nie. Słabo mi. Przynieś krzesło. Białe. W łazience.
— Może jednak lekarza?
Spojrzał na nią nagle ostro:
— Nie. Dość wstydu. Niech przynajmniej sąsiedzi nie widzą starca w zakurzonym korytarzu.
Przyniosła krzesło. Opierał się na niej, na walizce, podnosił powoli, z wysiłkiem, ale sam. Gdy usiadł, westchnął tak, jakby wyrzucił z siebie cały wstyd.
— Dziękuję… Nie byłaś winna…
— Wiem — odparła po chwili. — Ale zostanę. Na chwilę.
Nie zaprotestował.
I została.
Na dzień. Potem na tydzień. A potem — na całe lato.
Myła podłogi, gotowała owsiankę, wynosiła śmieci. On prawie nie mówił. Czasem tylko patrzył przez okno, jakby czekał na kogoś, kto od dawna nie przyjdzie. Czasem zasypiał w fotelu, z laską u kolan, jakby pilnował przeszłości.
Jagoda chodziła po jego mieszkaniu na palcach. Jak w muzeum. Wracając do siebie, nie czuła nic swojego — jakby mieszkała piętro wyżej. Swoje mieszkanie oddała w nieświadomości samej siebie.
Zwolnili ją wiosną. Restrukturyzacja. Dział księgowości zlikwidowany. Szukanie pracy — bez sensu, miasto małe, ofert brak. Mąż — zniknął piętnaście lat temu. Zapił się, potem przepadł. Syn — w wojsku, daleko. Pisał rzadko. I nikt, tak naprawdę, jej nie potrzebował. Przywykła do tego. Przywykła być cicha. Przywykła do samotności jak do starej szafy: skrzypi, ale się jej nie wyrzuca.
I nagle — on.
Bolesław Stanisławowicz. Jego mieszkanie. Jego płyty. Jego powolny oddech.
Po tygodniu zaczął mówić. Najpierw o muzyce. Potem — o wojnie. O żonie — Halinie. Poznał ją w Łodzi. Śpiewała w chórze. On był w mundurze.
— Powiedziała, że wyglądam jak ćma z dystynkcjami. Wtedy się obraziłem. A potem już nie mogłem się oderwać. Wszystko razem — dzieci, działki, książeczki pracy. A potem serce. Jej. A ja zostałem.
Mówił, ona słuchała. Czasem się irytował — wyrywał jej łyżkę:
— Nie tak! Ona robiła inaczej! — i milknął. Ona się obrażała. Wychodziła. Ale wracała.
Bo czuła — że czeka.
A może i ona też.
Pewnego dnia powiedział:
— Twój głos drży, gdy się złościsz. I na końcu — jakby brakowało ci tchu. U Haliny tak było. Udawała twardą. A w środku — kruszała.
Nie odpowiedziała. Bo to była prawda.
W sierpniu zasypiał coraz częściej. Prawie nie jadł. Pił wodę po trochu. Siedział w fotelu, otulony kocem, patrzył w kąt pokoju, jakby wiedział, skąd nadejdzie ktoś ważny.
Poprosił:
— Przynieś album. Ten za książkami. Znajdź stronę z różą.
Znalazła. Między zdjęciami — stara pocztówka. Kobiece, okrągłe pismo. Wyblakłe.
Bolku, nie zapomnij podlać pelargonii. I wyjmij baterie z pilota, bo się wyczerpią.
Słuchał, gdy czytała. Nie słów — głosu. Nie oczy zamknął — duszę.
Zasnął. I nie obudził się więcej.
Syn przyjechał we wrześniu. Jagoda spotkała go przed klatką. Prosta koszulka, twarz — zmęczona, ale spokojna.
— Byłaś z nim? — spytał.
— Całe lato — odpowiedziała.
Przytulił ją. Cicho. Bez słów.
— Ty… kim mu byłaś?
Chciała powiedzieć „sąsiadką”. Albo „tylko pomagałam”.
Ale nagle wyznała:
— Byłam blisko.
Skinął głową.
I to wystarczyło.
