— Synu…
— Przepraszam, ale nie jestem pani synem. Proszę tak do mnie nie mówić. Nazywam się Jan.
— Jan… Janku… Synu!
Maria Stanisława podniosła głowę i spojrzała z rozpaczą na stojącego przed nią mężczyznę. W jej głosie było tyle nadziei, błagania i bezradności, ale Jan stał nieruchomo, jakby słowa matki w ogóle do niego nie docierały.
— Prosiłem, żeby mnie tak nie nazywać.
— Ale ja jestem twoją matką! Twoją prawdziwą matką!
— Za późno sobie o tym przypomniałaś.
Jan patrzył na kobietę siedzącą na ławce i wracał myślami do dzieciństwa. Wspomnienia były bolesne, nawet mimo tego, że od ich ostatniego spotkania minęło już ponad trzydzieści lat. Trzydzieści lat! Praktycznie pół życia, a wydawało się, że już nigdy się nie zobaczą, nie zamienią ani słowa. A jednak los zadecydował inaczej.
Dwa dni temu zadzwonił do niego nieznany numer. Na początku nie chciał odbierać, podejrzewając kolejnego naciągacza albo natrętną telemarketerkę, ale coś podpowiedziało mu, że to nie jest zwykły telefon.
— Słucham — rzucił oschle, tonem urzędniczym. — Kto mówi?
W słuchawce usłyszał szelest i jakieś dziwne odgłosy, już miał się rozłączyć, gdy nagle odezwał się niepewny kobiecy głos:
— To ja, witaj.
— Kto – „ja”? — zapytał, czując, jak w gardle zaczyna mu rosnąć ścisk. — Mów jasno!
Serce zamarło mu w piersi, jakby chciało wyskoczyć na zewnątrz. Nieprzyjemne uczucie. Chciał natychmiast przerwać tę rozmowę, ale w końcu przycisnął telefon mocniej do ucha.
— To ja, twoja mama.
W oczach pociemniało mu jak po mocnym uderzeniu. Pierwszym odruchem było rzucenie słuchawki i zablokowanie numeru, ale po głębokim wdechu zdołał odpowiedzieć:
— Nie mam matki. Pomyliła się pani.
Słowa wyleciały z niego same, gwałtowne i niekontrolowane. Rozłączył się i przez kilka minut bezmyślnie wpatrywał się w ekran telefonu, odpędzając od siebie nawal wspomnień. Miał nadzieję, że ta krótka rozmowa nigdy się nie powtórzy. Niestety, mylił się.
Telefon znów zadrżał w dłoni. Matka była uparta, a Jan już nie miał wątpliwości, że to naprawdę ona. Maria Stanisława zawsze była wytrwała w dążeniu do celu, a skoro postanowiła się z nim skontaktować, to nie odpuści.
— Wszystko już pani powiedziałem — odpowiedział szorstko, choć w środku gotowało się od emocji. — Proszę więcej nie dzwonić.
— Błagam cię, tylko o jedno spotkanie! Tylko raz! Wysłuchaj mnie, to wszystko!
— Skąd pani ma mój numer? — spytał, celowo używając formy grzecznościowej. To było dziwne, ale inaczej nie potrafił – dla niego Maria Stanisława nadal była obcą kobietą. Wykreślił ją z życia dawno temu i nie zamierzał tego zmieniać.
— Dała mi ciocia Grażyna, moja siostra.
Jan skrzywił się. Koniec końców matka i tak postawiła na swoim! Grażyna Stanisława nigdy nie podałaby numeru siostrze, ale widocznie Maria zdołała ją tak zmanipulować, że w końcu uległa. No, kurcze, przyczepna z niej baba!
— Nie chcę się z panią widzieć — powiedział. — Nie widzę w tym sensu.
— Dla mnie ma! — kobieta po drugiej stronie nie dawała za wygraną. — Tylko raz, synu!
W końcu się zgodził. Wiedział, że jeśli odmówi, matka pojawi się pod jego drzwiami, zaczepi jego dzieci, będzie nękać żonę. Wolał poświęcić pół godziny na tę rozmowę, niż potem się z nią użerać.
Maria Stanisława zniknęła z życia syna, gdy Jan miał dziewięć lat. Przez kilka miesięcy po jej wyjeździe chłopak czekał na jej powrót, całymi dniami siedział przy kuchennym oknie u cioci Grażyny, prawie nie jadł i nie wychodził na podwórko. Ciocia krzyczała na niego, próbowała go przekonać, że matka nie wróci, ale Jan wierzył, że to niemożliwe.
— Wróci! — krzyczał, rozcierając łzy po twarzy. — To moja mama! Ona mnie kocha!
— Janku, twoja matka nie kocha nikogo poza sobą. Kiedyś to zrozumiesz.
Wtedy nienawidził cioci Grażyny, myślał, że to przez nią matka uciekła z miasta, zostawiając go samego. Dopiero wiele lat później docenił, co dla niego zrobiła. Zresztą ciocia zawsze mówiła prawdę o swojej siostrze, nawet jeśli była bolesna.
Maria od młodości była piękna i pewna siebie. Znała swoją wartość, umiała oczarować każdego mężczyznę, ale nikogo nie dopuszczała do siebie zbyt blisko. Z wyjątkiem tych, których sama wybrała. Jednym z nich okazał się ojciec Jana.
Tadeusz Januszewski był żonaty, miał dwoje dzieci, kochającą żonę i wysokie stanowisko. To nie powstrzymało dwudziestopięcioletniej Marii przed zdobyciem jego serca. A fakt, że miał pieniądze i znajomości, tylko go w jej oczach uatrakcyjniał.
Różnica wieku też jej nie przeszkadzała. Tadeusz był od niej starszy o trzydzieści lat, ale był zakochany, więc starał się wyglądać młodziej. Otoczył Marię troską, uwagą i – co najważniejsze – gotówką. Wynajął dla niej mieszkanie, więc wreszcie mogła wyprowadzić się od siostry i zacząć swoje własne życie.
— Na cudzym nieszczęściu swojego nie zbudujesz — ostrzegała Grażyna, ale Maria tylko machnęła ręką.
— Co ty tam wiesz o życiu! — prychnęła. — Sama męża przepuściłaś, a teraz udajesz mądrą. Daj spokój!
Żeby jeszcze mocniej związać Tadeusza, Maria zaryzykowała. Zaszła w ciążę i postawiła ultimatum: albo się z nią ożeni, albo ona usunie ciążę i zniknie z jego życia.
Tadeusz przeżywał, przygotowywał się do rozmowy z żoną… aż w końcu dostał zawału. Nie wytrzymał stresu. Maria została z niczym.
Na aborcję było już za późno, miała prawie pięć miesięcy, a Tadeusz przez cały czas karmił ją obietnicami. Żadnego ślubu, musiała urodzić.
— Nienawidzę go! — krzyczała, gryząc wargi, a Grażyna do końca nie była pewna, kogo właściwie nienawidzi – czy zmarłego Tadeusza, czy własnego syna.
Jan dorastał jako niechciane dziecko. Maria Stanisława uważała go za przeszkodę, zawadę, coś, co plącze się pod nogJan odwrócił się i ruszył w stronę bramy parku, czując, jak ciężar trzydziestu lat samotności wreszcie spadł mu z ramion, i nie obejrzał się ani razu, bo przecież ona też nigdy się dla niego nie obejrzała.
